Robert Haasnoot - De heugling

"Nederlandse roman over een fictieve vissersplaats begin 20ste eeuw." 
heugling.jpg

Robert Haasnoot - De heugling

Een Hollandse kustroman

Het verhaal begint met de uitvaart van een stoomboot en de Zeewijkse vissersvloot die op zoek naar haring richting Lerwick is vertrokken. Het dorp Zeewijk blijft achter zonder de vissers, wat een zekere rust betekent. Maar die rust wordt eind mei allengs verstoord met de komst van de raven die eerst bij het strand en de duinen zitten en vervolgens bezit nemen van de kerktoren in het dorp.

Samen met de raven blijkt er ook een konijnenziekte te heersen die dood en verderf in de duinen zaait. En tenslotte constateert de heugling dat meerdere mensen worden geplaagd door dezelfde droom over een duinpan.
Dit is de achtergrond van het verhaal over de heugling en een zonderlinge buitenstaander in het dorp: Wijnand Marseau die in het grote witte huis Villa Allegonda woont.

Het blijkt dat het verhaal een memoriaal is, opgetekend door de heugling. Het is geschreven voor ene Geert die onschuldig in de gevangenis zit. Doet de heugling zomaar verslag van zijn versie van een gebeurtenis of zit er meer achter?

De heugling is een persoon die zich bezig moet houden met de geschiedsschrijving van het dorp. Vroeger was het een eervolle taak maar nu, begin twintigste eeuw, is het beroep in verval aan het raken. De verteller van het verhaal beseft dat hij waarschijnlijk de laatste telg is van een heuglingengeslacht dat kon bogen op een geschiedsschrijving die teruggaat tot in de tijd van de Hoekse en Kabeljauwse twisten in de veertiende eeuw. Hij is ongehuwd en heeft geen kinderen aan wie hij dit beroep door kan geven.

De verteller, die stukjes schrijft voor de Rijnlandse Courant, houdt het beroep nog in ere door voor zichzelf alles op te schrijven wat er in het dorp gebeurt en dat toe te voegen aan het archief dat op een geheime plaats ligt opgeborgen. Hij weet dat zijn voorvaderen een dubbele geschiedsschrijving er op nahielden. Over wat er was gebeurd volgens de notabelen en wat de heugling wist wat er gebeurd was en wat nooit in de officiële geschiedsschrijving kwam.

Terwijl het dorp en de lezers op het spoor van onheilspellende raven, een dodelijke ziekte en vreemde dromen worden gezet, en de heugling al deze zaken probeert te onderzoeken, wordt het duidelijk dat deze geschiedsschrijver, de laatste telg van dit heuglingengeslacht, ook geen schoon geweten heeft.

'De heugling' is de laatste roman van een triologie over het fictieve dorp Zeewijk, waar Katwijk aan Zee model voor heeft gestaan. De schrijver Robert Haasnoot is opgegroeid in deze Hollandse badplaats en heeft de plaats als achtergrond voor zijn drie romans genomen.

Hij heeft niet per se een portret van Katwijk willen maken, vandaar de naam Zeewijk. Maar de lezer ontkomt niet aan zijn sfeervolle vertelling van een gereformeerd plaatsje aan zee begin 20ste eeuw dat lijkt op schilderijen uit die tijd van kunstenaars zoals Jan Toorop, Josef Israël of Herman Heijermans. Schilders en schrijvers vestigden zich toen in het dorp Katwijk, net als de schilder Johan Castelijne uit 'De Heugling' die in Zeewijk kwam wonen om te schilderen.

Dat Robert Haasnoot het historische werk uit die tijd goed heeft bestudeerd, is duidelijk voelbaar in het boek. De sfeer van een klein dorp dat op het punt staat uit te groeien tot een badplaats, waarin vreemdelingen en hun onbekende gewoonten de dienst zullen gaan uitmaken, verdringt bijna de 'plaatjes' van het strand waarover de wind buldert, de kleine vissershuisjes en het zand dat overal tegenaan waait.

Een ander aspect van het oude Katwijkse dorpsleven was de godsdienst. Men was gereformeerd, een godsdienst waarin Robert Haasnoot zelf is opgegroeid. De mensen waren bijgelovig en zagen overal de hand Gods in. Ook deze gereformeerdheid speelt een rol in zijn verhaal. Naast de spreuken die in de 'tale kanaäns' (uitdrukkingen en zinswendingen die binnen o.a. gereformeerde kringen gangbaar zijn).zijn geschreven, is het bijgeloof een van de drijvende krachten achter het verhaal, dat dankzij de drie plagen een steeds grotere beklemming krijgt.

'De heugling' is een prachtig boek in meerdere opzichten. Het geeft een beeldende tekening van een Hollandse vissers- en badplaats begin twintigste eeuw. Het verhaal over de geschiedsschrijver is onderhoudend en spannend en het is ook nog eens geschreven in een mooie stijl.

Alsof de heugling in 'Waanzee' al aan het werk was, rakelt Haasnoot's eerste roman over Zeewijk een historisch Katwijks geheim op waar menige bewoner van die badplaats niet blij mee was. 'Steenkind' was iets subtieler. 'De heugling' zet voor altijd Zeewijk op de literaire kaart. De Katwijkers kunnen trots zijn op deze schrijver.

ROBERT HAASNOOT - DE HEUGLING, De Geus, 2005

Leeslinks

Van dezelfde schrijver:

Waanzee
Een kunstenaar in Alkmaar:
Gijs IJlander - de aanstoot
Sfeervolle Nederlandse romans die terug in de tijd gaan:
Gerrit Komrij - De klopgeest
Frank Noë - Het gemaal
Tomas Lieske - Gran Café Boulevard

Willem van Toorn - Stoom

 

 

 

« Terug

bol

Bestel
Robert Haasnoot - De heugling
via de internet boekhandel bol