De Griekse suite
Julie Smit, manager en oprichtster van Hotel-Boekenlust, en Jan van Lent, fotograaf en filmmaker, wonen sinds 2003 op het Griekse eiland Lesbos. Elke week verschijnt er een column van Julie Smit en een foto van Jan van Lent.
Creatief met baksteen
Als je langer op dit eiland verblijft, kan het niet anders of op een dag raak je geïntrigeerd door stenen, want ze zijn werkelijk overal. Wanneer je op het strand bent, vis je de mooist gekleurde steentjes tussen de kiezels en van de vloedlijn, probeer je een sierlijke roos in de grond te planten, dan stuit je met de schep keer op keer op onwrikbare stenen. Stenen gaan deel uitmaken van je leven: muurtjes sieren de tuinen en steunen landerijen met olijfboomgaarden, veel traditionele huizen zijn gebouwd met grote natuurstenen, landschappen liggen bezaaid met enorme keien, bergen blinken uit in kleurige rotsmassa’s.
Towerhouse in Sigri
Lesvos was ooit een vulkanisch eiland en de vulkanen zullen niet alleen vuur hebben gespuwd, maar ook enorme stenen over het hele eiland hebben geslingerd. Zo lijkt het landschap op de hoogvlakte bij Skalochori nog het meest op een maanlandschap met grote losliggende keien, alsof de Cyclopen ermee geknikkerd hebben. Het beroemde kerkje Panagia Glykofiloussa te Petra is gebouwd op een enorm rotsblok (Petra in het Grieks is steen), mysterieuze kleine bergen stenen sieren het plat van Michou, de stranden met zwarte stenen in Eftalou zijn zeer geliefd, het strand met veelal witte kiezels in Skala Kidonia is minder bekend.
De bergen boven Plomari worden ook wel de kristal-bergen genoemd, omdat ze veel bergkristal en andere half edelstenen verbergen. Aan de zuidstranden van het eiland vind je dan ook de meest gekleurde stenen. In het westen zijn het de versteende bomen die ervoor zorgen dat je bont gekleurde stenen aan het water vindt. Dit zijn de splinters van miljoenen jaren oude bomen. Het barre, met stenen gevulde landschap wordt doorkruist door honderden lange muurtjes die als aders op stenen over de bergen kruipen. De overvloedige planten- en bomengroei van Lesvos verbergt in weze niets anders dan stenen.
Het is dan ook logisch dat huizenbouwers zich door deze stenenovervloed hebben laten inspireren. De traditonele huizen van Molyvos en van de meeste andere dorpen op Lesvos zijn gebouwd met natuurstenen, ze zijn niet wit gekalkt en hebben rode pannen daken. (Sigri is het enige ‘witte’ dorp op het eiland). Alleen de serre-achtige uitbouwtjes zijn gemaakt van hout. Tegenwoordig worden de moderne huizen met betonblokken gebouwd, waarna de muren worden gepleisterd en geverfd. Toch laat menig architect of huizenbezitter nog een traditioneel tintje toe in de vorm van enkele decoratieve natuurstenen muren. Nog maar enkele bewoners van het eiland bouwen in de traditionele stijl en met alleen maar stenen.
Variatie op de natuurstenen muren vind je soms in de vorm van de toevoeging van bakstenen. De gebouwen waarin de olijven werden geperst bestaan bijna allemaal uit baksteen, net als hun hoge schoorstenen. In het Ypsilon Klooster vlak voor Sigri zijn de bakstenen echter gebruikt om muren en dakkapelletjes te decoreren. In het bergdorp Ambeliko, aan de voet van de Olympos, richting Plomari, heeft de priester van de Sint Nicolaoskerk zich kostelijk uitgeleefd met baksteen. Het voorportaal van de kerk laat een creatief spel van bakstenen en natuurstenen zien, net als de fontein en de sierlijke bogen bij het gemeenschapsgebouw, die je op hetzelfde terrein vindt.
