David Liss - Handelaar in koffie

"Een historische 'thriller' die zich afspeelt in 1659 binnen het Amsterdams/Portugees - joodse milieu van handelaren op de eerste 'beurs' ter wereld: Amsterdam." 
koffie.gif

David Liss - Handelaar in koffie

'Koffie, koffie, lekker bakkie koffie, jongens wie lust er een kop?' In 1958 scoorde Rita Corita een monsterhit met dit liedje dat haar een hele loopbaan zou achtervolgen. En jongens, inderdaad, alleen jongens. Verstandige meisjes drinken liever thee nadat ze eerst stiekem op koffiebonen geknabbeld hebben want:

In Amsterdam op de goederentermijnmarkt in 1659, ongeveer dertig jaar na de Tulpomanie - geen gezeik, iedereen rijk - waar kennen we dat toch van? - zijn de handelaren weer naarstig op zoek naar een product dat ze in één klap schatrijk zal maken. Wordt het walvisolie, suiker, een nog onbekende specerij?
Van koffie hebben op dat moment nog maar weinig mensen weet en - wat niet weet wat niet deert - er zit dus ook geen handel in. De enigen die in deze kleine multiculturele stad in kleine hoeveelheden koffie doen is de Turkse eigenaar van een obscure 'koffieshop' en de oppermachtige VOC, maar die drinken het blijkbaar niet zelf want anders zouden ze de waarde van koffie niet zo onderkend hebben.
Wie dus als eerste de VOC kan aftroeven met een enorme hoeveelheid op de markt te brengen en daarmee de prijs omlaag.
Afijn, het aloude spelletje van de kat en de muis ditmaal gespeeld door de Joodse Portugees Miguel Lienzo, die zoals zovele van zijn landgenoten, Portugal en de Inquisitie ontvlucht is en probeert een bestaan als handelaar op de beurs op te bouwen in Amsterdam, onder de supervisie van de zeer strenge en almachtige Mahamad, de raad van de Portugese Joden.
Miguel heeft net een hoop geld verloren in de suikerhandel en zit zo aan de grond dat hij moet gaan inwonen bij zijn religieuze broer Daniël, dwz. hij mag in diens vochtige kelder 'wonen'. De zich steeds meer vijandiger opstellende Daniël heeft echter een zeer aantrekkelijke vrouw, Hannah, die zich in het geheim en achter vele sluiers, aangetrokken voelt tot Miguel én tot het knabbelen op koffiebonen.
Waarvan akte.

Hannah heeft een jonge Groningse als bediende in huis, die haar chanteert met deze zwakheden en als een ware Mata Hari ook nog spioneert voor een aantal andere belanghebbenden bij de koffiehandel.
Miguel wordt, waarschijnlijk vanwege zijn suikerfiasco, gestalkt door ene Joachim Waagenaar, die nergens voor terugdeinst om zijn geld terug te krijgen. En Miguel heeft ook nog een gezworen vijand in de gedaante van Parido, een prominent lid van de Mahamad, vriend van broer Daniël en medehandelaar (maar dan veel rijker en belangrijker) op de beurs.
Jaren geleden heeft Miguel namelijk de verloving verbroken met Parido's dochter nadat hij in bed betrapt is met haar bediende, die dan ook nog een korte tijd later zwanger blijkt te zijn. Maar Miguel weet dat het kind niet van hem kan zijn.

Dan is er gelukkig Geertruid Damhuis, een pronte, rijke en bijdehante weduwe, altijd vergezeld van haar 'lijfwacht' Hendrick, die wel samen met Miguel wil investeren in koffiebonen. Miguel grijpt deze kans met beide handen aan omdat het waarschijnlijk zijn laatste kans is op 'het grote geld'.

Maar investeren in 'handel' is ook in de 17de eeuw een risky business.
Handelaren moeten zich verlaten op onbetrouwbare makelaars, die - net zoals tegenwoordig - alleen maar het belang van hun grootste cliënt dienen. In die tijd moesten ze ook nog brieven schrijven naar verre agenten in het buitenland waarvan ze dachten dat ze te vertrouwen waren en dan - meestal in de kroeg ongeduldig af te zitten wachten of er per schip ooit nog antwoord kwam. Om dan in dezelfde kroeg te vernemen dat de boot waarmee hun post moest terugkeren is gekaapt, gezonken of gewoonweg verdwenen. Met deze informatie werd ook weer gespeculeerd en natuurlijk gemanipuleerd. En zo zijn we dan weer terug bij Mevrouw Damhuis en leert Miguel dat de meedogenloze Amsterdamse zakenmensen iedereen en alles 'vernachelen' en dat zelfs zijn vrienden hun eigen geheime agenda's hebben.

Er is nog een boek in dit boek ingeweven: 'De ware en onthullende memoires van Alonzo Alferonda'.
Deze Alferonda is net als Miguel een Portugese Jood uit Lissabon - ze kennen elkaar van vroeger - maar Alferonda is een outcast geworden in de Portugees/joodse gemeenschap en dus de handel door toedoen van bovengenoemde tegenspeler van Lienzo, Parido. Hij geeft commentaar 'van boven af', maar blijkt dan toch ook medespeler te zijn in dit heerlijk spannende zakendrama.

Met vernuft, humor, spanning en heel veel verbeeldingskracht schept David Liss een wereld van spanning, uitvluchten, gevaar én weggedrukt verlangen, een Amsterdam waar oude religieuze en culturele tradities botsen met een nieuwe, opwindende manier van zakendoen. Verplichte literatuur dus voor iedereen die tijdens de laatste beurscrash zijn geld is kwijtgeraakt en het nogmaals wil proberen. Een nieuwe bloem? Olijfolie? Kaviaar? Een nog onbekende specerij misschien? En dan is er koffie!

David Liss is de auteur van 'A Conspiracy of Paper' oftewel in het Nederlands 'De Windhandel'. Een spannende roman over een historische zaak in Londen die overeenkwam met onze 'internet bubble', en winnaar van de Edgar Award for Best First Novel in 2000.
Volgens zijn eigen website heeft hij een doctoraat in Engelse Literatuur van de Columbia University in New York en woont hij met vrouw en dochter in San Antonio, USA. Volgens zijn Nederlandse uitgever werkt hij bij de letterenfaculteit van Columbia, is hij bezig met zijn proefschrift en woont hij in New York.
Het blijft spannend met David Liss.

DAVID LISS - HANDELAAR IN KOFFIE. (The Coffee Trader, vert. Pauline Moody)
Uitgeverij Luitingh-Sijthof B.V. Amsterdam 2003.
(JvL)

De spannende boeken van Hotel-Boekenlust

« Terug

bol

Bestel
David Liss - Handelaar in koffie
via de internet boekhandel bol