Archieven Griekse suite

2017
10 oktober – Weg met de zomervakanties
1 oktober – Samos
24 september - Vaarwel Perikles, dansende mythe van Molyvos
4 september – Waar is de zomer?
8 augustus – Hersenspinsels op Nissiopi
27 juli – Wonderlijke sardientjes
17 juli – Time of changes
6 juli – De teloorgang van Grieks tafelen
28 juni – Hittegolf-orakel
June 26: Goodbye, Michaelis
15 juni – Vrissa
8 juni – Help: een koningin!
27 mei – Komkommertijd met bietjes
17 mei – Pollenblues
8 mei – The Big Five of Lesvos
25 april – Scheepje varen
7 april – Een boze buurman
23 maart – De Gauguin van Lesvos
11 maart – Via Mytilini
5 maart – Steekmosselenkerkhof
20 februari – Het bos onder de weg
7 februari – De aarde beeft
1 februari – De Lepetimnos
Dear Emilaki
6 januari – Verwarring rond de feestdagen
2016
Een gelukkig nieuwjaar
15 december – De winter doorkachelen
17 november – Lesvos onder de maan en sterren
1 november – Het steenrijke Lesvos in China
12 oktober – Drakenkinderen
24 september – Lines of passage
30 augustus – Jurkini
19 augustus – Tomatenjunk
12 augustus – I ♥ Lesvos
30 juli – De hamam staat droog
9 juli – Het voordeel van een huis vol farao's
3 juli - Helikopter-gevoel
21 juni – Ouzo is ín, sangria is uit
28 mei – De Nieuwe Griekse Haring is er weer!
16 mei – Wie is er bang voor Lesvos?
24 april – Klappende donderbloemen
9 april – Ze komen: de Groene en de 'Coole' Paus!
20 maart – Keukenhof Lesvos
21 februari – Amandelexplosies
7 februari – Ai, Lesvos!
27 januari - Mag je wel gelukkig zijn?
2015
10 januari – Ik wil mijn eiland terug
20 december - Vergeet het eiland niet
7 december – Sinterklaas
18 november – Vreemde vogels op Lesvos
7 november - De engelen van Lesvos
24 oktober - Vluchtelingenafvalmuseum
28 september - Gevaarlijk en extreem
22 september - Bengelende borsten
4 september - Heel Holland Breit
29 augustus - De krekel en de mier
22 augustus - Paradepaardjes
13 augustus: Maria’s te over in Griekenland
30 juli – Hittegolf
16 juli - “Groeten uit Griekenland”
1 juli – Europa
17 juni – Economie voor beginners
8 juni - Wie zijn ze?
26 mei - Let’s go Lesvos
18 mei – Vluchtelingenweer
2 mei – Klaproosballen
22 april - Op zoek naar Zorbás
5 april – Pasen unlimited
26 maart – Turkish delight
10 maart – De worsteling van een schrijver
25 februari - Dans le port de Sigri
13 februari: Kool is cool
2 februari - De barometer op tilt
23 januari – Afscheid nemen
7 januari - Gelukkig nieuwjaar
2014
15 december - Kerstgezang
4 december – De Griekse zwarte Piet
20 november – Daar waren de Romeinen
6 november - Vuursignalen
28 oktober - Komen en gaan (2)
18 oktober - Ftinoporo
11 oktober - Pottenkijkersland
3 oktober - Over repeaters en recreanten
22 september – Ayvalik
10 september – Wolkentheater
28 augustus – Niets nieuws onder de zon
19 augustus – Over vulkanen en zwemmende stenen
13 augustus – Dag Ineke
5 augustus – Geluksvogel
29 juli - Griekse bloopers
19 juli - Handen en wielen af van de egels
9 juli - Swingend Lesvos
5 juli - Integratie begint met een middagdutje
25 juni – Help: een barracuda!
20 juni - Cultuurbotsingen
8 juni - Kaaskop
