Gerard Donovan - De telescoop van Schopenhauer

"Engelse roman over een bakker die tijdens een oorlog een kuil graaft en een leraar die toezicht houdt." 
telescoopschopenhauer.jpg

Gerard Donovan - De telescoop van Schopenhauer

Wie een kuil graaft voor een ander...
 
Twee mannen, een kuil, op een zeer koude, met sneeuw bezwangerde middag. Als het een toneelstuk was, was dit een eenakter geweest, want de twee personages komen, op het laatste deel na, niet weg bij de kuil. Op de achtergrond lopen soldaten en soms komt er een vrachtwagen een menselijke last lossen. De schijnwerpers blijven echter op de bakker en de leraar gericht.
 
Het is de bakker die het verhaal vertelt. Het is een man zonder vrienden of vrouw, die alleen maar brood weet te bakken. En boeken leest hij ook. Dat komt al snel naar voren in zijn gesprek met de leraar, die steeds hoger boven hem uittorent naarmate de bakker het gat dieper graaft.
 
De leraar steekt regelmatig een sigaret op, neemt af en toe een slok uit een heupflacon en kijkt toe hoe de bakker met een schop graaft. Terwijl de sneeuwvlokken neerdalen en de aarde zich langs de randen van de kuil ophoopt, praten de twee met elkaar. Over oorlog, over boeken, over filosofie, over de liefde.
 
Alles wat de bakker heeft gelezen, lijkt hij uit zijn hoofd te kennen. Hij verrast hiermee de leraar, die ook belezen is, maar bovendien nog wat meer levenservaring heeft opgedaan. De bakker is vooral trots op zijn kennis over Djengis Kahn en de bloederige veldslagen uit die tijd. Maar hij kent ook details uit de oorlog in de Congo en de slag bij Wounded Knee.
 
De oorlog die duidelijk op de achtergrond speelt, wordt niet benoemd, net zoals het land waarin het verhaal speelt. De gewapende soldaten en de vrachtladingen mensen spreken boekdelen. Net zoals je meent te begrijpen waarom de bakker graaft en de leraar toezicht houdt.
 
In Donovan’s al eerder in Nederlands vertaalde boek Julius Winsome (2009), gaat de sympathie van de lezer uit naar de hoofdpersoon, een eenzame man, gekweld door de liefde. Ook de bakker uit Donovan’s debuutroman (Schopenhauer’s Telescope werd in 2003 voor het eerst gepubliceerd) is een man zonder een al te groot sociaal leven. Ergens in beide verhalen komt er echter een wending, waardoor de lezer misschien zijn mening moet herzien. Dit is de stille kracht van deze van oorsprong Engelse schrijver, die ook fotograaf en dichter is: het uiteindelijke verhaal speelt tussen de regels. De woorden zijn met zorg gekozen, ze schilderen een decor waar je meteen wordt ingetrokken, in het geval van de Telescoop van Schopenhauer naar een steeds dieper wordende kuil en twee mannen.
 
Door dit simpele decor stappen we een wereld binnen van een buitengewone dialoog tussen een simpele ziel en een wat meer ontwikkelde persoon. Het lijkt er op dat de bakker - net als Scheherazade met haar verhalen de sultan probeerde af te leiden van haar terechtstelling - er alles aan doet om het gesprek op gang te houden, of is het de leraar die tijd probeert te winnen?
 
Ondanks de dreigende achtergrond, blijven de dialogen dankzij de ongelijke gesprekspartners onderhoudend en spannend en vraag je je zelfs af of je de tekenen van een oorlog verkeerd hebt geïnterpreteerd. Behalve dan natuurlijk het feit dat de een een kuil graaft en de ander toezicht houdt.
 
De telescoop van Schopenhauer is een zeer knappe en prachtige roman over de gevaarlijke ziel van een simpele man.
 
GERARD DONOVAN – DE TELESCOOP VAN SCHOPENHAUER (Schopenhauer’s telescope, vert. Marion Op den Camp), Ailantus 2010
 
Leeslinks
Van dezelfde schrijver:
Julius Winsome
Wat de oorlog met een mens kan doen:
Jonathan Littell – De welwillenden
Sofi Oksanen - Zuivering
Een krachtmeting tussen twee mannen:
Jean-Paul Dubois – Mannen onder elkaar

  

« Terug

bol

Bestel
Gerard Donovan - De telescoop van Schopenhauer
via de internet boekhandel bol