Herman Melville - Moby Dick (1851)

"Amerikaanse roman over de jacht op een grote witte walvis." 
mobydick.gif

Herman Melville - Moby Dick (1851)

 “Noem mij Ishmael...”

 

‘Moby Dick, or, the whale’ van de Amerikaanse schrijver Herman Melville (1819 - 1891) werd voor het eerst in 1851 gepubliceerd. Melville’s schrijverscarrière eindigde ermee, want in Amerika was de populariteit van de walvisvangst aan het vervagen (walvisvet werd steeds minder gewild, omdat er andere lampenoliën op de markt kwamen) en bovendien hadden de Amerikanen andere dingen aan het hoofd dan een romantisch boek over een walvis, zoals de afschaffing van de slavernij, die werd aangemoedigd door onder andere het boek van Harriet Beecher Stowe ‘De hut van oom Tom’, dat een jaar na ‘Moby Dick’ uitkwam en na de bijbel het meest gelezen boek werd.

 

Dankzij publicaties over de Amerikaanse literatuur zoals van Carl Van Doren en van D.H. Lawrence (Studies in Classic American Literature, 1923), kreeg ‘Moby Dick’ decennia later pas zijn verdiende eer. De rijke vertelstijl van het boek werd als modern beschouwd en dankzij de Eerste Wereldoorlog spraken enkele thema’s van het boek, zoals machtsmisbruik en de honger naar macht, de lezers rond 1920 meer aan dan die rond 1850.

 

In de tegenwoordige tijd, nu er zoveel bezwaren zijn tegen de walvisvangst en men er alles aan doet om het milieu te beschermen, is de walvis Moby Dick, eens de schrik der walvisvaarders, een regelrechte held geworden en zal het boek ook als een overwinning van de natuur op de vernielzuchtige mens gezien kunnen worden.

 

Herman Melville wordt nu dan ook als een belangrijke Amerikaanse schrijver erkend, terwijl hij na de publicatie van ‘Moby Dick’ ophield met publiceren.

 

Melville schreef de meeste van zijn boeken naar aanleiding van zijn eigen avonturen op zee. Hij zeilde om de Kaap Hoorn, hij voer mee met walvisvaarders, hij deed tropische eilanden aan zoals de Markiezen en leefde zelfs enkele weken tussen kannibalen.

 

Voor het schrijven van ‘Moby Dick’ waren er meer aanleidingen dan alleen Melville’s eigen ervaringen: het vergaan van de walvisvaarder Essex in 1820, die werd geramd door een walvis en zo’n tien jaar later het doden van een witte walvis, vermoedelijk de beruchte Mocha Dick. Alle walvisvaarders in die tijd kende het verhaal van de witte walvis die schepen aanviel. Meerdere schepen waren vergaan dankzij dit dier. Volgens degenen die hun ontmoeting met Mocha Dick na konden vertellen, was het de grootste en gevaarlijkste walvis ooit en wetenschappers steggelen nog steeds over zijn grootte. 

 

Het verhaal van Melville over deze legendarische walvis is echter veel meer dan een relaas van de jacht op een walvis. Het verhaal gaat ook over de relaties onderling van de bemanning, over hun geloof in god of heidense goden, over overmoed, over gekte, over trouw. Daarbij zit het verhaal vol met grappige verwijzingen, beeldspraak en uitweidingen. Alleen al de vriendschap tussen de verteller Ishmael en de kannibaal Queequeg, met zijn onafscheidelijke tomahawk-pijp, is een verhaallijn die je menigmaal doet glimlachen.

 

Hoewel in het begin de verteller Ishmael de belangrijkste persoon is, treedt naarmate het verhaal vordert kapitein Ahab steeds meer naar voren. Niet alleen is de bemanning afhankelijk van hem, ook het verhaal draait steeds meer rond zijn idee-fixe om Moby Dick te vangen en te doden. Eigenlijk is ‘Moby Dick’ het verhaal van een man die werd bezeten door wraaklust en hierdoor zijn schip met man en muis in de waagschaal stelde.

 

Dit wereldberoemde boek over een walvis is ondanks dat het vóór 1851 werd geschreven, nog steeds actueel en onderhoudend, dankzij thema’s zoals mens versus natuur, machtsmisbruik en racistische kwesties. De bemanning van de Pequod, de boot waarop Ahab het commando voerde, vormt een kleurrijke groep uiteenlopende mensen, met allen een eigen mening over Moby Dick, die de lezer zeker niet zal vervelen. Ik ben ervan overtuigd dat als Herman Melville het verhaal nu zou hebben geschreven, het een bruisende satire zou zijn geworden op de hedendaagse mens.

 

HERMAN MELVILLE - MOBY DICK (Moby Dick, or the Whale, vert. Barber van Pol), Athenaeum-Polak & Van Gennep 2009

« Terug

bol

Bestel
Herman Melville - Moby Dick (1851)
via de internet boekhandel bol

Moby Dick
Moby Dick
Herman Melville