De Griekse suite
Julie Smit, manager en oprichtster van Hotel-Boekenlust, en Jan van Lent, fotograaf en filmmaker, wonen sinds 2003 op het Griekse eiland Lesbos. Elke week verschijnt er een column van Julie Smit en een foto van Jan van Lent.
Roteiland
2 maart 2008"Maak de verhalen over je eiland maar niet te mooi, dan blijft het een aangenaam oord. Met vriendelijke groet Marius."
Ik kreeg de mail van een lezer van deze column, en hij is niet de eerste die dit tegen me zegt. Er zijn wel meer mensen die tegen me zeggen dat ik het eiland niet zo populair moet maken. Straks wordt het hier net zo vol als op andere grote Griekse bestemmingen als Kreta, Corfoe of Rhodos.
Boom met afval
Nu ben ik niet zo heel bang dat het massatoerisme ooit dit eiland in beslag zal nemen. Het eiland heeft bijvoorbeeld lang niet zoveel grote, witte zandstranden zoals populaire bestemmingen als Kreta, Rhodos of Kos. In het noorden van Lesvos, waar de grootste toeristische bestemmingen liggen, zijn veel stranden bezaaid met van die akelige kiezels. Bij Molyvos hebben we zelfs een strand met depressief zwarte stenen. Voordat je daar je draai op hebt gevonden, is de dag al om. Bovendien zorgen die stenen ervoor dat je niet gemakkelijk de zee inloopt. Waar stenen in zee zijn, wonen ook zee-egels. Heel gevaarlijk, die stekelbollen. Je kunt er zomaar je voeten aan openhalen en wanneer je niet snel naar een dokter gaat, kunnen ontstekingen optreden, en wanneer je die niet goed verzorgt, is het einde vakantie.
Zee-egels zijn een delicatesse, maar de meeste toeristen vinden ze eng om te eten. Gelukkig maar, anders zou het alsnog druk worden hier op zee met zee-egelvissers.
Op zee is het sowieso een gevaarlijke boel. Argeloze vluchtelingen komen om in de golven en van de week nog zijn er twee boten op elkaar gebotst, vlakbij Lesvos. Je vraagt je af hoe het Georgische schip 'Lady Olga' en de Turkse boot 'Ravanda' op zo'n wijde zee het voor elkaar kregen elkaar te raken! Gelukkig viel de schade mee en geen van de twee is gezonken. Dat is een ander verhaal met het Georgische schip JoJo-A, dat vorige week omsloeg op volle zee, ergens tussen het Turkse Datça en Kos. Uit het gezonken schip sijpelen nu allerlei vervuilende stoffen de zee in.
Je zult maar net een vakantie op het eiland hebben geboekt en het strand niet op kunnen, omdat er net een tanker is vergaan. Op het land is het ook al gevaarlijk. Dat hebben we vorig jaar eind augustus gezien, toen er zo veel bosbranden waren. Lesvos is toen weliswaar de dans ontsprongen, maar het eiland staat vol bomen en struiken die qua brandbaarheid natuurlijk levensgevaarlijk zijn. Wat dat betreft kun je maar beter naar een kaal eiland gaan, zoals Mykonos of Ios. Daar heb je minder brandgevaar.
De klimaatverandering is ook al geen goed nieuws voor het eiland en de gehele regio. Alles wordt droger en heter, dus nog meer brandgevaar. Volgens de Turkse Daily News is in de regio Izmir, schuin aan de overkant van Lesvos, deze winter nog altijd veel te weinig water gevallen. Als het er de komende twee maanden niet veel meer gaat regenen dan het afgelopen tijd heeft gedaan, net als op Lesvos een drupje hier en een drupje daar, komt Izmir mooi in de problemen. En Lesvos ook.
Het is al vastgesteld dat Lesvos geografisch behoort tot het Aziatisch plat. Na de recente vondst in het Turkse Anatolia van 25 miljoen jaar oude beenderen van een reuzen-rinoceros (een prehistorisch beest dat wel 15 à 20 ton kon wegen), zien wetenschappers hier een bewijs in dat zowel het Europees plat als het Arabisch plat vroeger aan het Aziatisch plat moeten hebben vastgezeten. Toen was het dus één groot vasteland, waarover de meest angstaanjagende dieren spookten.
Dat groot plat is miljarden jaren geleden tijdens een natuurramp in stukken gebroken en uit elkaar gedreven, en die enge dieren zijn uitgestorven. Maar de ellende van die losse platten is dat ze stiekem toch weer naar elkaar toe trekken, wat tot gevolg heeft dat we in een aardbevingsgevaarlijke zone zitten. Elke dag wordt er in de krant wel melding gemaakt van een bevinkje hier en een bevinkje daar. De dichtsbijzijnde was gisteren op Samos met een kracht van 4,6 op de schaal van Richter.
Dan leven er op het eiland nog duizenden schapen en honderden ezels die de wegen onveilig maken. Natuurlijk zijn het op de eerste plaats de Grieken zelf die weinig verstand hebben van verkeersregels en een gevaar op de weg zijn. Je riskeert niet alleen na een bocht tegen een verdwaalde ezel op te rijden, maar ook tegen een stilstaande auto met Griekse chauffeur die in gesprek is met een vriend aan de overkant van de weg. Of tegen een inhalende Griek die ooit geleerd moet hebben, dat de beste plek om vóór een andere auto te geraken, de bocht is waar je Russische roulette kunt spelen met de tegenliggers.
Verder is de Lesvoriaanse natuur vergeven van plastic en ander, gevaarlijk afval. Kinderen en huisdieren moet je nooit los laten lopen op het eiland: naast gif voor de vossen kun je nog veel meer kind-onvriendelijke dingen in de natuur tegenkomen.
In Athene gaat in april de plastic zak uit het straatbeeld verdwijnen, hoopt de gemeente. Supermarkten en andere winkels zullen dan alleen nog maar met recyclebare zakken mogen werken. Maar Athene is zo ver weg van dit eiland. Het zal nog wel heel wat jaren duren eer deze regel van kracht wordt op Lesvos, en nog wel honderden jaren voordat al dat plastic uit het landschap is verdwenen.
Hier ruik je niet eerst de vuilnisbelt, maar hier zie je hem eerst. Wanneer een berghelling dubbeldik bezaaid ligt met vrolijk gekleurd plastic, is de vuilnisbelt niet ver: geen hek dat kan voorkomen dat het plastic alle kanten opwaait, dus is de daadwerkelijke vuilnisbelt kilometers groot.
Over een paar jaar moet de centrale afvalverwerkingsfabriek van Lesvos klaar zijn. Maar tot die tijd blijf je het gevaar lopen om in giftige walmen verzeild te raken, wanneer in het najaar de afvalberg 'toevallig' in de hens vliegt. En geloof maar niet dat ze je komen evacueren, wanneer de uitstoot bij die brandjes schadelijk is bevonden voor je gezondheid. In de eerste plaats wordt er niet gemeten en in de tweede plaats weten de Lesvorianen amper dat de uitstoot een nadelige uitwerking op de gezondheid kan hebben.
U ziet het: Lesvos is geen veilige plek om vakantie te vieren! Met de groeten aan Marius.
