De Griekse suite
Julie Smit, manager en oprichtster van Hotel-Boekenlust, en Jan van Lent, fotograaf en filmmaker, wonen sinds 2003 op het Griekse eiland Lesbos. Elke week verschijnt er een column van Julie Smit en een foto van Jan van Lent.
Hallo, waar is mijn strand?!
Hier op Lesvos heb je allerlei stranden: kleine verborgen of grote drukke stranden, je hebt ze geplaveid met kleine kiezels of grote kiezels, er zijn enkele zandstranden en stranden die gestoffeerd zijn met een dikke laag zeewier. Je hebt stranden die pal aan de boulevard van het dorp liggen, er zijn stranden waarvoor je een eindje moeten rijden en je hebt er die je nauwelijks te voet kunt bereiken. Keuze te over, zou ik zeggen.
De kapotte weg in Eftaloe
Je hebt op Lesvos ook stranden die zogenaamde beachrock (strandrots) formaties hebben. Dit zijn een soort plakken gesteente die rond de vloedlijn op het strand en in de zee liggen. Het ziet er uit als geërodeerd, grof cement. De eerste keer dat ik dat fenomeen zag, dacht ik: die Grieken zijn zó gek met hun afval, dat ze zelfs hun cement op het strand storten! Op het strand van Melinda zag de lange lijn cement er uit als een vergaan pad langs de zee. Ik stelde me zo voor dat de bewoners van Plomari vroeger kwamen paraderen langs de vloedlijn: vrouwen in witte, lange, kanten jurken met vrolijke parasolletjes tegen de zon, met hun hooggehakte schoentjes vrolijk tikkend op het cement.
Maar zo gek waren de Grieken nou ook weer niet van het strand. De zee is om in te vissen, kinderen spelen graag in het water en de vrouwen vroeger stapten enkel ter afkoeling wel eens met kleding en al het water in, waar ze in een kringetje bleven staan en gewoon hun roddels bleven uitwisselen, alsof ze in de keuken van hun buurvrouw stonden. Zwemmen in zee was vroeger niet echt een tijdverdrijf, ondanks de azuurblauwe zee, die altijd dichtbij is hier op het eiland. En paraderen deed je weliswaar langs zee, maar dan hoog en droog op de boulevard of over de kades langs de haven.
Wat ik voor vervuiling aanzag, is echter een puur natuurlijk verschijnsel: de zee cementeert zelf! Onder bepaalde omstandigheden ontstaat er aan zee cement uit zand, stenen en schelpen die deze plakken steen vormen en soms wel kilometers lang en meters dik kunnen worden. Ik meen me zelfs te herinneren dat er op het strand van Dròta een complete muur van gecementeerde kiezels tegen de rotswand optorent.
Hier op het eiland is onderzoek gedaan naar de invloed van deze cementen plateaus op het toerisme. Natuurlijk houden de toeristen niet van deze plakken steen op het strand en in zee. Ze zijn gevaarlijk, want in het water zijn ze spiegelglad en je kunt er makkelijk op uitglijden. Er waren zelfs toeristen die bereid waren om geld te doneren, mocht men dit verschijnsel kunnen tegenhouden. De toeristen mijden de stranden met strandrots echter niet: ze zoeken gewoon een plek om de zee in te gaan waar deze stenen formaties het water niet onveilig maken.
Ik kan me voorstellen dat deze steenformaties echter nuttig zijn, en wel om te voorkomen dat het strand langzaam in de zee verdwijnt. Erèsos bijvoorbeeld houdt steeds minder strand over, wat te wijten is aan een nieuw gebouwde dam. Hier in het noorden slinken de stranden ook zienderogen. Vroeger was het strand van Molyvos, beneden bij het hotel The Olive Press, veel breder en brachten de meeste mensen hun stranddagen daar door. Nu trekken veel mensen naar de stranden van Eftaloe of gaan verderop naar het strand achter hotel Delphinia.
Na de gemene westenwinden van afgelopen winter en voorjaar (de rollers uit het westen sloegen zelfs vorige week nog toe), zijn de stranden rond Molyvos alweer gehalveerd en zijn er in Eftaloe zelfs complete stranden verdwenen. Hallo, waar is mijn strand?! Helaas echter is ook mijn zo geliefde eigen strandje van de aardbodem verdwenen. Nu kabbelt het water gestaag tegen de kademuur langs de weg, die nog steeds niet is hersteld na de schade die de beukende golven hebben aangericht.
Ik had de stille hoop dat een nieuwe storm misschien het zand en de kiezels zou terugbrengen, maar ik vrees dat dit een droom is die nooit meer in vervulling zal gaan: de zeespiegel rijst langzaam maar zeker en vreet de stranden weg.
Wat moet het een feest zijn geweest om te leven, toen de zeespiegel daalde: steeds meer strand kwam er te voorschijn... Nu moeten we ons met z’n allen op steeds kleinere stukjes strand persen. In Zandvoort aan Zee zou dat een ramp zijn, want daar bezoeken misschien wel duizend keer meer mensen de stranden. Maar ik zal niet verder klagen, want hier op Lesvos blijft het strandleven in ieder geval heerlijk rustig. Het toeristenaantal is teruggelopen, want veel Grieken hebben geen geld om naar een eiland af te reizen en sommige buitenlandse toeristen laten zich afschrikken door de stakingen en relletjes in Athene.
Ondanks de kleinere stranden is het strandleven hier weer goed op gang gekomen: de Grieken bivakkeren heel verstandig onder de bomen, terwijl hun kroost luidruchtig de vloedlijn onveilig maakt, de toeristen liggen glimmend in de zon hun kleur op te poetsen. De zee is geheel onveranderd en koestert je in haar lauwe, doorzichtige water. Ik heb liever een gehalveerd strand met zandrots voor de kust, dan een lekkende oliebron. Dat is pas een ramp waarover je ellenlang mag klagen!
