Sam Lipsyte - De vraag?

"Daar gaat je leven" 
devraag.jpg

Sam Lipsyte - De vraag?

Joshua Ferris – De naamlozen
Amerikaanse roman over een man met mysterieuze loop-ziekte.
 
Tim Farnsworth, een medewerker van een gerenommeerd advocatenbureau, heeft een vreemde ziekte die af en toe de kop opsteekt: hij begint te lopen en kan pas stoppen wanneer hij er letterlijk bij neervalt.
In het verleden is het niet al te vaak voorgekomen, maar genoeg om zijn vrouw Jane angst aan te jagen en zijn dochter Becky te laten denken dat er een steekje los zit bij haar vader.
 
Er is geen dokter die het fenomeen kan uitleggen of er een kuur tegen uitschrijven: Tim en Jane hebben al heel wat uitgeprobeerd, zoals sinaasappelkuren of andere diëten, maar na enkele jaren staat Tim weer op en moet Jane in spanning afwachten waar hij deze keer eindigt.
 
Nu lijkt de ziekte zich sterker te manifesteren en Tim verlaat zijn werk en zijn huis... Jane heeft het nakijken, het wachten, het ongerust zijn, haar dochter geruststellen, Tim zoeken, Tim ophalen, Tim beter maken. Gaat Jane het volhouden?
 
Dit is een verhaal over de teloorgang van geluk. Het barstje in het gelukkige leven, dat ervoor zorgt dat je leven uiteindelijk in stukken uiteenvalt, hoe gelukkig je huwelijk ook is, wat voor een goeie baan je ook hebt, hoeveel geld je ook hebt: ziekte is een sloper.
 
En wat voor een ziekte heeft Tim? Het is een onbekende ziekte, die des te zorgwekkender is voor de omgeving: Tim verdwijnt uit zijn leven en niemand die weet waar en wanneer hij weer opduikt. Het betekent slopende gangen naar specialisten, hoop die steeds weer wordt weggenomen, scheve gezichten bij kinderen, want een onbekende ziekte is geen ziekte. Hoe sterk staat je huwelijk in zijn schoenen? Dit is de ultieme test.
 
En hoe moet je dit alles onder woorden brengen? De Amerikaanse schrijver Joshua Ferris debuteerde in 2007 met de hilarische zedenschets Zo kwamen we aan het eind. Zijn tweede roman is wat serieuzer, maar zijn schrijfstijl blijft onderhoudend, op het randje van satire, en is mooi en pakkend, met beeldende scènes die voor zich spreken. Net zoals Tim begint te lopen, begin je als lezer te lezen en kun je niet meer ophouden tot het boek uit is: een mooi staaltje literatuur.
 
Ook de Amerikaanse Sam Lipsyte heeft zich aan een zedenschets gewaagd: De vraag?. Zijn hoofdpersoon Milo Burke verliest zijn baan en krijgt te maken met de angst of hij zijn gezin wel kan blijven onderhouden. Terwijl Tim Farnsworth zonder dat hij het wilt zijn gezin dreigt te verliezen, krijg je in De vraag? het idee dat Milo Burke er niet heel veel aan doet om zijn gezin te behouden. Zelden was er zo’n vaag hoofdpersoon in literatuurland: een verliezer die niets weet te verliezen.
 
Milo krijgt namelijk de kans zijn baan te behouden. Op voorwaarde dat hij een geldschieter binnenhaalt, die echter zijn oude schoolvriend Purdy Stuart blijkt te zijn. Purdy is een geslaagd man in zijn leven: hij heeft geld en een mooie vrouw, maar hij heeft ook een niet erkende zoon, een oorlogsveteraan, die wil dat hij als zoon wordt erkend. Milo krijgt de opdracht met deze labiele en beenloze zoon contact te maken.
 
Milo heeft een zekere woede in zich: tegen de rijkdom van zijn oude klasgenoot, tegen zijn werk, tegen zijn moeder die met een vriendin leeft, tegen de vrije kinderopvang van zijn zoon die er bizarre regels op na houdt en ga zo maar door. En zoontje-lief - een kleuter nog maar - is ook niet altijd makkelijk in de hand te houden.
 
Terwijl Tim door een onbekende ziekte wordt geplaagd, wordt Milo heel duidelijk door de wereld geplaagd. Lipsyte heeft bovendien een heel andere aanpak gekozen voor zijn visie op de (Amerikaanse) maatschappij: humor en satire. Deze roman leest als een stoptrein, waar je soms even moet uitstappen om koffie te drinken: Milo Burke is een ongelooflijke sukkel die het geluk maar niet kan grijpen. En telkens wanneer je denkt: ja, ja, grijp je kans!, is er weer een voorval dat Milo terug naar ‘af’ brengt.
 
Lypsite heeft een brutale manier van schrijven, zijn taal is veel minder gepolijst dan die van Ferris. Zijn verhaal is directer, maar mist soms de stilzwijgende elegantie die de bladzijden van Ferris’ boek zo mooi maken. Lypsite rijgt hilarische scènes aan elkaar, Ferris’ verhaal is een snelstromende rivier die niet valt te stoppen.
 
Beide schrijvers wonen in New York en het is duidelijk dat ze ageren tegen het snelle Amerikaanse leven, waar, zodra je uit de pas raakt, het hommeles is geblazen, zowel op het werkvlak, als in het gezinsleven.
 
Joshua Ferris – De naamlozen (The Unnamed, vert. Peter Abelsen), Anthos 2011
 
Sam Lipsyte – De vraag? (The Ask, vert. Robert Neugarten), Meulenhoff, 2011
 
Leeslinks
Grote Amerikaanse zedenromans:
Jonathan Franzen – De correcties
´╗┐Jonathan Franzen - Vrijheid
Bret Easton Ellis – Minder dan niks
Jack Kerouac – Op weg
Jerzy Kosinski – Aanwezig
Cormac McCarthy – Geen land voor oude mannen
Jay McInerney – Bright Lights, big city
Jay McInerney – Het goede leven
Grace Metalious – Peyton Place
DBC Pierre – Vernon God Little
Philip Roth – De menselijke smet
Tom Wolfe – Het vreugdevuur der ijdelheid
Richard Yates – Revolutionary Road
 
 

  

« Terug

bol

Bestel
Sam Lipsyte - De vraag?
via de internet boekhandel bol