De Griekse suite
Julie Smit, manager en oprichtster van Hotel-Boekenlust, en Jan van Lent, fotograaf en filmmaker, wonen sinds 2003 op het Griekse eiland Lesbos. Elke week verschijnt er een column van Julie Smit en een foto van Jan van Lent.
Foutje!
22 oktober 2007
In het herfstnummer van het Griekenland Magazine staat een eilanden top 10, samengesteld door de lezers. Lesvos eindigt daar op de vijfde plaats. Op nummer 1 staat Kreta, op 2 Chios, 3 Karpathos, 4 Samos, 6 Kythira, 7 Kefalonia, 8 Ithaki, 9 Rhodos en op 10 Naxos. Over een dubbele pagina staan de eilanden kort beschreven. Dit is wat ze over Lesvos schreven:
Schelpdierkwekerij in de Baai van Kaloni bij Skamnioedi.
"Ten noorden van Samos vinden we Lesbos, dat qua oppervlakte te vergelijken is met de provincie Utrecht. Sardines zwemmen volop in de baaien en in het zuiden staan miljoenen olijfbomen. Beroemd is het eiland echter ook vanwege de bewoning door Sappho in de zevende eeuw voor onze jaartelling. Sappho van Lesbos was een dichteres die schreef over vriendschappen tussen vrouwen. Ze richtte er een vrouwenschool op waar in dans, muziek en zang werd onderwezen. Lesvos is niet voor niets het eiland van het feest! Mytilini is de hoofdstad van het eiland en bij helder weer kun je van daaruit de kust van Turkije zien. Onze lezers roemen met name het natuurschoon, de mogelijkheden voor een actieve vakantie en de gezellige drukte." Het is waar dat Lesvos ten noorden van Samos ligt. Maar dan ligt eerst Chios nog tussen Samos en Lesvos in. Lesvos ligt dus ten noorden van Chios! Het is inderdaad waar dat Lesvos qua oppervlakte te vergelijken is met de provincie Utrecht. Lesvos is overigens het derde grootste eiland van Griekenland, na Kreta en Evia. Lesvos heeft twee baaien die diep in het land snijden, zodat er als het ware 3 benen zijn ontstaan. In de Baai van Kaloni en in de Baai van Jera zwemmen hele scholen sardientjes, maar die zwemmen ook gewoon in open zee. Kaloni, dat zijn haven in Skala Kaloni heeft, is beroemd om zijn sardientjes, vers of ingeblikt. De ingeblikte sardientjes zijn gezouten en uitstekend te gebruiken in plaats van zoute ansjovis. De korter gezouten sardines (enkele uren) die een specialiteit op het eiland zijn, heten sardelles pastès. Hoogzomer zijn er volop verse sardines en in augustus heeft Skala Kaloni het populaire sardientjesfestival, waar je de hele dag deze visjes gratis kunt verorberen. Wanneer je over de sardientjes op Lesvos vertelt, moet je ook de ouzo noemen die de Grieken prijzen als de best smakende drank, wanneer je sardientjes (en andere vis) eet. Lesvos is de grootste ouzo-producent van Griekenland. Er bestaan wel meer dan 40 verschillende ouzo's op het eiland die tot de beste van het land worden gerekend. In het zuiden staan miljoenen olijfbomen. Dit getal zal wel juist zijn, want er wordt geschat dat op het gehele eiland meer dan 16 miljoen olijfbomen staan. En die staan niet alleen in het zuiden, maar ook in het noorden, het westen en het oosten. Alleen het midden van het eiland is bedekt met grote naaldboombossen, waar de olijfbomen in de minderheid zijn. In het uiterste westen, rond Sigri, groeien niet veel bomen. Daar zijn de versteende bomen in de meerderheid. Sappho wordt inderdaad in één adem genoemd met het eiland Lesvos, omdat ze daar geboren en getogen is. Ze was in haar tijd al een beroemd dichteres en ze schreef onder andere over verlangen, verdriet, liefde, jaloersheid en over vriendschap tussen vrouwen, maar ook over helden, goden en over de natuur. Wanneer je in die tijd vereerd werd als kunstenaar, richtte je een school op, net als Sappho deed. En omdat het in die tijd niet pastte dat ze een school voor mannen oprichtte, was haar school dus gericht op vrouwen die er leerden dansen, zingen en muziek maken. (Zie: Liederen van Lesvos) Waarom Lesvos in het artikel het eiland van het feest wordt genoemd, is me een raadsel. De god van de wijn en het feest, Dionysos, komt hier niet vandaan. De bewoners vieren hier niet meer of minder feest dan elders in Griekenland. En Lesvos is ook al geen 'party-eiland' zoals onder andere Ios, Mykonos, Zakynthos of Rhodos. De enige bekende muzikant die wordt genoemd in de