2 juni - Grasmussen en andere pleziertjes
18 mei – Geen zomer, wel beestjes
13 mei - Komen en gaan
30 april – Explosieve lente
17 april - Kalo Paska
4 april: “Er wonen 2 motten”
25 maart – De Rivièra van Lesvos
15 maart – Oud en nieuw Lesvos
1 maart – Jammie, de vastentijd komt eraan!
19 februari - Gluren bij de buren
9 februari- De natuurlijke hotspot van Griekenland
29 januari – Een ode aan Apollo
15 januari – Alle wegen leiden naar... Sigri!
3 januari - Ottomaanse schatten
2013
17 december: De club van de liefde
Het mysterie van de Sint Nikolaaskerk in Tzithra
20 november – Schatgraven in Limonos
8 november – Waar is de hemelse, helpende hand?
28 oktober – Gaat het kastanjebos verdwijnen?
16 oktober – Wachten op de regen
8 oktober – Wind en stenen
29 september – De nieuwste hotspot van Lesvos
20 september – Lesvos schrijft
11 september – ’t Is altijd feest in Griekenland
2 september – Rare vogels
20 augustus - Lekker, een bami!
9 augustus – Maria ter Zee
30 juli – Help, m’n telefoon gaat er vandoor!
22 juli – Prijsvechters verwacht
8 juli: Hop hop hoppa
28 juni - Aan de kant, dat wintergevoel: Grieks eten!
18 juni - Een wonderlijke tuin
11 juni – 100 kafenions en een reisbureau
30 mei – Hooiwagentijd
17 mei – Dolfijnenblues
9 mei – Mijn wilde kat in de Volkskrant
30 april – 1 mei, pardon, 7 mei
24 april - As Long as the Grass Shall Grow
15 april – Klinkende munt
4 april – Over bloemetjes, maar vooral over bijtjes
26 maart - Reizen naar Lesvos
15 maart – Carnaval
EFTALOU ART GALLERY ONLINE - Now Chapels
25 februari - De mooiste voorjaarsbloem
17 februari – Goudkoorts
9 februari - Ik heb er tabak van
28 januari - Chorta-la-di-dee
EFTALOU ART GALLERY ONLINE - The wetlands
8 januari - Kerkengezang
3 januari - O, dennenboom!
2012
EFTALOU ART GALLERY ONLINE - Love Ikona
14 december - Ik wil een hooimadam!
9 december - Regen, paddenstoelen en kerstmenu
4 december - De Wilde Jacht op Sinterklaas
Katten- en hondenblues
EFTALOU ART GALLERY ONLINE - The roots
5 november – Weerpraatje
28 oktober - Hoera, de Turken komen!
14 oktober – Het laatste eiland
9 oktober: Geen windmolenpark in een geopark
28 september – Krekel-stormloop
19 september – De vloek van Lucifer
5 september - Lesvos: het engeleneiland?
27 augustus - Het retsina lied
Vijg en Vuur
Trendy Griekenland
IJskoud
Dromen tijdens een hittegolf
De rijken van Griekenland
Tour de Lesvos
Don QuiLesvos in gevecht met de windmolens
Net niet Grieks
Het spirituele Lesvos
Zeegras
Lesvos: een wespennest!
De bijen- en vogeltjesdans
Ontdek onbekend Lesvos
Net Niet Grieks
Marktrevolutie
28 februari – Archipelagos
Voor een vriendin
Van Piraat tot Prins
Champignons gevuld met mariadistel
Vurige torens
Eiland te huur!
Wintergroentenblues
Molyvos in het donker
3 januari - O, dennenboom!
2011
Καλα Χρονια
Even de olijven oogsten
Suikergoed en marsepein
Schatkaarten
Zeg, ken jij de mosselman?
Creatief met brandhout
Laat het water maar vallen
Sardische noten
De goeie oude tijd
Krokodillen op Lesvos
Regen
Notenblues
De uittocht
Parels uit de zee
Vechten tegen demonen
Griekse grappa
De Griekse moesson
