Per Olov Enquist - Het bezoek van de lijfarts

"Prachtige historische roman over het Deense hof eind achttiende eeuw." 
lijfarts2.jpg

Per Olov Enquist - Het bezoek van de lijfarts

Gekte aan het Deense hof

Eigenlijk had Friedrich Struensee wel een monument mogen hebben in de Deense hoofdstad Kopenhagen. En Grundberg ook. Ze hebben allebei geregeerd, zij het niet als staatshoofd.
Toen in 1766 Christian VII als koning van Denemarken werd gekroond, nadat de heerschappij van zijn vader in drank- en hoerenzucht ten onder was gegaan, was het voor het Hof zaak om deze 17-jarige koning zo dom mogelijk te houden zodat het Hof eromheen rustig door kon regeren. Een voordeel was dat Christian toch al aanleg had voor de gekte, zijn jongere broertje Frederick was reeds zwakzinnig. En zo zorgde vooral zijn peetoom Reventlow ervoor dat alle pogingen van de Zwitserse leraar Reverdil om de jonge koning klaar te stomen voor zijn regeren, bot vingen en dat de koning hevig verward werd door de tegenstrijdige commando's die het Hof hem influisterde.
In datzelfde jaar van de kroning arriveerde ook Christian's gemalin in Denemarken, de 15-jarige Engelse prinses Caroline Mathilde, zuster van de Engelse koning George III. Zij had geen idee in welk wespennest ze werd gebracht, alhoewel alle Koninklijke Hoven uit die tijd net zulke grote gekkenhuizen waren als het Deense Hof.
'Het Engelse Kind' kreeg haar gemaal slechts eenmaal in bed te zien, daar de koning bang van haar was en zijn toevlucht zocht bij Laarjes-Katherine, een hoer die voor hem de 'Heerseres van het Universum' werd. Toen zij echter van het Hof verbannen werd naar een oord ergens ver in Duitsland en de Koning ontroostbaar was, werd besloten een Europese toer te maken. En gezien de Koning niet geheel toerekeningsvatbaar was in die tijd, besloten de Koningin-weduwe, zijn moeder en Ove Høeg-Grundberg, de leraar van zijn zwakzinnige broertje Frederick, dat er een lijfarts mee moest op deze toer. Dat werd de Duitse arts Friedrich Struensee, die in zijn curriculum vitae had verzuimd te vertellen dat hij deel uitmaakte van de 'Verlichters van Altona'.
Het was dankzij Struensee dat Denemarken voor enkele jaren een 'verlicht' rijk was, de periode werd ook wel 'De Deense revolutie' genoemd. Struensee werd in 1768 aangesteld en in 1772 terechtgesteld.

Het is een historische roman over een arts die slechts vier jaar aan het Deense hof verkeerde, maar 632 wetsveranderingen er doorheen jaagde en twee jaar lang een verhouding met de Koningin had, waaruit een erfopvolger werd geboren. Een historisch man, wiens geschiedenis zeer tot de verbeelding spreekt.
Maar het is niet alleen het uitnodigende verhaal over deze verlichtingsman uit de achttiende eeuw die de roman - in mei 2001 in Nederland uitgekomen - tot een bestseller heeft gemaakt. Het is boven alles de uitmuntende schrijfstijl van de Zweedse schrijver Per Olov Enquist die dit boek tot een literair hoogtepunt maakt.
Reeds vanaf het begin van het boek schrijft hij hoe het afloopt met de Duitse Struensee, van waaruit hij het verhaal begint te schrijven. Zijn kracht is vooral de manier waarop hij het verhaal manipuleert. Vooruitlopend op de feiten, of simpel zeggend: "en dit is wat er is gebeurd", loodst hij de lezer door de hofintriges en gebeurtenissen die leiden tot Struensee's val. Op kristalheldere manier vertelt hij over alle complotten en belangen die de diverse hoofdpersonen nastreven, op ontroerende manier wordt het lot van de koningskinderen Christian en Caroline Mathilde uit de doeken gedaan. En passant krijg je hierdoor ook een prachtig beeld van het Europese Hofleven en krijg je de eerste rimpelingen in de geschiedenis mee, veroorzaakt door de Verlichting die de voorloper van de Franse Revolutie was. Een van de bijpersonen uit het boek is Voltaire en het feit dat De Koning in het geheim correspondeerde met deze verlichte Franse geest en later zelfs een gedicht kreeg opgestuurd waarin Voltaire hem eerde, zijn een van de weinige tekenen dat Christian VII misschien zo gek niet was.
Het dochtertje van Struensee en Caroline Mathilde overleefde haar beide ouders en trouwde later met een hertog, waarvan ze 3 kinderen kreeg. Een van die kinderen trouwde met een Deense troonopvolger en latere vorst. Een van Struensee's achterachterkleinkinderen trouwde met de Duitse keizer Wilhelm II. En zo is het dat de gewone Duitse arts Friedrich Struensee, gespecialiseerd in inentingen, een belangrijker rol in de Europese geschiedenis heeft gespeeld dan zijn korte rol aan het Deense hof deed denken. Hij heeft dan wel geen standbeeld gekregen, maar wel deze prachtige historische roman die aan hem is gewijd.

PER OLOV ENQUIST - HET BEZOEK VAN DE LIJFARTS (Livläkarens besök), Ambo, 2002

Leeslinks
Andere historische romans

« Terug

bol

Bestel
Per Olov Enquist - Het bezoek van de lijfarts
via de internet boekhandel bol