De Griekse suite
Julie Smit, manager en oprichtster van Hotel-Boekenlust, en Jan van Lent, fotograaf en filmmaker, wonen sinds 2003 op het Griekse eiland Lesbos. Elke week verschijnt er een column van Julie Smit en een foto van Jan van Lent.
Een nieuw Parthenon
Naast het woord bezuinigingen - perikopes - zijn er nog 2 woorden die tegenwoordig regelmatig in het Griekse nieuws opduiken: cabotage en kallikrates.
Het Parthenon in de steigers
Ik dacht dat kallikrates zoiets betekende als ‘goed land’. Kalli van kalo (goed) en krates van kratos (land). Maar nee, Kallikrates is de naam van een van de twee architecten die in de vijfde eeuw v.Chr. het Parthenon op de Atheense Akropolis bouwde (Iktinos was de andere architect). Het vergt dan ook veel moed en inbeeldingsvermogen om een project dat geheel Griekenland overhoop gaat gooien, te noemen naar deze illustere architect die aan Griekenlands grootste icoon bouwde. Misschien was niet iedere Griek bekend met de namen van de architecten van het Parthenon, maar nu heeft iedereen zijn geschiedenislesje geleerd dankzij kallikrates, een groots project dat Griekenland ingrijpend moet veranderen: het aantal Griekse gemeenten moet worden teruggebracht van 1034 naar 370. Dit betekent dat vele dorpen en kleinere eilanden moeten gaan samenklonteren tot één grote gemeente.
Deze vernieuwing zou niet alleen veel geld besparen, maar ook het land wat makkelijker te besturen maken. Er zijn zoveel burgemeesters, gouverneurs en andere gezaghebbende figuren, dat veel nieuwe projecten stranden in een wirwar van administraties en vriendjespolitiek.
Maar we kennen de Grieken en die zijn wars van verandering. Vooral als hun dorp opeens blijkt te gaan behoren bij een dorp verderop. Want stel je toch eens voor dat je niet meer kunt uithuilen bij jouw burgemeester, maar dat je je moet wenden tot iemand die je helemaal niet kent... Ook veel mensen op Lesvos waren faliekant tegen dit plan, vooral toen bekend werd gemaakt dat het eiland zijn 13 gemeentes moest inkrimpen tot één gemeente. Dus gaan nu Aya Paraskevi, Ayassos, Jèra, Erèsos-Andissa, Evergetoelas, Kalloni, Loetropoli Thermi, Mandamados, Mytilini, Molyvos, Pètra, Plomari en Polichnitos allemaal onder het grote bewind van één burgemeester vallen. En daar is een aantal mensen blij mee, want misschien dat zo eindelijk eens de problemen worden opgelost van een nieuwe vuilverwerkingsfabriek en een nieuwe elektriciteitscentrale (geen enkele gemeente wil die binnen haar grenzen). Andere mensen willen helemaal niet dat iemand uit Mytilini bijvoorbeeld de zaken van Plomari gaat regelen, dus is er, net zoals overal elders in het land, in Mytilini venijnig geprotesteerd tegen dit kallikrates-plan.
Ik heb geen idee aan wiens kant ik me moet scharen. Het is makkelijk om de burgemeester in je eigen dorp te hebben, want je kunt zo altijd bij hem aan tafel schuiven of je naast hem op het strand neervleien, om hem een probleem onder de neus te duwen. Aan de andere kant is het natuurlijk waanzin dat er dertien stadhuizen moeten worden onderhouden, waarvan het gros van de medewerkers daar de godganse dag koffie zit te drinken.
Een ander plan dat veel protesten opriep, gaat over een ander woord dat ik nog niet kende: cabotage, wat volgens Wikipedia “het vervoeren van goederen of passagiers tussen twee punten in hetzelfde land door een bedrijf uit een ander land” is. Cabotage was verboden in Griekenland, als een soort protectionisme van eigen werkgelegenheid. Het gevolg van het verbod op cabotage was echter dat buitenlandse cruiseschepen officieel niet meer in Griekenland op meerdere plaatsen konden aanleggen, want je passagiers van het ene naar het andere eiland brengen valt onder cabotage. Afgelopen april werden de passagiers van een Spaans cruiseschip met hun neus op deze feiten gedrukt, toen ze door een horde betogers werden tegengehouden om terug te keren naar hun schip. De betogers uitten hun ongenoegen over het feit dat de regering het verbod op cabotage voor cruiseschepen wilde opheffen.
Ondanks alles protesten is deze nieuwe wet een feit geworden, alleen heeft de minister van economie een kleine tegemoetkoming aan de betogers gedaan: nu moet 10% van de bemanning van een buitenlands schip dat aan cabotage doet, de Griekse nationaliteit hebben!
Eén letter van dat woord veranderen en je hebt sabotage. Je zou bijna denken dat een deel van de Grieken het leuk vindt om een ander deel te saboteren: hoeveel gezinnen moeten niet rondkomen van inkomsten uit het toerisme en hoezo ziet dat saboterende deel niet in dat ze met hun acties het toerisme in Griekenland, toch al getroffen door de algemene crisis, nog dieper de modder intrappen?
Lesvos heeft niets met sabotage of cabotage te maken. De cruiseschepen die hier het eiland aandoen, zijn op één hand te tellen. Maar misschien dat dat kallikrates-plan zo gek nog niet is om zodoende eindelijk eens alle Griekse neuzen één kant op te krijgen.
Het Parthenon overleefde in 307 v.Chr. de heiligschennis van Demetrios Poliorketes, een Macedonische stedendwinger, die zich - na Athene te hebben ingenomen - met zijn hoeren vestigde in een achtervertrek van het gebouw. In de 6e eeuw werd het Parthenon een kerk voor de heilige Sophia, in de middeleeuwen een kerk voor Maria en, nadat de Turken in 1460 Athene hadden bezet, werd het Parthenon een moskee, waarna het in 1687 tijdens het beleg van de Akropolis door de Venetianen als kruithuis diende en explodeerde, waardoor het middendeel vernietigd werd.
Nu torent het bouwwerk weer fier en gerestaureerd hoog boven de Akropolis en heeft de nieuwe regering van Papandreoe de naam van een van Parthenons architecten ingezet om Griekenland als nieuwe tempel weer te doen herrijzen uit het diepe dal van de crisis. De bouw van het Parthenon duurde circa 10 jaar. Hopelijk gaat de bouw van het Nieuwe Griekenland iets sneller...