De wonderlijke wereld van Maria
Zangles
Kunst om van te snoepen
Brandgevaar
Dance the night away
Griekenland
Vakantie
Verrassend afval
Orchideeënjacht
Bonen Blues
Wijnroutes op Lesvos
De schatten van Megali Limni
Tulpen uit het oosten
De Troon van Potamon
Ezelinnenmelkkaas
A farewell to Tony
Oh oh, een haai!
Straaleiland
Help, ze vreten het eiland op!
Vliegeren en gegrilde schelpdieren
Tussen hoop en Hades
De ufo's zijn geland!
Dracula eiland!
Strooilichtezels & vossenballenijs
Bier
Presidentiële foutjes
Molyvos
Lang leve de winterzon
Robbeneiland
2010
Strooilichtezels & Vossenballenijs
Thuisblijfweek
Olijvenbeat
Sint Belastingdienst
Zullen we de winter maar overslaan?
Keizerlijke paddenstoelen
Kiest u maar
In memoriam: Adonis
Waar zette Eva haar tanden in?
Send me a postcard, darling
De Grieks-Chinese connectie
Hoor, de wind waait door de molens
Crisistijd
Eten als cultureel erfgoed
Appeltjes van Lesvos
In de maneschijn
Karankiozis, de weerman
Vallende sterren en verborgen Maria’s
Wie houdt er van sardientjes?
De Robinson Crusoë van Molyvos
Kaas
Het orakel van Lesvos
Toen de pijnbomen nog een gezicht hadden
Tok tok, wie klopt daar?
Hallo, waar is mijn strand?!
Een domme man houdt zijn mond
Russische Amazonen
Kappari
Een nieuw Parthenon
Wandelparadijs
De zee stijgt
Waterval te koop
Stofwolken en stakingen
Over planten die legers kunnen neermaaien
Touwtje springen met vossenballenijs
IJzer en beton
Een bordje lekkere, giftige chorta
Brief aan de burgemeester van Molyvos
De wereld beeft
Het wonder van een crisis
Overgeleverd aan de weergoden
Geen Valentijn op Lesvos
Stin ygeia mas
Boerenwijsheid
Ataraxia
Badderen
Het zout in de pap
Archeologisch hergebruik
2009
Kali Chronia!
Kerstgeschipper
De val van de muren
Griepgepiep
Olijvenmenuet
Paddestoelenalarm
De wonderlijke wereld van bloedende iconen
Oorverdovende stilte
Welkom in de hel van Lesvos
Olijvenrapsodie
Scharrelslakken
Kalo Ftinoporo
Bericht vanuit de Lesvosse heide
Wat kleine veranderingen
Mijn Griekse bruiloft & doop
Berichten uit het Lesvosse Oerwoud
Ramkraak
Grenzeloos Europa
Bijbelse catastrofe
S'agapo
Waterrijk
Lopi (Wolfgang Lopau 1938 - 2009)
Krasse krasi
Hondsdagen
Volksgericht
Even buurten
Who pays the ferryman?
Lekker zout
Onder de moerbeiboom
Waar is de koningin?!
Creatief met baksteen
Het geheim van het Ikarische leven
Hoge Hakken Verboden
De zeemeermin van Sykaminia
Red Griekenland
Doping
Schapenterreur
Verborgen schatten
Puinhoop Petra
Ganzenborden met orchideeën
Prasino
Geflambeerde flamingo
Helikopter
Carnaval
Wind of Change
Vrochi (regen)
Gouden appels
Winterkost
Boerenbedrog
Griep
Burenruzie
Klussen
2008
Witte nakerst
Kerstgedachte
Naamdag
Revolutie
Olijvenblues
Boos!
Lesvos Online voor de kerst
Herfstkleuren
Stem op Lesvos!
Nee-Dag
Daar bij die molen
Trieste records
Strooilicht ezels
De Vatopedi Code
Vluchtelingenstroom
Griezelen
Demeters tranen
Word wakker!
Grieks tafelen voor gevorderden
E-mails voor Maria en kerken van Lesvos
Zomerhits
Grieks tafelen voor beginners
Waar is de brand?
Zero Nero
Ra, ra, wat zie ik?
Toeristen-, Wilde, Huis- en Allochtone Katten
