De Griekse suite
Julie Smit, manager en oprichtster van Hotel-Boekenlust, en Jan van Lent, fotograaf en filmmaker, wonen sinds 2003 op het Griekse eiland Lesbos. Elke week verschijnt er een column van Julie Smit en een foto van Jan van Lent.
Hoge Hakken Verboden
Als je een wedstrijd zou organiseren welke vrouw het snelst op hoge hakken naar beneden kan rennen, van het kasteel boven Molyvos, door het dorp over de met kinderkopjes beklede straatjes naar beneden, weet ik zeker dat een Griekse vrouw het zal winnen.
Het 'stal'-kerkje Agia Georgios
Ik kijk altijd met verbijstering én bewondering naar zondagse optochten, waarin de priester voorop loopt, gevolgd door een schare vrouwen die, sommigen zelfs op stiletto-hakken, met alle gemak van de wereld op hoge hakken afdalen door de nauwe straatjes van het dorp, die je beslist hak vijandig kunt noemen.
Vroeger liep ik ook de hele wereld door op hoge hakken. Zelfs de levada’s op Madeira liep ik gedeeltelijk op hoge hakken. Maar ik herinner me wel dat ik in de oude stad van Rhodos de hakken in de hand nam, wanneer ik door de straten liep die bekleed zijn met middeleeuwse, grijze, warme stenen.
Ik deed dat niet uit bezorgdheid om de keien te kunnen beschadigen. Ik was nog jong en zorgeloos, en hoezeer ik ook de onregelmatige stoepen van Amsterdam was gewend, de keien van de oude stad van Rhodos voelden op blote voeten nu eenmaal lekkerder aan.
Die eeuwenoude straatjes werden dan ook gemaakt voor leren sandalen. In de Griekse en Romeinse oudheid waren hakken nog een redelijk onbekend verschijnsel. De hak kwam pas echt in de mode na de bruiloft van Catherine de Medici met de Franse koning Henri II in 1533. Deze Italiaanse dame was wat aan de kleine kant, dus toen ze in Parijs een koninklijk huwelijk aanging, deed ze dat op hoge hakken, waarmee ze voor de vrouwen de show stal. Mary Tudor volgde deze trend met zo hoog mogelijke hakken.
Sinds ik hier in de warmte en op het platteland woon, draag ik voornamelijk flipflops in de zomer en clogs in de winter, wat eigenlijk plastic klompen zijn. Niet de meest flatteuze schoenen, ik weet het, maar hier is ook niemand voor wie je moet rondparaderen. Wanneer ik naar het dorp of naar de kroeg ga, komen er weer hakken aan te pas.
Lesvos is een boereneiland en dat merk je pas weer, als je op het vliegveld van Athene vol verbazing kijkt naar de net en modern geklede mensen en vrouwen wankelend op de meest uiteenlopende hoge hakken.
De Centrale Archeologische Dienst van Athene wil echter de hoog gehakte dames en kauwgom kauwende toeristen de toegang verbieden tot archeologische plekken. Volgens deze instantie zijn hoge hakken (evenals de massa’s kauwgom en steeds luidere culturele voorstellingen) funest voor het oude marmer en de oude stenen van onder andere de Acropolis en het Epidavros theater.
Of dat op Lesvos ook gaat gebeuren, is nog maar de vraag. Lesvos is niet bepaald rijk aan bekende archeologische schatten. Het versteende woud bij Sigri kan niet door hoge hakken worden bedreigd: zo makkelijk dansen is het niet op die versteende stammen. Bovendien is het al verboden om de tentoongestelde bomen aan te raken. De kastelen van Molyvos en Mytilini hebben geen marmeren vloeren om bekrast te kunnen worden door stiletto- hakken, en het vroegchristelijke kerkje Agia Georgios Demetrius bij Ypsilometo heeft zelfs geen vloer meer waarop hakken kunnen rusten. Dit kleine, bijna vergeten kerkje is al lang ontwijd door kuddes vee die het kerkje als stal gebruikten. In één hoek ligt nog een stukje mozaïek, als eenzame herinnering aan ongetwijfeld een pracht van een mozaïekvloer, thans verpletterd en vernietigd door honderden schapen- en geitenhoeven.
In plaats van de schade door de hoge hakken op te meten, zou de archeologische dienst eens wat meer aandacht moeten besteden aan sterk verwaarloosde of zelfs nog niet opgegraven monumenten. Daar schort het Lesvos totaal niet aan: oude steden zoals Oud-Antissa en Pyrghi, de verkommerende burcht van Sigri, oude watermolens, onbekende graven bij Palios, het oude Romeinse waterstelsel en noem maar op (twaalf historische kerken van Lesvos behoren trouwens tot de lijst van 100 bedreigde wereldschatten van het Wereld Monumenten Fonds). Als we het verhaal van Peter Green over de geschiedenis van Lesvos lezen, ‘Lesbos and the genius loci’, een van de hoofdstukken uit ‘Classical Bearings’, dan is het duidelijk dat er zich nog heel wat archeologische schatten moeten bevinden in de aarde van Lesvos.
Ik heb het kasteel van Mytilini niet van binnen gezien, dus ik weet niet zeker of daar op 4 juli het concert van de Duitse popgroep Scorpions plaatsvindt op een aarden ‘vloer’, zoals het ‘openlucht theater’ van de burcht van Molyvos heeft, wat eigenlijk een groot veld binnen de kasteelmuren is, waar men een podium en tribunes neerzet. Misschien waren er ooit marmeren of stenen vloeren, maar dat marmer of steen is al lang geleden gebruikt voor de muren van andere gebouwen. Dus gewoon: hakken aan, maar laat de kauwgom thuis. Een waarschuwing echter voor de hooggehakte toeristen die de straatjes van Molyvos als een uitdaging zien: neem zelf uw reparatiespullen mee, want de dichstbijzijnde schoenmaker die uw geknakte hak weer kan lijmen, is in Kaloni.
