De Griekse suite
Julie Smit, manager en oprichtster van Hotel-Boekenlust, en Jan van Lent, fotograaf en filmmaker, wonen sinds 2003 op het Griekse eiland Lesbos. Elke week verschijnt er een column van Julie Smit en een foto van Jan van Lent.
Witte nakerst
31 december 2008
Witte kerst in Molyvos, nee hoor, zo koud was het nog net niet. Maar de zondvloed die vanaf tweede kerstdag neerdaalde op het eiland, kleurde wel dorpen zoals Filia, Skalochoro, Anamotia, Argenos, Sykaminia en Agiosos sprookjesachtig wit.
Sneeuw in Argenos
De toppen van de bergen, net als in Turkije, zijn nog steeds wit en wanneer je naar boven rijdt, wordt het landschap steeds witter, alsof je in Zwitserland bent. Een aantal Grieken had een koude winter aangekondigd, wegens het hoge aantal wespen in de zomer en de vele kastanjes die de bomen topzwaar deden doorbuigen, blijkbaar voorbodes van een strenge winter.
Zoals ik al eerder heb geschreven, begint een Griekse winter pas in januari en en nu al hebben we sneeuw en een ijskoude noordoostenwind, wat niet veel goeds voorspelt voor de echte naderende winter.
Dankzij de kou zie je nog minder mensen op straat. En vanavond, wanneer het oude jaar zal worden uitgeluid, zal menige Griek dichtbij de kachel aan een groen gedekte tafel zitten te kaarten. Op Lesvos (en in vele delen van Griekenland) is kaarten in de winter razend populair (biriba is hier op Lesvos het meest populaire spel, een soort canasta). Men speelt al die donkere, koude nachten weg en op sommige tafels wisselen behoorlijke sommen geld van eigenaar. Kaarten is ook een van de vele Griekse Oud & Nieuwjaarsgewoonten: het oude jaar al kaartend voorbij laten gaan en het nieuwe jaar al gokkend inluiden. Met kleine inzetten om de verliezers geen al te slechte start te laten maken in het nieuwe jaar.
Verder komt op Oudjaar Agios Vasilis bij menige familie op bezoek om cadeautjes uit te delen. Dit is de Griekse variant op Sinterklaas en de kerstman, die tijdens die feestdagen hun neus niet laten zien in Griekenland, maar wel tijdens de jaarwisseling, waar de Griekse kinderen halsreikend naar uitkijken om hun cadeaus in ontvangst te nemen.
In Frankrijk is er een taart die bekend staat als Driekoningentaart (galette des rois): een soort cake waarin een kleine afbeelding van een koning wordt verstopt en degene die de afbeelding vindt, krijgt een kroon opgezet en is de koning die dag (6 januari). In Griekenland wordt deze taart, de Vasilopita, op nieuwjaarsdag geserveerd: een cake-achtige taart waarin een gouden munt verstopt behoord te worden. Menige Griek zal daar zijn tanden wel op gekapot gebeten hebben, feit is dat ik nog nooit een gouden munt in mijn stuk Vasilopita heb gevonden, wel een hele amandel of een walnoot, zodat ik extra geluk kreeg dat jaar. Volgens de traditie moet de vader de taart aansnijden en gaat het eerste stuk naar Christus (zijn sommige kloosters rijk geworden dankzij de donaties van de gouden munten uit de Vasilopita?) en het tweede is voor het huis. Vervolgens wordt de cake tussen de familie verdeeld.
Voor een ander Grieks nieuwjaarsritueel dat geluk brengt, heb je een granaatappel nodig: na middernacht en na iedereen een gelukkig nieuwjaar te hebben gewenst, ga je naar buiten met een glaasje water dat in drie windrichtingen moet worden leeggegooid, onder het prevelen van de woorden: “Kalimera, Agios Vasilikos”. Vervolgens pak je een forse steen waarmee je naast de voordeur binnen in huis een granaatappel tot moes slaat. De prut moet je dan een paar dagen laten liggen en deze vervolgens ergens op de velden uitstrooien.
Genoeg Griekse tradities dus waarmee u uw geluk in 2009 kunt beproeven. Ik wens u een heel gelukkig 2009.