Haastige spoed is zelden goed
Geld doet de wereld draaien
Zee- en frituurreizen
Griekenland geschokt
Met andere ogen
Cavo Gavathas
Welkom in Europa!
Bezoek van een ex-prinses
Lesvians tegen lesviennes
De dorpsomroeper
Tulpen uit Lesvos
Onder de Sahara
Het regent...
Zondigen in de vastentijd
Rhodos
Stille protesten
Schone maandag
Roteiland
Anaxos
Sneeuwgrens
Het sprookje van Lesvos
De dood van de bisschop
In de sporen van Sappho
Alkionides dagen
Landje Pik
Kruisgooien
Trieste balans
2007
De beste wensen
Kerstbellen
Griekse beelden
Olijfje
Vluchten voor je leven
Ouzioterie
In een groen, groen, groen, groen, ouzo, ouzoland...
Foutje!
"Goddelijk huishouden"
Een handjevol geld
Monumentale platanen
Het geheime Sigri
Den xero
Klimaatneutraal vliegen
Stil leed
I cry for you, Greece
Het Friesland-gevoel
Twisten onder de zon
Vuur en water
Een broodje kroket, graag!
Gegrilde waterbom
Egeïsch gerommel
De Zeven Wonderen van Lesvos
Niet doen!
Verhitte beestjes
Jamboel
Cultuurbarbaren
Grenzen
O Keiros
Broodnijd
Hondenleven
Waterballet
Dag van de Albanezen
Bankzaken
Verdwalen met de Andersons
Dionysos
Kane hamam
Delphinia
Waterhuishouding
Lege rivieren
Blaasop
Alkionides Dagen
Whisky on the run
Sex on the island
Frappelia
Poezencijfers
Terug!
Nieuwejaars Nieuwtjes
2006
De beste wensen
Heilige Klaassen
Lente in december
'Ik vertrek'
Je hebt van die dagen...
Paddestoelenkoorts
Honden- en kattenbellen
Vluchten
De nieuwe burgemeester
Chimonas
Verkiezingskoorts
Vriendjespolitiek
Huisje, boompje, beestje
Zo rijk als Croesos
Het keuken-ABC van Lesvos 2 (Κ, Λ, Μ)
Vijgenkoorts
Vallende sterren
Verkoelende koffie
Hoogseizoen
Water
De ondergang van Anatolie
Klaagwind
Mythen
Het Keuken-ABC uit Lesvos 1
VOOR DICKIE
Helden
Nimfenmuziek
Keukenmeidenpraatjes
Keukenmeidentranen
Griezelen
Monsterlijk
Reclame
Kalo
Griekenland op z'n paasbest
Ken uw klassiekers
Flower power
Liederen van Lesvos
In de wolken
Toerisme
Groenvoer
Kathari Devtera
Vogels en dolfijnen
Mini lente
De Molyvosse Weg
Hüzün
IJs en weder dienende
De Grote Kou Kais
Op naar Afrika!
Eten!
Heimwee
2005
Gelukkig Nieuwjaar
Moord en doodslag
Tulpen uit Amsterdam
Agios Nicolaos
De zondvloed
De Huiskamer van de Burgemeester
Verdwalen op Lesvos
Overal poezen
Hoppa!
Rare Grieken!
Nieuws in het kort
Zie, de pelikanen vallen
Tzeli Katzidimitriou
Peepshow
Vissen en slakken met ballen
Daar komen de vissers
Bruiloft
Bezoek
Vijgen
Hemelse drukte
Aanvullingen op 'Hoe en wat in het Grieks'
Cowboys in het zonnetje
Beestjes, beeeestjes
Zaterdagavond Blues
Caretteketet
O, eindeloze zomer...
Culinaria
De Kappertjes Route 2: Mini Karini
Griep Epidemie
Sushi, kardamo en vijgenijs
De kappertjes route
My Number One
Barbarossa van Lesvos
Vies en gevaarlijk
Paaslammeren
De grootste paashaas ter wereld
Sahara depressie
Leve de euro!
Boreas
Tupperware party's en asperges
Morgen is het weer lente
Lent
Een huis in Griekenland
Opschrijven graag!
Hemelwater
O pappas!
Kouououd!
Vossenjacht
Wie weet de weg in Molyvos?
Voer voor geologen
Voorbij die mooie feestdagen
Sappho
2004
Help, tomaten!
1017
10 oktober – Weg met de zomervakanties
-0001
IJskoud

