De Griekse suite
Julie Smit, manager en oprichtster van Hotel-Boekenlust, en Jan van Lent, fotograaf en filmmaker, wonen sinds 2003 op het Griekse eiland Lesbos. Elke week verschijnt er een column van Julie Smit en een foto van Jan van Lent.
Cavo Gavathas
25 mei 2008
Stel je toch eens voor: je bent het eiland aan het verkennen, rijdt langs de westkust, je komt bij Gavathas, en opeens kun je niet meer verder, omdat daar een vakantieoord begint... Dit staat op Kreta te gebeuren, als de Griekse regering, de Griekse Kerk en de Engelse investeerdersgroep Minoan hun zin krijgen.
Gavathas
Die willen de oostelijke punt van Kreta omtoveren in Cavo Sidero, een reusachtig toeristenproject van ongekende omvang, dat wordt gepromoot als het meest luxueuze en eco-vriendelijke toeristenproject van Europa. Het project wil verschillende dorpen neerkwakken, gebouwd in traditionele stijl, sportaccomodaties neerzetten, restaurants openen en maar liefst drie golfbanen aanleggen. Zie: Cavo Sidero, Minoan Group.
Om te beginnen kun je natuurlijk nooit iets vertrouwen wat luxe en eco vriendelijk is. Eco en luxe gaan niet zo goed samen. Net zoals je niet eco vriendelijk kunt vliegen, hoeveel geld je ook neertelt voor je ‘groene stoel’. Investeerders plakken gewoon ergens een groen label op, noemen het eco vriendelijk en hopen dat het volk er instinkt.
Neem nu de plannen voor Cavo Sidero. Alle geleerden zijn het erover eens dat Kreta dankzij het opwarmende milieu langzaam zal verschralen door toenemende droogte. Zelfs een klein kind kan tegenwoordig uitrekenen dat zo’n enorm project van maar liefst 6 nieuwe dorpen en drie golfbanen heel veel water zal vragen. Moet de Kretenzer landbouw dan maar verdwijnen, opdat de toeristen kunnen golfen op een groene golfbaan? (hoewel de Griekse landbouw natuurlijk zelf een van de redenen is voor het toenemende watertekort).
De projectgroep beweert respect voor het landschap te tonen. Maar hoe kun je het landschap behouden, als je dat het hele jaar door groen wilt houden? Er zijn maar weinig gebieden op de Griekse eilanden die in de zomer groen blijven...
Er zijn veel redenen om tegen dit project te zijn, al was het maar omdat het zonde is dat zo’n stuk natuur opeens wordt omgeploegd en geprivatiseerd. Je kunt hier een petitie tekenen tegen de goedkeuring van de regering die er een prestigeproject in ziet, en tegen de kerk omdat die er geld in ziet, want de kerk heeft de grond in eigendom en wil deze voor decennia verpachten aan de Minoan Group.
Bovendien geloof ik dat massatoerisme uit is. Net als die dwaze all-inclusive hotels. Die zijn bovendien zeer eco-onvriendelijk. Te veel verspilling van voedsel, te weinig respect voor de plaatselijke bevolking. Zelfs op het grote toeristeneiland Rhodos gaan restaurants failliet, omdat de hotels zonodig zelf moeten cateren. Gelukkig wordt een aantal van deze all-inclusive hotels geterroriseerd door Russische toeristen, die pas sinds enkele jaren kunnen genieten van buitenlandse vakanties en nog niet beseffen dat ze een hotel moeten delen met andere nationaliteiten die al geheel zijn ingeburgerd in het internationale toeristengedrag. Veel Turkije-gangers hoor je zeggen: nooit meer naar een all-inclusive!
Lesvos kent nog maar weinig van dit soort all-inclusive resorts. Toen het eerste all-inclusive hotel opende in Skala Eresos, keken de Grieken raar op hun neus: de Engelsen vlogen niet alleen het personeel in, maar ook het eten. Wat heeft de lokale bevolking dan aan zo’n hotel?
In het westen van Lesvos ligt het nog niet door toerisme ontgonnen vissersplaatsje Gavathas. Eigenlijk is dit plaatsje nog mooier dan Skala Sykaminia dat dankzij het beroemde kerkje van de Zeemeermin een beroemde trekpleister voor toeristen is. Gavathas kent alleen in juli en augustus een redelijke drukte met Griekse toeristen. De overige maanden van het jaar waan je je in het vergeten paradijs, wanneer je van een smakelijke maaltijd geniet in een van de twee tavernes met uitzicht op de prachtige baai en het lieflijke haventje (er is nog een derde restaurant, zonder dit mooie uitzicht), of wanneer je door de straat slentert die voor de meeste bewoners deel uitmaakt van hun huiskamer.
Het lijkt wel alsof projectontwikkelaars op zoek zijn naar plekken waar ze de serene rust kunnen verstoren. Want ook Gavathas is ontdekt door iemand die veel te grote plannen heeft. Tussen een aantal huizen wordt nu een all inclusive hotel gewurmd. Letterlijk, want je gelooft je ogen niet, zo dicht staat het vijftal gebouwen op elkaar.
Gelukkig ziet het er niet zo heel groots uit en heeft het project geen dusdanige plaats dat het ook het aanzicht van het dorp bederft. Maar ik vraag me toch af hoe dit hotel het rustige leven van de tientallen bewoners gaat veranderen. De meesten hiervan zijn vissers, die goedmoedig de weinige toeristen toelachen die genieten van hun idyllische dorp. De deuren van hun kleine huisjes staan meestal gewoon open en de dorpelingen loungen op houten bankjes op straat voor hun huis, tussen kleurige bloempotten.
Het mooie zandstrand is ‘s zomers nog niet bevuild met rijen bedjes. Daar zal volgende zomer wel verandering in komen, mocht het hotel dan gereed zijn. Laten we hopen dat de all-inclusive toeristen dit kleine dorpje te saai vinden om hun vakantie in door te brengen. Er is geen winkel en zelfs geen kroeg en je bent ver weg van de grotere dorpen en toeristencentra.
Aan het eind van het strand van Vatera staan grote betonnen skeletten als waarschuwende vingers tegen de heuvel: daar plande men een groots resort dat echter een te hoog gegrepen plan was. Misschien staat het project in Gavathas er volgend jaar ook nog zo bij. Dan heeft alleen de betonfabriek er wat aan verdiend...
