De Griekse suite
Julie Smit, manager en oprichtster van Hotel-Boekenlust, en Jan van Lent, fotograaf en filmmaker, wonen sinds 2003 op het Griekse eiland Lesbos. Elke week verschijnt er een column van Julie Smit en een foto van Jan van Lent.
De dood van de bisschop
4 februari 2008Het nieuws in Griekenland werd afgelopen week gedomineerd door de dood van aartsbisschop Christodoulos. Deze 'paus' van de Grieks orthodoxen was al maanden in gevecht tegen leverkanker, vloog er zelfs voor naar Amerika, maar de strijd was tevergeefs: hij overleed op 28 januari.
Winter in Tsonia
Ik heb niet zoveel op met vertegenwoordigers van de kerk, en al helemaal niet in Griekenland. De plaatselijke papas zijn bijna folklore, vooral als je de affaire van de vroegere papas van Petra kent. Die trof je regelmatig dronken aan, hij liet de vrouwen niet met rust, hij werd pooier en stal iconen uit de kerk, tot hij uit zijn ambt werd gezet (en dan moet je het wel heel bont hebben gemaakt).
De hogere priesters met hun veelal grijze baarden en hun mooie priestergewaden zie ik vaak genoeg sereen op tv voorbijkomen. Maar wanneer je de krant er op naslaat over wat ze allemaal doen behalve missen opdragen, dan zakt mijn broek daar toch wel van af, om het maar eens heel cru te zeggen. Het jaar 2005 was een recordjaar voor het negatieve image van de kerk én Christodoulos: schandalen rond drugs en seksuele uitspattingen, geldverduistering en de vuile spelletjes rond de verkiezing van de bisschop van Jeruzalem.
In de Nederlandse Volkskrant werd Christodoulos een flamboyante man genoemd, maar zo zou ik hem beslist niet willen noemen. Als man van gezag bemoeide hij zich met iets te veel zaken, die eigenlijk alleen een regering aangaan. De Griekse kerk en staat zijn dan ook niet gescheiden en zo krijg je situaties zoals dat Christodoulos bijzonder kwaad was, toen officieel de godsdienst niet meer vermeld hoefde te staan in het Griekse paspoort. De Griekse kerk bemoeit zich met kunsttenstoonstellingen, met leerboeken voor de scholen, ze is fel tegen de Turkse toetreding tot de Europese Unie en ga zo maar door. Het is moeilijk een modern land van Griekenland te maken, wanneer de kerk nog zoveel druk probeert uit te oefenen.
Er werden vier nationale rouwdagen afgekondigd en afgelopen donderdag werd Christodoulos begraven. Die dag hadden alle ambtenaren in Griekenland vrij om 'te rouwen'. Maar op het eilandje Ikaria dacht men daar anders over. Daar werkten de ambtenaren gewoon door, want waarom zou het land lam gelegd moeten worden, wanneer iemand van de kerk is gestorven, en waarom zouden alleen de ambtenaren tijd krijgen om hierover te rouwen... Het is duidelijk dat wanneer iemand ooit in Griekenland staat en godsdienst durft te scheiden, deze Ikarianen voorop zullen lopen als de felste voorstanders.
Na enkele ijskoude en gure dagen, braken weer warme, milde dagen aan en nog steeds worden er volop olijven gemept op het eiland. Of Christodoulos nou begraven werd of niet, donderdag werden de kinderen gewoon meegesleurd de olijfboomgaarden in. Behalve dat de kinderen vrij waren die dag, was er op Lesvos weinig te merken van de grote uitvaart die in Athene plaatsvond.
Vele buitenlandse inwoners benutten deze wintermaanden om enkele weken op familiebezoek te gaan. En wanneer ze terugkomen, krijg je steevast dezelfde vraag: "Wat is er allemaal gebeurd, terwijl ik weg was?". Dan pijnig je je hersens, maar je kunt niets vinden. Vriendinnen zijn zwanger, maar willen dat nog niet aan de grote klok hangen, dus dat kun je niet vertellen, terwijl feitelijk het hele dorp het al weet. Terwijl in andere delen van Griekenland de storm best wel wat schade had aangericht, waren er op Lesvos hoogstens wat bloempotten van het balkon gewaaid. De sneeuwbuien en een overvloed aan regen die elders het leven hadden ontregeld, werden op Lesvos slechts samengevat in één stevige bui.
De enige ontregeling hier in Noord-Lesvos wordt al maandenlang veroorzaakt door de gemeentewerkers in Petra en Anaxos. Die zijn een nieuwe riolering aan het aanleggen, waardoor de wegen naar Petra en Anaxos meerdere malen per dag worden geblokkeerd door bulldozers en vrachtwagens die grote gleuven in de weg openen en toedekken. Ook de haven van Molyvos ligt open en is onbegaanbaar, en zelfs de weg naar Tsonia (onder Clio) ligt aan het einde open, omdat ook dat laatste stukje wordt geasfalteerd. De werkzaamheden aan het kasteel van Molyvos, al bijna twee jaar gaande, vorderen veel te langzaam. Dus ook op dit gebied geen nieuws onder de zon.
Je ziet iedereen al weddenschappen aangaan: zullen de wegen weer helemaal op orde zijn, wanneer het nieuwe seizoen opent? In de chaos die Grieken nu eenmaal graag scheppen, gaat het nu best wel goed omdat het verkeer niet zo druk is. Maar wanneer eenmaal de toeristenbussen weer zullen rijden en alle toeristen in huurautootjes stappen, dan zou de huidige chaos wel eens voor meer hinder kunnen zorgen dan alleen maar geduldig vijf minuutjes wachten totdat de bulldozer zijn grijper heeft stil gehangen.
Met de wegenbouw bemoeien de papas zich blijkbaar niet. Dat is ook nergens voor nodig, want alles gaat zijn rustige, ouderwets Griekse gangetje. Er is geen moderne aannemer aanwezig die de boel tot spoed kan manen en overzicht houdt, zodat niet alles tegelijk open ligt.
Vooruitgang is in ieder geval een woord dat niet bij de orthodoxe kerk past; ze zien het eerder als een kwaad dat moet worden bestreden: tegen globalisering, mensenrechtenbewegingen, euthanasie, abortus (in Griekenland ligt het aantal abortussen huizenhoog), tegen toetreding van Turkije tot de Europese Unie. En zo wordt het Griekse volk, waarvan 98% Grieks orthodox is, heen en weer gespeeld tussen een conversatieve kerk, corrupte politici en een handjevol politici die er moderne ideeën op nahouden. Op 7 februari wordt er een nieuwe aartsbisschop benoemd. Maar veel kans op een moderne bisschop is er niet, omdat de Griekse kerk zo ontstellend conservatief is, dat een moderne papas nooit veel kans maakt om hogerop te geraken...