De Griekse suite

Columns over het eiland Lesvos van Julie Smit, manager en oprichtster van Hotel-Boekenlust, met foto’s van fotograaf Jan van Lent.

Toen de pijnbomen nog een gezicht hadden

 Het is moeilijk vast te stellen welke bomen meer voorkomen op Lesvos: olijfbomen of dennenbomen. Wat olijfbomen opleveren, weet iedereen, maar wat dennenbomen voor nut hebben, behalve een aangenaam koele schaduw geven tijdens hete dagen, is een oud verhaal dat misschien niet iedereen kent.

B285 Pine trees.jpg
Pijnbomen

De zaadvruchten zijn uiteraard de dennenappels. De zaadjes, die verstopt zitten tussen de schubben van een dennenappel, zijn eetbaar, maar meestal veel te klein om gegeten te worden. Alleen de dennenappel van de parasolden, een soort pijnboom  (wat weer een andere naam is voor een dennenboom), bevat zulke grote zaadjes dat het de moeite loont ze te verzamelen voor consumptie: pijnboompitten.

Jammer genoeg staat Lesvos niet vol met deze gezonde-nootjes-dragende dennen, want dan zou de pijnboompit vast ook zijn doorgedrongen tot de Lesvoriaanse keuken. Lesvos is echter wel rijk aan aleppodennen (Pinus halepensis), hoewel wetenschappers beweren dat het een subspecies of zelfs een geheel andere den is, namelijk de Turkse den (Pinus brutia), die het hart van het eiland rondom de Olympos groen kleurt. In het westen vind je ook nog eens bossen met zwarte dennen (Pinus nigra).

Dennenbomen leveren hout op, maar het is geen hardhout. Er wordt hier op Lesvos, in tegenstelling tot bijvoorbeeld in het Amazonegebied, met mate en met gezond verstand gekapt. Het is duidelijk dat de bevolking van het eiland inziet, dat deze dennenbossen van waarde zijn voor het eiland.

Ze maken bovendien deel uit van de Lesvoriaanse geschiedenis. Tijdens de Turkse bezetting werd er hout en hars uit de bossen gewonnen. Een bijproduct van de hars is teer, dat aan de scheepswerven werd verkocht: een ideaal product om schepen waterdicht mee te maken.

Totdat in 1923 de grote Turks-Griekse bevolkingsuitwisseling plaatsvond, leefden er nomaden in de bossen rond Ayasos, de zogenaamde Joeroeki, die in tenten woonden en leefden van de verkoop van brandhout en kleine houtnijverheid.

Vanaf de jaren 20 werden de bossen rondom Ayasos verhuurd aan bedrijven die hars wilden oogsten. Hiervoor namen de investeerders lokale arbeiders in dienst, die maar wat graag de bossen introkken, omdat armoede in die tijd troef was.

Heel soms kom je nog wel een bakje tegen, bevestigd tegen een dennenboomstam, maar de periode waarin de harshandel floreerde op het eiland, begon in de jaren 20 en eindigde rond 1968, niet omdat de bomen waren uitgeput, maar omdat veel eilandbewoners het armoedige en harde leven op het platteland en in Griekenland voor gezien hielden: ze vertrokken massaal naar de grote Griekse steden op het vasteland en naar Zuid-Afrika, Zuid-Amerika, Amerika en Australië voor een betere toekomst. Er bleven eenvoudigweg niet genoeg arbeiders meer over om hars te tappen.

Zo’n halve eeuw geleden heerste er nog een totaal ander leven in de Lesvoriaanse bergdorpen, zoals bijvoorbeeld Ambeliko. Van april tot en met oktober, 6 of 7 dagen in de week, trokken vele mensen de bossen in om hars te tappen. Ondanks dat ze vaak leefden op bedorven voedsel en brak water, wisten ze zichzelf en hun families in leven te houden. Doordeweeks leefden ze in hutten in het bos: lage stenen of houten muren, een dak van takken, een stapel dennenhout als bed en een lap stof als deur.

