De Griekse suite
Julie Smit, manager en oprichtster van Hotel-Boekenlust, en Jan van Lent, fotograaf en filmmaker, wonen sinds 2003 op het Griekse eiland Lesbos. Elke week verschijnt er een column van Julie Smit en een foto van Jan van Lent.
Carnaval
Of carnaval een Griekse uitvinding is, dat zal men wel nooit kunnen bewijzen. Carnaval is tegenwoordig vooral een feest dat in de katholieke regio’s wordt gevierd. Maar ook sommige orthodoxe delen van de wereld doen vrolijk mee. Het huidige carnaval is gestoeld op de gedachte dat men nog even helemaal uit zijn bol wil gaan, voor het vasten aanvangt.
Carnaval in Molyvos
Lokaal willen er met de carnaval nog wel eens heel oude riten de kop op steken, zo oud dat ze nog uit heidense tijden stammen. Zo lijkt carnaval soms verdacht veel op de Romeinse bacchanalen, die oorspronkelijk werden aangericht ter ere van Dionysos (dezelfde als de Romeinse god Bacchus), u weet wel, die Griekse God van feesten, drinken en eten (vandaar dus dat er Grieken zijn die beweren dat de Grieken het carnaval hebben uitgevonden).
In Griekenland is er een stadje dat deze oude viering nog volop in leven houdt. Waar feest wordt gevierd, wordt ook vaak de liefde bedreven, en zo houden de inwoners van het stadje Tyrnavos (in Thessalië) op Schone Maandag, de dag dat de Grieken de carnavalsfestiviteiten afsluiten en de Lent (het vasten) begint, een heus bacchanaal met penissen. Grote, kleine, dikke en dunne, uit hout, plastic of ander materiaal: men paradeert ermee door de stad, er wordt mee gedanst, mee gezongen, kortom, het schijnt een dolle pret te zijn daar in Tyrnavos. Oorspronkelijk was het feest ter ere van Dyonisos bedoeld voor alleen mannen, maar hoe hou je tegenwoordig de vrouwen van de straat tijdens carnaval? De Orthodoxe Kerk is het er niet helemaal mee eens, maar toch doen de vrouwen gewoon mee in Tyrnavos.
De Orthodoxe Kerk heeft het sowieso moeilijk in deze carnavalstijden. De carnvalsoptochten in Griekenland steken de draak met vooral politieke schandalen en daarvan maakt in Griekenland ook de kerk deel uit. Het hoofd van het Vatopedi-klooster (in Athos) verdiende miljoenen aan een foute landruil met de staat. Deze zaak, waarbij o.a. 2 ministers sneuvelden, ging afgelopen jaar de geschiedenis in als het Vatopedi-schandaal, een aantrekkelijk onderwerp voor de carnavalsoptocht. In Patras werkte men aan een grote praalwagen waarmee de Vatopedi-abt belachelijk werd gemaakt. Naast plaatselijke vertegenwoordigers van de kerk hebben 20 kloosters van Athos een beleefd verzoek geschreven aan de gemeente van Patras, of deze wagen alsjeblieft mocht worden geweigerd bij de carnavalsoptocht, waarop de burgemeester van Patras antwoordde dat men er alleen satirische bedoelingen mee had en priesters niet wilde beledigen...
Ook Istanbul kende vroeger het carnaval en wel in de wijken Tatavla en Beyoglu: het Bakla Horani. Daar woonden zoveel Grieken vóór de val van het Ottomaanse Rijk dat ook daar carnavalsoptochten werden gehouden: een bonte stoet van mensen met maskers op, in traditionele klederdracht uit de Griekse streek van waar ze oorspronkelijk kwamen, mannen verkleed als vrouwen en omgekeerd. Maar het mooiste van de optocht vormde de kop van de stoet waar de plaatselijke hoeren gekleed gingen in kleurrijke, fluwelen jurken, gezeten op een paard dat door hun pooier aan de teugel werd meegevoerd. Rond 1930 werd deze bonte carnavalsstoet verboden in Istanbul en is het Bakla Horani alleen nog maar een zoete herinnering.
Vroeger was het Carnaval van Venetië wereldbekend, tegenwoordig het carnaval van Rio de Janeiro. In Griekenland is het Patras dat het bekendst is om haar carnaval. Op Lesvos is dat Agra, maar ook Molyvos trekt elk jaar meer en meer mensen naar zijn carnavalsoptocht.
In Molyvos had men geen last van lastige papas; er waren zelfs meerdere praalwagens die de abt van het Vatopedi-klooster in zijn hemd zetten. Een ander thema voor meerdere wagens waren de vluchtelingen, uiteraard uitgebeeld met mensen in rubberbootjes.
Ook het laatste Griekse schandaal was vertegenwoordigd: een rijdende gevangenis met heel veel boeven in streepjespak ernaast. Ze maakten reclame voor Griekenlands nieuwste vliegmaatschappij: Korydallos Airlines (Korydallos is de naam van de gevangenis van waaruit laatst twee zware criminelen voor de tweede keer per helicopter wisten te ontsnappen).
Er was geen reclame voor de overigens wél echt nieuwe vliegmaatschappij Athens Airways, die sinds deze maand ook tweemaal per dag Mytilini aandoet (voor de rest wordt er vanuit Athene naar Kavala, Thessaloniki en Alexandropoulo gevlogen). Het hoofd van de Orthodoxe kerk (de paus van de Orthodoxe kerk als het ware), patriarch Bartholomeu I van Konstantinopel, reisde mee met de eerste vlucht Athene - Mytilini om het kantoor van Athens Airways in Mytilini te openen en voor een bezoek van een paar dagen aan het eiland. Bartholomeu zetelt in Istanbul, hij schippert tussen de verschillende Orthodoxe kerken, hij verdedigt het Orthodoxe geloof in Turkije en hij zoekt toenadering tot de katholieke kerk. Bartholomeu was vandaag nergens te bekennen op de praalwagens. Waren alle papas maar zoals deze integere man...