Lesvoriaanse annalen, is Orpheus, omdat zijn hoofd hier bij Andissa aan land spoelde. Het eiland is wel bekend om zijn filosofen en schrijvers: de filosoof Theophrastos uit Eressos was de opvolger van Aristoteles. Het eiland bracht naast Sappho ook nog literatuur Nobelprijswinnaar (1979) Odysseas Elytis voort als bekend dichter. Verdere beroemde schrijvers van Lesvos zijn: Giorgos Valettas, Stratis Myriveles, Elias Venezis en Argyros Eftaliotis. Mytilini is de hoofdstad van Lesvos, een eiland dat ook wel Mytilini wordt genoemd. Lesvos is eigenlijk de Turkse naam voor het eiland en op de een of andere manier is die naam erin gebleven. Bij helder weer kun je de Turkse kust zien. Nou, ik zou eerder zeggen dat je wel heel bijziend moet zijn om de Turkse kust niet te zien vanuit Mytilini. Of het moet wel heel heiig zijn, wat maar zelden zo is. De Turkse kust is trouwens niet alleen vanuit Mytilini te zien, maar vanaf driekwart van het eiland. Alleen vanaf sommige delen in het westen is er geen Turkse kust in zicht. Lesvos ligt namelijk in een soort 'Turkse' kom, zodat je zowel in het noorden, het zuiden en het oosten Turkije heel duidelijk ziet liggen. Wanneer de wind goed staat, kun je zomers in Eftaloe zelfs de bassen uit de Turkse disco's aan de overkant horen. Dat Lesvos geroemd wordt om zijn natuurschoon is juist. Naast het versteende woud, enkele kloosters en pittoreske dorpjes heeft Lesvos zijn bezoekers vooral een bijna ongeschonden en overweldigende natuur te bieden, die naast haar schoonheid heel afwisselend is: van groene hoog oprijzende bergflanken met watervalletjes tot ruige kale stenen hellingen, van uitgestrekte olijfgaarden en fluisterende naaldbossen tot betoverende kastanjebossen, van zwarte stenen stranden (Golden Beach Eftaloe) en vele zandstrandjes aan het einde van een lieflijke baai tot de uitgestrekte zandstranden van Kampos en Vatera. Behalve een paradijs voor bloemenliefhebbers, waaronder vele orchideeënfans, is het eiland ook nog eens een mekka voor vogelaars. In het voorjaar doen tijdens hun migratie duizenden trekvogels Lesvos aan om wat bij te tanken in de moerassen en de ondiepe delen van de baaien. De bijbel voor de vogelaars, 'Birding in Lesbos' van Richard Brooks, telt over de 300 vogelsoorten. Het voor- en najaar is heel geliefd bij de wandelaars, hoewel nog maar weinig echt georganiseerde wandelorganisaties het eiland op hun kaart hebben staan. Dat het eiland bekend staat om zijn gezellige drukte, betwijfel ik. Natuurlijk is er wat gezelligheid in de hoofdstad en op de plekken waar de toeristen neerstrijken in de zomer. Molyvos, Petra, Anaxos, Skala Kaloni en Skala Eressos bieden de toerist zomers gezellige terrasjes, winkels en restaurants. Maar het eiland zou juist geroemd moeten worden om zijn rust, want zelfs midden in augustus is van die gezellige drukte alleen maar sprake in bovengenoemde plaatsen. Op de rest van het eiland blijft het aangenaam stil en vind je zelfs in het hoogseizoen nog uitgestrekte, praktisch lege stranden en rustige terrasjes waar de eigenaren je op z'n Grieks traditioneel welkom heten. Nu is het eiland ten noorden van Chios alweer bijna verlaten door de toeristen. Ook de sardientjes zijn langzaam aan verdwenen naar verdere wateren, zodat de vissers zich nu concentreren op andere vissoorten, op garnalen en schelpdieren. De olijfbomen zijn geweldig opgekikkerd dankzij de overvloedige regen die er de afgelopen dagen eindelijk is gevallen. Het zomerse stof is weggespoeld, de rivieren en bronnen vullen zich weer gulzig met water en de zo geroemde natuur fleurt weer helemaal op. Als je je presenteert als een tijdschrift over Griekenland, dan zou je van de redactie toch wel mogen verwachten dat ze met enige kennis van zaken over de Griekse eilanden schrijft. Zeker over een eiland dat op de vijfde plaats eindigt van een lezers top 10, dat het derde grootste eiland van Griekenland is, dat bekend staat als het eiland van een van Griekenlands grootste dichteressen, dat beroemd is om zijn sardientjes en dat Griekenlands beste ouzo produceert. Dat de Lesvoriaanse olijfolie makkelijk kan wedijveren met de Kretenziche olijfolie, dat houden we voorlopig nog maar even geheim...