Net zoals tegenwoordig het kappen van bomen met beleid gebeurt, was destijds het aftappen van de bomen geen werkje dat je zomaar met de botte bijl kon aanvangen. Een speciaal hakinstrument, de adze, was zó gemaakt dat je, wanneer je goed sloeg, de aders waardoor het hars door de boom loopt, niet dichtsloeg maar openliet. De omvang van de inkerving mocht maar een bepaalde grootte en diepte hebben, anders werd de boom beschadigd. En o wee als je per ongeluk te diep sloeg: dan kon je een boete krijgen van de opzichter! Tot driemaal toe werd er schors uit deze inkerving - ook wel ‘het gezicht’ genoemd - gehakt om nieuwe aders open te maken teneinde het hars te verzamelen.

Terwijl de meeste bergdorpen er nu grotendeels verlaten bij liggen vanwege de emigratie, zullen er in die tijd ook niet veel mensen thuis zijn geweest, omdat ze altijd aan het werk waren. Verzamelden ze geen hars, dan waren ze in de winter wel op de olijfvelden aan het werk.

De Griekse cineaste Irini Stathi* maakte een indringende documentaire over een groepje oude inwoners van het bergdorp Ambeliko: ‘Het gezicht van de pijnbomen’. Het is een waardevol document over een levenswijze die geheel vergeten dreigt te raken.

Verschillende oudjes vertellen in deze film hun verhaal uit die tijd. Over hoe de bossen werden verhuurd en verdeeld onder de arbeiders, over hoe een opzichter een vrouw haar adze afnam, omdat ze te diep had geslagen, en zij vervolgens om een boete smeekte om zodoende haar werk te kunnen behouden, over guerillastrijders die tijdens de burgeroorlog de bossen onveilig maakten, hoewel men meer te vrezen had van de soldaten. Het was in die tijd behoorlijk aanpakken, daar waren deze door het leven getekende mensen het helemaal over eens. Maar ze vertelden ook dat ze best gelukkig waren in die tijd, in tegenstelling tot tegenwoordig, nu er alleen maar wordt gejeremieerd. Een omaatje vertelde hoe vroeger de bergen gonsden van de muziek: wanneer de arbeiders ’s morgens aan het werk togen, werd er altijd gezongen, net zoals ’s avonds wanneer de arbeid was gedaan. Iemand anders beaamde dit en zei: ‘Maar nu zingen zelfs de vogels niet meer...’.

De verzamelde hars werd per ezel naar Megalo Limni gebracht, later naar Achladeri of zelfs naar Panayoeda (naast Mytilini), om vandaar verscheept te worden naar de fabrieken. Op verschillende plekken op het eiland vind je nog de stille getuigen van dit leven: oude boshutten, opslagtanks voor de hars en zelfs nog een vervallen kafenion, midden in het bos.

Het bekendste product van dennenhars is natuurlijk de retsina, een wijn die rijpt in met hars ingesmeerde vaten en al duizenden jaren wordt gemaakt. Nu er steeds betere andere wijnen op de Griekse markt komen, dreigt deze harswijn uit te sterven: steeds meer mensen trekken hun neus op voor deze pittige, witte wijn. Ze hebben ongelijk: de dagen van de zingende bossen en de tijden dat de dennenbomen nog een gezicht hadden, komen waarschijnlijk niet meer terug, maar een smakelijk glaasje retsina is, net als de feta, een Grieks product dat niet weg te denken is uit het Griekse leven.

 

*Irini Stathi schreef een aantal boeken en publicaties over de Griekse films, was editor van een aanzienlijke lijst filmproducties en werkte zo’n 10 jaar voor de grote, Griekse filmregisseur Theo Angelopoelos. Nu werkt ze voor de Egeïsche Universiteit als assistent-professor op de afdeling Culturele Techniek en Communicatie.

 

Strooilichtezels & Vossenballenijs:

BOULEVARD NIEUWS
UIT LESVOS:
 
English:
smitaki.blogspot.com
Deutsch:
www.lesvos-web.com