De Griekse suite
Julie Smit, manager en oprichtster van Hotel-Boekenlust, en Jan van Lent, fotograaf en filmmaker, wonen sinds 2003 op het Griekse eiland Lesbos. Elke week verschijnt er een column van Julie Smit en een foto van Jan van Lent.
Prasino
Deze winter zou je denken dat het loont om alle oude watermolens weer in ere te herstellen. Tot grote wanhoop van velen blijft de regen maar vallen en de rivieren vullen. Afgelopen week kleurden maartse buien zelfs de bergen weer sneeuwwit en kon je alleen naar Anemotia en Vatoussa als je sneeuwkettingen gebruikte. Je zou er bijna een on-Griekse winterdip aan overhouden.
De waterval van Pedi
Als je je al tussen het onweer en de hagel waagt, is wandelen haast een overlevingssport geworden: je moet regelmatig schoenen en kousen uittrekken, wil je je pad vervolgen, dat soms wordt gedwarsboomd door een kolkend riviertje. Het vele water zorgt ervoor dat alle watervallen in volle actie zijn.
De Pesos waterval is de bekendste op Lesvos. Hij staat aangegeven langs de weg van Achladerie richting Agiasos (katarraktis Pesos). Vorig jaar bezochten we de watermolen aan de voet van de waterval bij Eresos (zie: In de sporen van Sappho), in het najaar ontdekten we de waterval van Klapados (zie: Daar bij die molen), waar ook ooit een watermolen had gestaan en afgelopen week bracht iemand ons bij de waterval van Pedi, in de buurt van Mandamados, waar een gezwollen rivier zich van tien meter hoge rotsen laat vallen.
Bij al dat natte geweld kun je je heel goed voorstellen dat je energie kunt halen uit deze bulderende watermassa’s. Helaas is niet elke winter zo waterrijk en is er in de meeste rivieren in de zomer geen druppel meer te vinden. Hoe ze vroeger in de droge tijden de talrijke watermolens die er ooit op het eiland waren, draaiende hielden, weet ik niet. Tegenwoordig kiest men voor wat zekerder energie: naast de gewone elektriciteit is er bij Antissa, op weg naar Sigri, is een windmolenpark dat steeds meer wordt uitbreid.
Ondanks alle regen, wolken en de magere uurtjes zonneschijn schieten zoals in elke lente weer bloemen en planten de grond uit. Hoe somber het weer ook was deze eindeloze winter, de kleurige bloemen weten je altijd op te vrolijken.
Ik heb altijd gedacht dat Lesvos een groen eiland was. Zelfs in droge zomers kleuren de grote dennenbossen in het midden van het eiland en de miljoenen olijfbomen naar de kusten toe het eiland groen (‘prasino’ is groen in het Grieks). In de winter doet de kleur prasino zelfs pijn aan je ogen wegens al het jonge groen dat overal welig tiert.
Op de wereld bestaan echter maar drie groene eilanden: King Island in Australië, Samsoe in Denemarken and Utsira in Noorwegen. En hier wordt dan de kleur groen niet mee bedoeld, maar het feit dat groen tegenwoordig staat voor milieuvriendelijke energie.
We kunnen de Grieken wel blijven beschuldigen van het overtreden van milieuregels, maar het belangrijkste is dat er vooruitgang zit in de milieubewustwording van de Grieken. In de Griekse hoofdstad waren ze al langer bezig met het inzamelen van gescheiden afval, nu begint men zelfs te experimenteren met het inleveren van naar kleur gesorteerd glasafval. Ook in de hoofdstad van Lesvos is men begonnen met het inzamelen van gescheiden afval en zelfs in Molyvos kun je al sinds vorig jaar batterijen inleveren bij de plaatselijke supermarkt van Timolis.
Deze week is er echter een nog grotere stap gezet door het Griekse ministerie van ontwikkeling, door tien miljoen euro uit te trekken voor de ‘vergroening’ van het kleine eiland Aghios Efstratios, ook wel Ai Stratos in de Griekse volksmond genoemd (zie: Zee- en frituurreizen).
Dit eilandje valt samen met buureiland Limnos onder het bestuur van Lesvos en het zou best wel een vergroeningskuur kunnen gebruiken, want het is een redelijk kaal eiland. Ze gaan er echter niet massaal bomen planten, zoals wel regelmatig op Lesvos gebeurt om het milieu te compenseren, maar het eiland wordt helemaal voorzien van groene energie.
De elektriciteit op Aghios Efstratios zal niet meer met stookolie worden opgewekt, maar met windenergie, zonnenenergie en biomassa. Zelfs de auto’s zullen op elektriciteit gaan rijden. Over een jaar hoopt Ai Stratis zich te kunnen scharen onder het kleine aantal ‘groene’ eilanden. Indien het experiment slaagt, hebben ook al twee andere, kleine eilanden zich gemeld om groen te worden: Nisyros en Tilos.
Lesvos zelf is nog een te groot eiland voor dit experiment. Maar ik neem aan dat wanneer de Lesvorianen horen dat hun buren geen stookolie meer hoeven te kopen, ze in de rij wachtenden op z’n Grieks zullen gaan voordringen voor schonere energie. Tenslotte ligt de groene energie hier bij wijze van spreken voor het oprapen: wind, zon, zee en in het geval van Lesvos, de heet waterbronnen. En in deze winter niet te vergeten: water!