Vroeger werden de stenen huizen buiten het dorp gebouwd met kleine uitkijktorentjes om de piraten aan te zien komen. Zo zijn de beroemde ‘Torenhuizen’ van Lesvos ontstaan, waarvan je er vooral rondom Mytilini nog veel kunt tegenkomen. Daal je de weg af naar het dorp Sigri in het westen, dan kun je vlak voor het dorp, aan de rechterkant, verscholen onder bomen en tegen een heuvel, de bakstenen bogen zien van een eigenzinnig Torenhuis. Elke keer als we Sigri bezochten, was er weer een boog of een torentje bijgebouwd. Vorig jaar kwam ik via internet erachter dat dit het Tower House is, een hotel bestaande uit 4 appartementen. De eigenaren, Evangelia en Dimitrios Komninos, zijn elf jaar geleden begonnen met bouwen van deze verdedigingsvesting: een kasteelachtig complex met torens en overdekte patio’s met vrolijke bogen, alles gebouwd met hout, natuur- en veel oude bakstenen, die ook hier weer zijn benut om decoratieve vormen en lijnen aan de muren en terrassen te geven. Niet dat ze nog piraten verwachten, dit Griekse stel is gewoon gefascineerd door de oude bouwstijlen van het eiland.
Dimitrios, die ook oude huizen restaureert, is nog lang niet uitgebouwd. Naast het hoofdgebouw is een nieuw gebouw verrezen, waar Dimitrios de laatste hand legt aan een groot en luxueus appartement. Hoe meer hij bouwt, des te groter worden zijn creatieve krachten, lijkt het wel, want dit gebouw blinkt uit in mooie bakstenen decoraties. Niet alleen van buiten, maar ook van binnen vind je de bouwmaterialen hout en steen op kunstzinnige manier toegepast. Dimitrios heeft zelfs twee prachtig omlijste muurdecoraties gemaakt met gevonden stukken versteend hout. De appartementen zijn smaakvol ingericht met zware, houten meubels, deels antiek, deels uit Azië, sierlijke witte kanten gordijntjes en mooie klassieke tapijten. De blikvanger in het nieuwe appartement is een antiek houten bed uit India, dat ooit werd gebruikt door een rijke raj als een draagstoel (zeg maar gerust draagbed) op een olifant.
0p het terrein dat een hypnotiserend uitzicht biedt over Sigri, de haven en het eilandje Nissiopi, vind je romantische zitjes, eigenzinnige meubels, gevonden stenen die in een museum voor moderne kunst niet zouden misstaan, een zwembad, een kunstig gebouwd barretje, een oven en een barbecue, een uitkijkpost en speeltuintje, fruitbomen, bloemen, watervalletjes, kortom, het is een tuin om urenlang in zoet te zijn. Tegelijk met het nieuwe appartement, waarboven nog een groot appartement komt, bouwt Dimitrios ook aan een klein kerkje, uiteraard druk versierd met steen.
Wanneer u zichzelf wilt verwennen met enkele nachten in het sprookjesachtige Tower House, dan heb ik nog een tip: de beste plek in Sigri om de zon in de zee te zien zakken is de café-par (geen schrijffout) Etzi. Dit café ligt eenzaam en verlaten midden in de velden voor het zandstrand van Faneromani, een kilometer of twee van Sigri vandaan. Met een beetje geluk krijgt u daar retsina geserveerd in glazen van de grootmoeder van Nondas, de eigenaar, en als u het goed met hem kunt vinden, mag u misschien mee een rondje maken op zijn zelfgemaakte open auto. Ik had geen tijd om de gemotoriseerde waterfiets uit te testen. Net als in het Tower House en in de fascinerende omgeving van Sigri, aan de voet van de bergen die nog honderden versteende bomen verborgen houden, zou je ook in bar Etzi eeuwig willen blijven zitten...
