De Griekse suite
Julie Smit, manager en oprichtster van Hotel-Boekenlust, en Jan van Lent, fotograaf en filmmaker, wonen sinds 2003 op het Griekse eiland Lesbos. Elke week verschijnt er een column van Julie Smit en een foto van Jan van Lent.
Ra, ra, wat zie ik?
13 Juli 2008
Sommige toeristen denken dat Lesvos wel heel groot is. Als je ze Turkije aanwijst, dan zeggen ze: “O, ik dacht dat dat ook nog Lesvos was”.
Berg Athos gezien vanaf Lesvos
Ik moet wel toegeven dat de alomtegenwoordigheid van Turkije in het uitzicht vanaf Lesvos verwarrend kan zijn. Vanuit het zuiden, het oosten én vanuit het noorden zie je altijd Azië liggen. Wanneer je op de kaart kijkt, zie je dat Turkije als het ware het eiland omarmt.
Als je uit het vliegtuig stapt op het vliegveld bij Mytilini, zie je meteen aan de overkant Turkije liggen. Tegenover de oostkust van Lesvos en Mytilini ligt de drukke streek rond de stadjes Ayvalik en Dikili. Het zou romantisch zijn om te denken dat de witte lijn die zich over de Turkse horizon uitstrekt, krijtrotsen zijn. Het zijn echter huizen en andere witgekalkte gebouwen die hand over hand toenemen aan de Turkse kust. Ga je naar het noorden, richting Edremit, dan vind je rond de Golf van Edremit nog steeds veel huizen, villaparken en hotels. Volg je daarna deze Golf naar links, richting het noorden van Lesvos, dan zie je Assos liggen, een oud stadje dat veel op Molyvos lijkt. Deze streek tegenover Molyvos is wat minder in trek bij de Turkse badgasten en ziet er minder bevolkt uit.
Vroeger, toen Lesvos nog bezet was door het Ottomaanse Rijk, was er een levendige handel tussen Lesvos en het hedendaagse Turkse vasteland. Nu wordt er nog steeds veel vis verhandeld over en weer. Maar meer niet. Als je naar Ayvalik gaat, kom je ogen tekort op de markt, waar veel verschillende soorten vruchten en groenten in kleurrijke pyramides liggen opgestapeld. Meenemen mag je alleen wat niet eetbaar is: Europese richtlijnen om ziektes te voorkomen. Wel kopen de Lesvorianen bruidskleding, meubels, tapijten en noem maar op wat heel veel goedkoper is dan in Griekenland. Wanneer je met de dagelijkse boot die een verbinding onderhoudt tussen Mytilini en Ayvalik, terugkeert naar Lesvos, is er geen Griek aan boord met minder dan tien pakjes.
Ik moet bekennen dat ik zelf nog steeds niet aan de overkant ben geweest. Al zo’n vijf jaar tuur ik over het water richting Assos en ik heb altijd gedacht dat recht tegenover ons een olijvenpers haar schoorsteen fier omhoog houdt. Maar wanneer je met Google Earth langs de Turkse kust reist, zie je dat die olijvenpers een wit vuurtorentje is.
Het is natuurlijk niet hetzelfde als wanneer je zelf fysiek door de regio reist, maar Google Earth geeft je wel een goeie indruk van streken die je niet kent. Als je de huizen en de parasols op het strand telt, kun je in ieder geval zien hoe druk het er kan zijn, mocht je er een vakantie willen boeken.
Lesvos behoort geologisch tot het Aziatisch plat. Ooit zat het gewoon vast aan het gebied wat nu Turkije heet. In die tijd stonden er niet alleen sequoia’s op het eiland (die je nu alleen nog versteend aantreft in het Versteende Woud bij Sigri), er liepen ook ‘deinotheredes’ rond, een soort prehistorische olifanten. Enkele jaren geleden zijn vlakbij Gavathas resten van deze grote dieren gevonden, met de mooie naam ‘Prodeinotherium bavaricum’. Wetenschappelijk bewijst deze vondst dat de deinotheredes ook in Europa woonden, terwijl ervóór werd aangenomen dat deze mammoet-achtige dieren alleen in Afrika voorkwamen. Sommige wetenschappers gaan nog verder door hierin een bewijs te zien dat ooit het Aziatisch en Europees plat verbonden waren met het Afrikaans plat.
Lesvos heeft tegenwoordig geen groot wild meer, laat staan olifanten (de wilde zwijnen die enkele jaren geleden rond Agiasos zijn uitgezet voor de jacht reken ik niet mee). Voor de grotere wilde dieren moet je naar de overkant, naar Turkije, waar nog beren en wolven leven. Als je de overkant van Molyvos Google-Earthed, zie je hoge bergen bedekt met uitgestrekte bossen (dat kun je trouwens ook met het blote oog zien). Daar leven ze, van die wollige bruine beren die je tijdens een wandeling maar beter niet kunt tegenkomen. In Australië trof men afgelopen week een haai aan in een zwembad aan de kust. Waarschijnlijk was ie meegesurft met een grote golf. Alles is mogelijk, dus wie weet, staat er op een dag ook een bruine beer voor onze deur: tenslotte kunnen beren zwemmen. Ik weet alleen niet of ik dan de deur wel opendoe...
Vanuit het westen van het eiland, zoals Sigri, zie je geen overburen. Alleen in de verte grote schepen, omdat daar een van de wegen loopt voor de grote vrachtvaart.
Het is trouwens niet alleen Turkije dat je vanaf Lesvos kunt zien. Vanuit het zuiden (zoals vanuit Skala Eresos en Plomari) zie je bijvoorbeeld heel duidelijk de pieken van het buureiland Chios liggen, met rechts ervan het eilandje Psara en links Inoesses, dat eilandje waar twee weken geleden de veerboot Theofilos zijn carrière beëindigde (er vaart inmiddels alweer een vervangende boot). Links van Inoesses duiken dan weer de Turkse bergen op.
Molyvos, dat overigens een schitterend uitzicht heeft over de lange noordkust richting het westen van het eiland zelf, moet het doen met uitzicht op alleen Turkije. Ga je echter hoger de berg op, richting Vafios, naar de Lepetimnos, dan kun je met helder weer wel 200 kilometer ver kijken. Afgelopen week hadden we een etentje in restaurant Petrinos in Vafios. De zon maakte zich klaar om in de zee te zakken. Echter, pal onder de zon stak een pyramide-achtige berg uit zee: de berg Athos, een schiereiland van het vasteland vol met kloosters, waar alleen mannen mogen komen. Rechts van Athos zag je Limnos, het noordelijke buureiland van Lesvos, dat ongeveer halverwege de berg Athos ligt. Dit eiland is niet zo hoog en dus ook al niet zo vaak te zien. Links van de berg Athos stak het mini-eiland Agios Efstratios zijn rug omhoog aan de horizon. Als ze die bergen met beren in Turkije wat lager hadden gehouden, dan hadden we zelfs Troje en Istanbul kunnen zien liggen!
