De Griekse suite
Julie Smit, manager en oprichtster van Hotel-Boekenlust, en Jan van Lent, fotograaf en filmmaker, wonen sinds 2003 op het Griekse eiland Lesbos. Elke week verschijnt er een column van Julie Smit en een foto van Jan van Lent.
"Goddelijk huishouden"
14 oktober 2007
Terwijl einde zomer de branden over de Peloponessos raasden, kwam de hulpverlening pas echt goed op gang, toen de heiligdommen op de Olympos werden bedreigd, de berg waar ooit de goden woonden. Journalisten stroomden toe om er een verslag van te maken, en na de branden zal het de eerste getroffen plek zijn die weer op orde is.
Olijfbomen.
Maar wat zouden de goden nog op de Olympos doen? De bevolking van Griekenland is voor meer dan 99% Grieks Orthodox en gelooft allang niet meer in de Olympische Goden. De tempels zijn alleen nog maar toeristentrekkers en het land is vergeven van de kapelletjes en kerken die gewijd zijn aan de vele heiligen die worden vereerd. De Engelse schrijfster Marie Phillips maakte een geruchtmakend debuut met haar boek 'Goddelijk huishouden'*. Volgens haar wonen de twaalf Olympische Goden nu in Hampstead, een noordelijke wijk van Londen. Ze wonen er al sinds de 17de eeuw, in een groot huis dat uit elkaar dreigt te vallen. Artemis, de godin van de maan en de jacht, is professioneel hondenuitlater. Apollo, god van het licht, de muziek en orakels, verdient wat bij als medium in een show van een derderangs televisiestation. Aphrodite, godin van de schoonheid en van de liefde, heeft een sekslijn. Haar zoon Eros heeft stiekem de weg naar God gevonden en verbergt vleugeltjes onder zijn kleding. Ares is de god van de oorlog en is druk met conflicten in de wereld gaande houden, zodat er af en toe een oorlog kan ontstaan. Hermes, god van de handel en boodschapper van de goden, probeert te bemiddelen tussen de ruzies in het huishouden. Hij is ook de god die de geest van een overledene begeleidt naar het ondergrondse rijk van Hades, dat een ingang heeft in een Londens metrostation. Dionysos, god van de vreugde en de wijn, heeft de nachtclub 'Bacchanten' en produceert zijn eigen sterke wijn. Athena, godin van de wijsheid, is de diplomaat van de familie, maar het ontbreekt haar regelmatig aan slimheid. Zeus, heerser over hemel en aarde, is een beetje seniel en daarom gevaarlijk, omdat hij nogal snel met zijn bliksemflitsen uitschiet. Zijn vrouw Hera, godin van het gezin, bewaakt hem op de zolder en probeert wat toezicht te houden op de rest van het huishouden. Maar het is geen makkelijk huishouden. De goden maken ruzie over schoonmaken en kibbelen er op los. Niemand is echt tevreden over het leven in Londen. Ze hebben wel betere tijden gekend. Apollo haalt zelfs onvergeeflijke streken uit. Het verhaal begint ermee dat hij een vrouw op straat had aangesproken om te vragen of ze hem een beurt wilde geven. Haar antwoord was 'nee' en Apollo veranderde haar in een zeldzame Australische eucalyptusboom. Artemis, die - terwijl ze honden uitliet - de boom tegenkwam, is hier woedend over en laat Apollo op Styx (de godin van de onderwereldrivier) zweren dat hij de eerstkomende 10 jaar geen mens meer zal doden. Ook Aphrodite heeft een appeltje met Apollo te schillen. Onder het dreigement van een fors pak rammel onder de ogen van de pastoor, dwingt ze haar zoon Eros mee te werken aan haar wraak: Apollo verliefd maken. De pijl van Eros is er de oorzaak van dat Apollo verliefd wordt op Alice, schoonmaakster van beroep. Alice overleeft de liefde echter niet, omdat Apollo zich wederom niet kan inhouden, wat leidt tot een regelrechte ramp voor de aarde. Artemis besluit dat er een reddingsactie moet komen en schakelt hiervoor het vriendje van Alice in. Neil moet afdalen naar de onderwereld om Hades en Persephone te overreden hem Alice terug te geven, zoals Orpheus ooit zijn Eurydice uit de onderwereld probeerde te krijgen. Wat tenslotte bijna gelukt was, alleen keek Orpheus om, waardoor Eurydice voorgoed naar de onderwereld werd verbannen. 