De Griekse suite
Julie Smit, manager en oprichtster van Hotel-Boekenlust, en Jan van Lent, fotograaf en filmmaker, wonen sinds 2003 op het Griekse eiland Lesbos. Elke week verschijnt er een column van Julie Smit en een foto van Jan van Lent.
Zero Nero
20 juli 2008
Een goed waterbeleid is in Griekenland ver te zoeken. Ten eerste zijn nog steeds niet alle Griekse rivieren schoon, ten tweede heeft men geen idee hoe men met kunstmatige stuwmeren en watertoevoer moet omgaan.
Aan de Golf van Kaloni
De vervuilde Asopo-rivier in Atikka (Zuid-Griekenland) kreeg afgelopen winter de meeste aandacht. Het stadje Inofyta dat afhankelijk is van het water van de Asopo, kwam er wel heel laat achter dat het grote aantal kankerpatiënten in hun gemeente te danken was aan de vervuilde rivier, die tien jaar geleden zelfs paars kleurde! (ik heb trouwens wel eens gezien dat de rivier die in Melinda, vlakbij Plomari, op het strand uitmondt, ook wel eens paars water de zee in liet lopen...) Vorige week kreeg de gemeente Inofyta een boete opgelegd door de Vereniging voor Kwaliteit van Grieks Drinkwater (EKPOIZO), omdat ze er niet in was geslaagd om het dorpje Dilesi (6000 inwoners) te voorzien van schoon water. Klaarblijkelijk is de Asopo nog steeds niet gezuiverd van fabrieken die het water vervuilen!
Ik heb geen idee in hoeverre hier op het eiland Lesvos de rivieren worden gecontroleerd, maar ik weet wel dat bijvoorbeeld de rivier bij Vatoussa zo erg stinkt, dat een wandeling langs zijn bekoorlijke oevers beslist geen lolletje is, omdat je steeds je neus dichtgeknepen moet houden.
Wat de kunstmatige stuwmeren betreft: Lesvos heeft er twee, en ze zijn allebei buiten gebruik. Dat van Molyvos (even buiten de stad, rechts van de weg naar Vafios) heeft enkele jaren gefunktioneerd, maar sinds er lekkage is opgetreden, heeft niemand het meer voor elkaar gekregen (of niet meer gewild) om het grote bekken te vullen. Sterker nog, afgelopen voorjaar moest het gevallen regenwater eruit (misschien wegens reparatie?) en liepen diverse wegen onder water, omdat de gemeente gedurende een aantal dagen enkele putten had opengegooid. Net voor de droge zomer zag het eruit als één grote waterverspilling en niemand begreep waarvoor dat nodig was!
Het waterreservoir van Plomari (hoog in de bergen wanneer je de Sedoendas rivier stroomopwaarts volgt) heeft zelfs nooit gefunktioneerd. De bewoners van het stadje denken dat ze het zonder een waterreservoir wel redden, dat hebben ze immers altijd gedaan, en willen geen geld meer uitgeven aan het grote bekken dat bijna klaar was. Vorig jaar zomer was Plomari overigens wel de eerste gemeente waar een waterverbod gold om tuinen, straten en balkonnetjes te sproeien.
Ik denk dat de Plomarianen en de Molyvorianen maar eens goed naar het waterdrama moeten kijken dat op Cyprus speelt. Cyprus kreeg de afgelopen winters geen regen van betekenis en hoezeer men ook heeft gebeden voor neerslag, het waterniveau is nu beneden alle peil en Cyprus is uitgedroogd. Het reddingsplan werd dit voorjaar ontworpen: vanuit Griekenland zouden schepen 8 miljoen kubieke meter water brengen om de waterleidingen van (Zuid-) Cyprus te vullen. Kosten van deze operatie: 43 miljoen euro! Ongeveer twee weken geleden kwam de eerste tanker met 40.000 kubieke meter water aan. Alleen bleek dat het toevoersysteem, dat het water van de boot naar het reservoir moest brengen, enkele meters te kort was. Oeps, foutje! De tanker ligt er vandaag nog, vol water. En dat water? Dat stinkt inmiddels. Volgens de autoriteiten kan het water gefilterd worden, maar geen Cyprioot, hoe uitgedroogd ook, wil dat water nog hebben!
Het Turkse deel van Cyprus, het noorden, kampt met hetzelfde probleem. Daar heeft men echter besloten om volgend jaar een waterleiding door zee aan te leggen vanaf het vasteland van Turkije naar Noord-Cyprus. Ook heeft Turkije water aangeboden aan zijn Cypriotische uitgedroogde buren (vredeswater), die echter nog niet op het aanbod hebben gereageerd.
Het meest curieuze verhaal over watervervuiling speelde echter afgelopen week in Anavysos (Oost-Attika). Daar trof men dode zeevogels aan in het kustwater. De vogels bleken aan arsenicumvergiftiging te zijn gestorven. Kleine hoeveelheden arsenicum in het zeewater kunnen voor vogels dodelijk zijn, mensen kunnen er kanker aan overhouden. Hoe komt er arsenicum in de zee? Het kan een illegale lozing zijn geweest of een lekkende vuilnisbelt in de buurt, wat in Griekenland heel gewoon is. Maar het kan ook zijn dat de Grieken er nu eens geen schuld aan hebben en dat er arsenicum is vrijgekomen doordat rotsen zijn gespleten. De streek naast Anavysos, rond Lavrio, is bekend om zijn oude zilvermijnen en zilver wordt vaak aangetroffen in combinatie met chloor, lood, zwavel én arsenicum.
Het is interessant om hierover na te denken. Zwemmen in zee is volgens mij sowieso heel gezond. Maar als je kunt bewijzen dat het zeewater ook nog eens vol zit met allerlei speciale mineralen, dan wordt zwemmen in zee nog aantrekkelijker. Lesvos heeft op vele plaatsen in zee (en aan de kust) hete bronnen die vol zitten met chloor, calcium, magnesium, borium en lithium en heel licht radioactief zijn (zo licht dat het geen gevaar voor de gezondheid vormt). Men zegt dat een heet bad nemen in een van de bronnen heilzaam is voor mensen met aandoeningen zoals artritis, reumatiek, huidziektes, bronchitis en gynaecologische infecties. Een beetje van die mineralen zal toch ook wel in zee zwerven, wat de zee rond Lesvos misschien extra gezond maakt. Er zijn geen zilvermijnen op het eiland, dus we hoeven niet bang voor arsenicum te zijn (het zeewater bij Anavysos is overigens alweer goed gekeurd om in de zwemmen). Op de meeste stranden van Lesvos liggen kiezels, waarvan de soms felle kleuren doen vermoeden dat ze vol mineralen zitten. Dus je uitstrekken over die stenen zal de gezondheid ook alleen maar ten goede komen. Vandaar misschien dat er mensen zijn die magische krachten op het eiland voelen...
De meeste Grieken vinden zwemmen in een zwembad maar een vieze aangelegenheid met al die chemicaliën (en mensen) erin. Veel toeristen echter hangen de godganse dag rond het zwembad van hun hotel, omdat een aantal vies is van de kiezelstranden hier op het eiland en een ander deel de zee maar ‘eng’ en koud vindt. Ze weten niet wat ze missen. Zeewater is sowieso goed voor je huid en op dagen dat er geen wind staat, is de zee één groot zwembad waar je ongestoord in kunt ronddobberen. En als er wél wind staat, dan heb je een gratis golvenbad. Aan zeewater is geen gebrek hier op de Griekse eilanden...
