Tatamkhulu Afrika - Bitter Eden

"Zuid-Afrikaanse roman over 3 mannen in een krijgsgevangenis in WO II." 
Eden.gif

Tatamkhulu Afrika - Bitter Eden

Mannenliefde in oorlogstijd

'Bitter Eden' is een indringende roman over de liefde tussen mannen in een krijgsgevangenkamp.

De hoofdpersoon, Tom Smith uit Zuid-Afrika, komt in een kamp voor krijgsgevangenen en probeert zijn mannelijk macho-karakter zo lang mogelijk vol te houden, ondanks zijn liefde voor een jongen. De vraag die hij zich blijft stellen is of het mogelijk is dat hij verliefd kan worden op een andere man. De verleiding is groot omdat ze in een gemeenschap met alleen mannen leven. Lichamelijk contact is ook hier belangrijk om te overleven.

Het eerste contact, dat met Douglas, laat hij zich aanleunen omdat het hem goed uitkomt: Douglas zorgt voor hem, wat een schrale troost is in de barre omstandigheden van een kamp, waar iedereen zijn leven zo goed mogelijk probeert in te richten. Hij wendt zelfs aan het lichaam van Douglas tegen zijn lichaam aan. Toch kan hij Douglas weggooien als een uitgewrongen vaatdoek wanneer hij echte erotische gevoelens krijgt als hij Danny ontmoet.

Maar met die gevoelens weet hij zich geen raad en probeert deze te onderdrukken. Hij wil absoluut niet voor een nicht doorgaan, zoals de aanhang van theatermaker Tony. Ook Danny, die een vrouw in Engeland heeft, wil geen homo zijn, ondanks dat hij zich ook voelt aangetrokken tot Tom en nog meer met erotische gevoelens kan spelen. Maar wanneer zijn vrouw hem heeft verlaten en hij weer thuis is, staat voor hem wel de weg open voor homoseksualiteit en geneert hij zich er niet voor.

Het hoofdthema is de vraag rond homoseksualiteit. Ben je homo wanneer dat je wordt opgelegd door de omstandigheden, zoals in een gevangenkamp vol mannen? In het kamp zijn er mannen die er voor uit komen en ook met elkaar naar bed gaan, de nichten. Maar andere mannen willen of durven er niet voor uit te komen en proberen de seksuele daad ook uit te stellen of helemaal niet te doen. De scheidslijn is dunŠ

Het verhaal speelt zich af tegen de achtergrond van een krijgsgevangenkamp in de Tweede Wereldoorlog, waar het er niet zachtjes aan toe gaat. Doodschieten en andere gruwelijkheden, honger en een slechte leefomgeving, het is één brok ellende. Toch is er leven en wordt er geleefd. Hoe ga je om met het weinige sanitair, hoe gaat men met zijn erecties om, of met de afwezigheid daarvan, hoe gaan mannen met elkaar om als ze piemelnaakt zijn.

Terwijl het leven in het kamp goed te volgen is, zorgt de omgeving wat meer voor verwarring, blijkbaar omdat de schrijver een boek over het kampleven wilde schrijven en niet specifiek over de oorlog. Er worden geen plaatsnamen of landen genoemd, alleen die van de in oorlog zijnde partijen: de Jerrie's, de Ite's en de Krauts.

Tatamkhulu Afrika is het pseudoniem en de codenaam van de schrijver uit de tijd dat hij bij het ANC zat. Hij is van huis uit een poeët, wat je merkt aan zijn schrijfstijl. Het verhaal is erg vol, zonder veel adempauzes. Maar het is vooral een opmerkelijk onderwerp van Tatamkhulu's hand, omdat zijn gedichten meestal gaan over de ellende in townships en de apartheid. Het kan zijn dat Tatamkhulu zichzelf met hetzelfde probleem geconfronteerd zag tijdens zijn eigen gevangenschap in een Duits kamp tijdens WO II. Een opgedrongen situatie waaruit je niet kan ontsnappen, en waarin je vreemde dingen doet om te overleven.

Tatamkhulu Afrika schreef acht dichtbundels en drie prozawerken die bekroond werden met diverse literaire prijzen. In 2002 stierf hij op 82-jarige leeftijd.

'Bitter Eden' is een indringend verhaal over drie mannen, waarbij de liefde roet in het eten van vriendschap gooit. De levensomstandigheden zijn extreem, maar het toont wel dat hoe onmenselijk de situatie ook is, men altijd zal proberen een waardig bestaan op te bouwen. 'Bitter Eden' is een boeiend proza over een bitter stuk leven, een verhaal dat niemand onberoerd zal laten.

TATAMKHULU AFRIKA - BITTER EDEN (Bitter Eden, vert. Ton Heuvelmans), De Arbeiderspers, 2004

Leeslinks
Verhalen over gevangeniskampen:
Varlam Sjalamov - Berichten uit Kolyma

« Terug

bol

Bestel
Tatamkhulu Afrika - Bitter Eden
via de internet boekhandel bol