Louis-Ferdinand Celine - Reis naar het einde van de nacht (1932)

"Franse vernieuwende roman over een tierende zwartkijker." 
nachtceline.gif

Louis-Ferdinand Celine - Reis naar het einde van de nacht (1932)

 De razende dokter

 

Er zijn talloze schrijvers die hun gal spuwen over de maatschappij: de Amerikaanse Charles Bukowski die in een eindeloos alcoholdelirium van zich afbijt over de burgermaatschappij, de Schotse schrijver Irving Welsh die met drank en seks zijn lezers diep de goot mee intrekt, de Amerikaanse Chuck Palahniuk die met zijn ‘Fight Club’, en de rest van zijn werk, Amerika probeert onderuit te halen.

 

De literaire wereld van Frankrijk werd in 1998 opgeschrikt met de controversiële roman ‘Elementaire deeltjes’ van Michel Houellebecq. Minder choquerend, maar altijd rebellerend is de Franse schrijfster Lydie Salvayre. In 1955 veroorzaakte de publicatie van het erotische boek ‘L’histoire d’O’ van Pauline Réage nog een stevige deining, maar het boek dat de grootste bominslag veroorzaakte in de Franse literatuurwereld was ‘Reis naar het einde van de nacht’ van Ferdinand-Louis Céline (pseudoniem van Louis Ferdinand Destouches), dat in 1932 werd gepubliceerd.

 

De hoofdfiguur en alter ego van Céline, Ferdinand Bardamu, reist in dit boek als het ware door het slijk der aarde begin 19de eeuw: een totaal nutteloze oorlog (de de waanzin van de loopgraven in de Eerste Wereldoorlog) waarmee hij het nationalisme veroordeelde, een reis naar Afrika, waar hij hard tekeer gaat tegen het uitbuitende kolonialisme, totale armoede in het land waar de dromen hemelhoog reiken (New York en Detroit in Amerika) en waar het kapitalisme de uitbuiter was, en tenslotte de uitzichtsloze buitenwijken van Frankrijks hoofdstad Parijs, waar hij het volk beschuldigde van domheid.

 

De grootste schok werd echter teweeggebracht door de stijl waarin Céline zijn misnoegen over de wereld uitstortte: hij wierp alle mooischrijverij omver en gebruikte de spreektaal van de gewone man om zijn woede te ventileren. In zijn geval was dat ‘l’argot’, de volkstaal van Parijs. Het waren vooral de lezers die onverdeeld enthousiast ervoor zorgden dat ‘Voyage au bout de la nuit’ meteen een doorslaand succes werd. De literaire baronnen uit die tijd steggelden lang over de uitreiking van Frankrijks meest prestigieuze literaire prijs ‘Prix Goncourt’ en durfden uiteindelijk dit revolutionaire boek niet te belonen.

 

Céline’s onzouten mening over de maatschappij bracht hem tijdens de Tweede Wereldoorlog in diskrediet omdat hij openlijk in pamfletten als anti-semitisch ageerde. Hij werd hiermee dan ook als collaborateur uitgemaakt en het is eigenlijk dankzij zijn literaire carrière dat hij na jarenlange verbanning in Denemarken weer terug naar Frankrijk mocht.

 

Céline studeerde medicijnen en was dokter toen hij op het literaire pad raakte. Zijn dissertatie over de Oostenrijke arts Philippe Ignace Semmelweis wordt wel beschouwd als zijn eerste literaire werk. Met deze keuze gaf hij al aan aan welke kant van de sociale ladder hij stond: Semmelweis staat nu bekend als de uitvinder van de anti-septische methode, maar niemand die dat tijdens zijn leven wilde erkennen. In Céline’s volgende roman ‘Dood op krediet’, die vier jaar na ‘Reis naar het einde van de nacht’ uitkwam, wordt het gegeven van een arts in Parijs die te maken heeft met het ‘domme’ volk, nog eens verder uitgewerkt. Deze briljante opvolger bevestigde niet alleen Céline’s woede naar de maatschappij, maar ook zijn bekwaamheid als schrijver.

 

Terwijl men begin twintigste eeuw nog niet gewend was romans te lezen waarin op duidelijke toon tegen de maatschappij werd geageerd, zijn we nu al veel meer gewend. Toch blijft ‘Reis naar het einde van de nacht’ een van de hoogtepunten van dit genre literatuur. Céline’s Ferdinand Bardamu is een onvergetelijk emotioneel personage, die op zoek naar een rustplek voortdurend wordt geconfronteerd met de slechte kant van de internaitionale wereld. 

 

De stijl van het boek heeft vele grote schrijvers geïnspireerd, zoals de Amerikaanse Beatgeneratie waaronder Jack Kerouac, maar ook Jean-Paul Sartre, Kurt Vonnegut, Henri Miller, Charles Bukowsky en de Belgische schrijver Louis Paul Boon. Louis-Ferdinand Céline was het eerste ‘Enfant terrible’ van de Franse literatuur en het effect van de bom die hij in de literaire wereld liet vallen met zijn ‘Reis naar het einde van de nacht’ is nog steeds niet uitgewerkt. Deze zwartgallige, maar daardoor niet minder onderhoudende roman zal zelfs de moderne lezer nog doen smullen van de zwarte humor en het sarcasme over een wereld die driekwart eeuw later niet veel is veranderd.

 

FERDINAND-LOUIS CÉLINE - REIS NAAR HET EINDE VAN DE NACHT, 1932 (Voyage au bout du monde, vert. E.Y. Kummer), Van Oorschot 2007

 

Leeslinks:

Tegen het kolonialisme:

Joseph Conrad - Het hart der duisternis

Over de doelloosheid van een oorlog:

Erich Maria Remarque - Van het westelijk front geen nieuws

Rebellie tegen de maatschappij:

Michel Houellebecq - Platform

Lydie Salvayre - Nobele zielen

Chuck Palahniuk - Fight club

« Terug

bol

Bestel
Louis-Ferdinand Celine - Reis naar het einde van de nacht (1932)
via de internet boekhandel bol