'Goddelijk huishouden' is een bijzonder onderhoudend boek. Origineel en luchtig geschreven. Voor wie altijd verstrikt raakt in de godenverhalen, is het bovendien een goeie oefening om met dit verhaal weer eens spelenderwijs op te halen wie wie was op de Olympos. Phillips heeft alles goed uitgedacht en de goden, die steeds minder kracht krijgen, omdat men niet meer in hen gelooft, hebben bijzonder vermakelijke karaktertrekken gekregen. Het is een mooi idee dat de goden niet alleen de Olympos hebben verlaten, maar ook Griekenland. En dat Zeus seniel begint te worden, is tenslotte heel goed aan het milieu te merken. Terwijl de straten van Athene al meerdere malen hebben blank gestaan en overal de bliksem flitste (zonder gelukkig al te veel mensen te raken), knetterden hier op Lesvos alleen de electriciteitsdraden boven een kurkdroog landschap. Al dagen werd er regen voorspeld en dreigden er donkere wolken boven de Lepetimnos. Al dagen trok ik, als ik wegging, de stekker uit het stopcontact, bang dat de eerste klap onweer mijn computer weer in de lucht zou doen springen. Al dagen trok het wolkendek weer open en zorgde Apollo ervoor dat de zon geweldige najaarsdagen serveerde. Het was drukkend warm, de lucht was zwanger van het water, maar geen druppel daalde neer. Zaterdag rommelden de wolken al de hele dag onheilspellend boven de bergen en 's avonds dreef er een machtig onweer over Turkije, waarvan wij aan de noordkust de geluid- en lichtshow konden bewonderen. Totdat na middernacht ook eindelijk de sluizen boven noordelijk Lesvos werden opengegooid en het hemelwater de droge grond binnendrong. Maar ik vrees dat de regen te laat is gekomen voor de olijven. Ze zijn klein en rimpelig, de meeste bevatten alleen een pit en nauwelijks vruchtvlees en met deze eerste tekenen van de winter zijn vele al van de bomen gewaaid. Dat krijg je ervan als Athena het te druk heeft met haar huishouden in Hampstead. Zij was het die de eerste olijfboom aan de stad Athene schonk, maar het is wel duidelijk dat ze wat liever voor haar vader Zeus had moeten zijn, opdat we meer water hadden gekregen. Demeter, godin van de landbouw, heeft waarschijnlijk al haar nachten feestend in de 'Bacchanten' doorgebracht: dit jaar wordt een heel slechte olijfoogst op Lesvos verwacht. We zouden Zeus moeten bevrijden uit zijn Londense zolderkamertje om hem onder te brengen in het kasteel van Molyvos, dat toch helemaal wordt gerestaureerd en dan meteen kan worden aangepast aan zijn geriatrische behoeften. Dan kan hij erop toezien dat een temperatuurval van 27 0C naar 11 0C, zoals wij net hebben gehad, niet meer voorkomt. Het is verdorie opeens winter hier! Of zou dat weer een streek van Apollo zijn geweest, die na een nachtje raggen met een vrouw vergat de zon op tijd te doen opgaan... Voor Apollo zijn er in ieder geval genoeg vrouwen op het eiland waarmee hij kan flirten. Tenslotte is Lesvos het eiland van de Griekse dichteres Sappho, dat vrouwen in alle maten, geuren en kleuren aantrekt. Voor Dionysos weet ik een prachtige nachtclub aan zee die te koop staat in Skala Sykaminia. Bovendien zou een nieuwe ouzo maken voor hem een uitdaging zijn. Artemis kan hier de wilde zwijnen verzorgen die zijn uitgezet rond de Lesvoriaanse Olympos en excursies verzorgen voor de vogelaars. Aphrodite zou een Engelse sekslijn op het eiland moeten openen, zodat de toeristen ook aan hun gerief kunnen komen. En een school voor kamaki's (Griekse versierders) oprichten, omdat die aan het uitsterven zijn. Hermes zou ervoor kunnen zorgen dat de veerboten wat vaker en regelmatiger varen. Er is genoeg te doen voor de goden hier op Lesvos en ik weet zeker dat ze hier zó gelukkig zullen worden, dat Athena wat meer tijd over zal hebben om zich met Demeter te bekommeren om de miljoenen olijfbomen die het eiland telt. Wanneer we de goden naar Lesvos zouden halen, halen we ook de regen in huis. Dat zie je immers aan Londen, waar de regen regelmatig met bakken uit de hemel valt. En ach, wanneer Apollo dan eens een vrouw in een boom verandert, is er nog geen man overboord. Een zeldzame Australische Eucalyptusboom op het eiland zou genoeg toeristen trekken om dat leed weer enigszins goed te maken... *Marie Phillips - Goddelijk huishouden (Gods behaving badly, vert. Paul Bruijn en Otto Biersma) Cargo, 2007.
