T.E. Lawrence - Zeven zuilen van wijsheid (1926)

"Autobiografisch verslag van de opstand van Arabieren tegen de Turken." 
lawrencearabie.gif

T.E. Lawrence - Zeven zuilen van wijsheid (1926)

Een held en zijn droom

 

Wie kent hem niet, Lawrence van Arabië, de grote held van de gelijknamige film van David Lean, met in de hoofdrol Peter O’Toole, die menig hoofd op hol bracht door de romantiek van een oorlog in de woestijn met stoere, mooie stamhoofden zoals Omar Sharif en Anthony Quinn.

 

Lawrence van Arabië was in werkelijkheid Thomas Edward Lawrence die in het Engelse leger diende. Toen de Engelsen in de Eerste Oorlog bedachten dat ze hun Turks/Ottomaanse vijand het beste konden verslaan met de hulp van Arabische opstandelingen, die tegen dezelfde vijand vochten, was een felle medestander van dit plan T.E. Lawrence, die zijn hart had verloren aan de volkeren, het landschap en de steden van het Midden-Oosten.

 

T.E. Lawrence raakte geïnteresseerd in de kruisridders en hun burchten die zij overal achterlieten, onder andere in Syrië, en toen hij een archeologische baan in het Midden-Oosten kreeg aangeboden, pakte hij die gretig aan. Het waren roerige tijden, omdat het Ottomaanse Rijk zijn vleugels tot diep in Afrika had uitgeslagen. Onder de dekmantel van archeologische opgravingen werd een spionagenet in stand gehouden, zodat het militaire leven voor T.E. Lawrence niet geheel vreemd was, toen hij zich enkele maanden na het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog in 1914 had gemeld bij het Britse leger.

 

Oorspronkelijk waren de ‘Zeven zuilen van wijsheid’ een aanduiding voor zeven grootse steden in het Midden Oosten waarover T.E. Lawrence een boek wilde schrijven (Cairo, Smyrna, Constantinopel, Beiroet, Aleppo, Damascus en Mekka). Bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog, vernietigde hij echter dit document en schreef later onder dezelfde titel zijn herinneringen uit de jaren 1916 tot 1918, toen hij als een verbindingsofficier van het Britse leger in nauw contact stond met de Arabische opstandelingen.

 

Hoewel loyaal aan het Britse leger, ging T.E. Lawrence geheel voor de Arabische zaak en moedigde hij menig stamhoofd aan zich aan te sluiten bij de opstand. Als beloning werd hen een vrije staat in het vooruitzicht gesteld. T.E. Lawrence was huiverig voor die belofte, niet al zijn superieuren gelovend, maar toch ging hij door met zijn strijd en zijn hulp aan de Arabische zaak.

 

Na de oorlog schreef T.E. Lawrence zijn aantekeningen uit tot een boek, maar verloor dit eerste script tijdens het overstappen op het treinstation van Reading. Ondanks oproepen in de nationale kranten, kwam het script nooit meer boven water. Een jaar later had Lawrence script 2 geschreven, dat hij inkortte tot script 3, wat in 1922 door hemzelf werd gepubliceerd. Omdat het script werd gedrukt door de persen waarop ook de Oxford Times werd gedrukt, wordt deze uitgave ook wel de ‘Oxford tekst’ genoemd. In 1926 liet Lawrence zich overhalen om nog een kortere versie uit te geven, een kleine editie van 200 exemplaren, waarvan de helft naar mensen ging die hadden ingeschreven voor de editie. Exemplaren van deze ‘inschrijf-editie’ kunnen tegenwoordig wel 100.000 euro opleveren, terwijl ten tijde van publicatie deze uitgave Lawrence dichtbij het faillissement bracht. Zo werd hij gedwongen om voor het grote publiek een nog kortere versie te maken, ‘een verkorte versie van de verkorte versie’, wat in 1927 de titel kreeg: ‘Revolt in the Desert’. Nadat T.E. Lawrence was overleden na een motorongeluk in 1935, werd de editie uit 1926 uiteindelijk gepubliceerd voor het grote publiek.

 

Het boek leest als een avonturenroman: de mysterieuze blanke gehuld in bedoeïne kledij, strijder voor de goede zaak tussen barbaarse woestijnbewoners, snelle ritten per paard of kameel door duizelingwekkende zandvlaktes, kamperen bij een kampvuurtje in de oases, de slag om de trein tegen de wrede Turken; geen wonder dat T.E. Lawrence uitgroeide tot de mythologische Lawrence van Arabië. Het boek was favoriet bij grote machthebbers zoals Winston Churchill en John F. Kennedy, maar tegenwoordig ook weer heel populair bij vele militairen die strijd leveren in het Midden-Oosten.

 

Want ‘Zeven zuilen van wijsheid’ is meer dan alleen een avonturenroman. Het is ook een meeslepend verslag over de schoonheid van de woestijn en het overleven erin. Tussen de gesprekken over oorlogsstrategiën en het winnen van zieltjes voor een machtig leger, tussen de gevechten en het heen en weer gereis over de zandduinen, schittert Lawrence’ gepassioneerdheid voor de ruige omgeving van rots en zand en vooral voor de trotse strijders met hun overlevingsrituelen.

 

Lawrence geeft met zijn boek een interessant voorbeeld over hoe je met Arabieren om moet gaan, die vaak verwikkeld zijn in onderlinge clan- en stammenoorlogen. Sinds de oorlog in Irak is de verkoop van ‘Zeven zuilen van wijsheid’ opeens weer verdubbeld, gezien je het boek ook kunt zien als een handleiding om de Arabische problematiek beter te begrijpen.

 

En zo zijn de zeven zuilen van wijsheid, waarmee Lawrence oorspronkelijk zeven steden bedoelde, uitgegroeid tot de zuilen van wijsheid van een dappere strijder, die niet alleen het hart op de goeie plek had en een waardevolle diplomaat was, hij wist bovendien op een boeiende manier zijn ervaringen en meningen aan het papier toe te vertrouwen.  

 

T.E. LAWRENCE - ZEVEN ZUILEN VAN WIJSHEID (Seven Pilars of Wisdom, vert. Sjaak Commandeur), Athenaeum - Polak & Van Gennep, 2009

 

« Terug

bol

Bestel
T.E. Lawrence - Zeven zuilen van wijsheid (1926)
via de internet boekhandel bol