De Griekse suite
Julie Smit, manager en oprichtster van Hotel-Boekenlust, en Jan van Lent, fotograaf en filmmaker, wonen sinds 2003 op het Griekse eiland Lesbos. Elke week verschijnt er een column van Julie Smit en een foto van Jan van Lent.
Eten als cultureel erfgoed
Het Versteende Woud van Lesvos is het jammer genoeg nooit gelukt om op de lijst te komen van het Werelderfgoed van UNESCO. Griekenland heeft een stuk of 20 plekken die daartoe wel behoren, zoals de Akropolis in Athene, de middeleeuwse stad van Rhodos, het Meteora klooster, het historisch centrum (Chora) met het klooster van de Heilige Johannes ‘de Theoloog’, de grot van de Apocalyps op het eiland Patmos, en de oude stad van Korfoe. En alhoewel het Versteende Woud wel is voorgedragen, heeft het deze begerenswaardige plaats op de lijst nooit gehaald.
Grieks tafelen
Wanneer je naar Lesvos komt, valt er dus volgens de UNESCO geen officieel werelderfgoed op het eiland te bewonderen. Maar daar kan binnenkort verandering in komen. Wanneer u naar Lesvos komt, kunt u hopelijk in de toekomst genieten van een officieel werelderfgoed: het mediterrane dieet.
Deze gezonde eetcultuur klinkt een beetje gek tussen al die gebouwen. Ik wist dan ook niet dat UNESCO naast de bekende lijst met materiële zaken, een erfgoedlijst heeft van immateriële wereldse zaken (The Intangible Cultural Heritage List). Daar staan vooral dansen, muziek en carnavals op, zoals de Argentijnse tango, het carnaval van Binche in België, een Braziliaanse sambadans, de Kunqu opera en het drakenfeestfestival in China, een traditionele musical uit Azerbeidzjan en ga zo maar door.
De landen Griekenland, Italië, Spanje en Marokko hebben samen het mediterrane dieet aangedragen dat eerst niet werd geaccepteerd, maar dit jaar zijn de eisen waar zo’n werelderfgoed aan moet voldoen, wat veranderd en in november wordt er beslist of deze gezonde eetcultuur aan de lijst van muzikale en feestelijke festijnen en oude beroepen zoals kantklossen kan worden toegevoegd.
Dus geachte toeristen, wanneer u hier komt, is elke dag pizza of soevlaki eten uit den boze. Waarom zou u, nu u hier toch bent, niet ook eens heel gezond vakantie houden? Via via hoor ik namelijk dat er nog hele grote groepen toeristen geen enkele weet hebben van de Griekse keuken. Tzatziki en soevlaki kent men nog net, maar een pasta of pizza wordt veel liever besteld.
En dan is het nog een geluk dat we hier op het eiland geen Chinees, Indisch of Nederlands restaurant hebben, want dan zouden de toeristen helemaal nooit meer Grieks eten aanraken en zich blijven volstoppen met patat, kroketten en hamburgers.
Moet de UNESCO er eerst aan te pas komen om u op het feit te wijzen dat de traditionele Griekse keuken - die tot de mediterrane keuken behoort en die u in bijna alle restaurants hier op het eiland aantreft - zo ontzettend gezond is? Het is niet alleen de olijfolie die het eten gezond maakt. Het is vooral een maaltijd met veel gevarieerde groenten, fruit, graanproducten en wat vis of vlees, die een positieve invloed hebben op hart- en vaatziektes, kanker en diabetes. Alles wordt ook nog eens naar gelang de seizoenen gegeten. Kan het nog gezonder?
Dus wanneer u hier op Lesvos naar een restaurant gaat, kijkt u allereerst naar de voorgerechten (appetizers/starters). Dat hebben de Grieken weliswaar als voorspijzen vertaald, maar feit is dat de Grieken zelf niet zozeer doen aan voor- en hoofdspijzen. Alles wordt gewoon op tafel gezet en iedereen pakt van alle schotels wat. Zie het maar als een Chinese rijsttafel: heel veel kleine gerechten die iedereen met elkaar deelt. Het resultaat is dat u gevarieerde groenten eet, want alleen een Griekse salade met ernaast wat vlees of vis, is te povertjes. U bestelt courgetteschijfjes, gekookte aubergine, kikkererwten, sla en daarnaast mag u ook gewoon patat bestellen en vis of vlees. En vergeet daarbij niet ook een schoteltje kaas te bestellen. En u begint gewoon te eten met wat het eerst op tafel komt. U zult zien dat de tafel langzaam wordt gevuld met al uw bestellingen. Voor een uitgebreide uitleg over het eten verwijs ik u naar een vroegere column: Grieks tafelen voor beginners. Indien u het Griekse eten al een beetje onder de knie hebt, kunt u doorgaan met: Grieks tafelen voor gevorderden.
Nu begrijp ik dat de meeste toeristen die hier komen geen Grieks spreken (kennen). Dat is geen probleem. U mag gewoon de keuken inlopen en dan zult u zien dat de meeste restaurants een vitrine hebben waarin het eten ligt uitgestald, en u hoeft het alleen maar aan te wijzen. Dit is geen tegemoetkoming aan de toeristen, want de Grieken gaan zelf ook het liefst even in de keuken kijken om de uitgestalde waren te keuren. Let maar eens op, hoeveel Grieken er vóór het eten even richting keuken verdwijnen. En durf gerust iets te bestellen wat u niet kent. Zo valt me op, dat die verrukkelijke gevulde courgettebloemen met rijst of kaas nog steeds relatief onbekend zijn onder de toeristen. En weet u wel dat ze hier een gevarieerde lijst met gezouten vis hebben? Zo is er naast de sardelles pastès ook regelmatig gezouten tonijn (lakerda pasto) te krijgen. En wees niet bang dat u dan een berg gezouten vis krijgt voorgeschoteld: gezouten of gerookte vis wordt in kleine porties geserveerd, als stimulering van de spijsvertering.
Peulvruchten (bonen of kikkererwten) worden hier op het eiland als een ware delicatesse geserveerd. Gewoon proeven, en vervolgens is het smullen geblazen. De variatie behoort tot het mediterrane dieet, dus let er op wanneer u uiteten gaat: bestel tenminste drie verschillende groenteschotels en laat uw maaltijd desnoods alleen uit die ‘voorgerechten’ bestaan. U zult zien, dat u dan dubbel zo uitgerust thuiskomt van uw vakantie.
