Nadine Gordimer - Word wakker

"Zuid-Afrikaanse roman over een familie en de gevaren van modern Zuid-Afrika." 
wakker.gif

Nadine Gordimer - Word wakker

De nieuwe vijanden

Het nieuwste boek van de gerenommeerde Zuid-Afrikaanse schrijfster Nadime Gordimer begint met een man die kanker heeft. Paul Bannerman moet na zijn bestraling in quarantaine. Hij is voor wat weken nog radioactief en een gevaar voor zijn omgeving. Een speling van het lot, omdat het zijn werk als milieuactivist is om te strijden tegen kerncentrales. Zijn vrouw Berenice (Benny) en zijn ouders Lyndsay en Adrian beslissen dat hij die tijd in het huis van zijn ouders moet verblijven, omdat het daar het makkelijkst is om hem te isoleren.

Zo begint het verhaal rond deze familie, spelend in het nieuwe Zuid-Afrika waar geen gescheiden ruimtes meer zijn voor blank en zwart en ieder bedrijf zwarte werknemers heeft om te laten zien dat iedereen zijn best doet.

Kanker is niet het enige gezwel dat in de ogenschijnlijk gelukkige familie huishoudt. Ontrouw is er ook een deel van: een nieuwe affaire speelt op bij Lindsay en Adrian. Dan besluit Lindsay een kind te adopteren. Ze was in een tehuis voor wezen met aids geweest en besloot hierop Klara te adopteren, een klein meisje dat was misbruikt, aids had en weer moest helen.

En zo hebben we hier net als bij 'Luca' een familiegeschiedenis die vol haken en ogen zit. Begint het verhaal met de zoon, later zullen de ouders de belangrijkste rol overnemen. Beide boeken steunen op verbrokkelende hoofdthema's. In 'Luca' is het de vondeling uit de Burger King, wat uiteindelijk niet het belangrijkste thema in het boek is. In 'Word wakker' is het kanker dat niet het belangrijkste probleem in het boek blijft.

Nadime Gordimer die haar sporen al in de literaire wereld heeft verdiend met een fors aantal korte verhalen en een tiental romans en die vele prijzen won zoals in 1978 de Booker Prize en in 1991 de Nobelprijs voor literatuur, heeft als hoofdthema in haar werk de relaties tussen zwart en blank in Zuid-Afrika. Ook in dit boek over een familie in Zuid-Afrika kan ze het thema niet geheel loslaten.

Hoofdthema in 'Word wakker' zijn de nieuwe bedreigingen van de moderne Zuid-Afrikaanse maatschappij. Paul hoeft niet meer voor gelijke rechten te vechten. De nieuwe ridders in Zuid-Afrika moeten het nu opnemen tegen projecten van grote economische machten die het op het milieu hebben voorzien: kerncentrales, een snelweg dwars door een beschermd gebied, stuwdammen die een ecologisch stelsel, de Okavango, dreigen te vernietigen. Maar ook ziektes zoals kanker en aids krijgen nu volop de aandacht. Waren het vroeger families die ten prooi vielen aan verscheurdheid wegens apartheid, nu staan er weer nieuwe vijanden op de loer om een familie te ontwrichten.

De familie Bannerman krijgt te maken met een kankerpatiënt in hun midden. Paul redt het met zijn levensbedreigende ziekte, en ook zijn relatie, maar zijn vader Adrian die op pensioengerechtige leeftijd prompt verliefd wordt op een jonge vrouw, redt het niet. De familie, die toch al niet bestond uit erg sterke banden want de dochters laten verstek gaan, verandert van samenstelling. Lyndsay verliest haar man, maar besluit die leegte op te vullen met een goede daad: het adopteren van een klein weesmeisje met aids dat zonder goede verzorging waarschijnlijk niet overleeft. Even moet de familie weer wennen aan een nieuw gevaar: de besmetting van aids.

Zo geeft 'Word wakker' een beeld van het moderne Zuid-Afrikaanse leven: er zijn geen rassenrellen meer, de zwarte bevolking kan gaan en staan waar het wil. Ook al is het soms nog wat onwennig, zwart en blank kunnen elkaar publiekelijk ontmoeten, met elkaar samenwerken, bij elkaar op bezoek komen. De vijand is nu kanker geworden, of aids. Inbraken kunnen een fatale afloop hebben, maar je kunt ook mensen verliezen bij een stukgelopen huwelijk. De angst in het leven is niet verdwenen.

Gemengde huwelijken zijn nu zoals dat van Berenice en Paul: zij werkt voor een succesvol reclamebureau dat zorgt dat grote bedrijven nog meer geld verdienen, Paul werkt als milieuactivist tegen een aantal van die bedrijven. Er is geen wet die dat verbiedt, maar voor morele spanningen zorgt het wel.

Het beeld van de moderne Zuid-Afrikaanse samenleving wordt nog eens versterkt door de uitwaaierende stijl van schrijven van de auteur die decennia lang streed tegen apartheid. Ze vertelt niet alleen het verhaal van deze Afrikaanse blanke familie, ze levert tegelijk commentaar. Met soms een sarcastische ondertoon over hoe het vroeger was. Over hoe de zaken er nu voor staan. Hierbij neemt ze geen blad voor de mond. Yuppies, vrouwen die menen in hun gelijk te staan, de consumptiemaatschappij die schade aan het milieu toebrengt, de veiligheid in Zuid-Afrika, de wankele zekerheid van een ogenschijnlijk gelukkige familie.

Justin heeft een gevonden kind nodig om gelukkig te worden en om zijn geheim over zijn vader te verklappen zodat de familie weer vrede met het verleden heeft. Lyndsay adopteert een kind om haar familie weer bijeen te krijgen. Terwijl het verhaal van Frank Noë naar een nuchtere Hollandse verslaggeving neigt, is het verhaal van Nadine Gordimer passioneel en onderhoudend en zeker het deel over kanker, een ziekte die ze op sublieme manier verwoordt.

NADIME GORDIMER - WORD WAKKER (Get a life, vert. Molly van Gelder) De Geus, 2006

Leeslinks:
De eregast
Ouders en volwassen kinderen:
Jonathan Franzen - De correcties
Gerard Woodward - Ik ga naar bed als de zon schijnt
Paula Fox - De kinderen van de weduwe
Maggie Gee - Een gewoon gezin
Jonnie Halberg - De grote overstroming
Alie Smith - De toevallige
Anne Tyler - Toen we volwassen waren
Pieter Waterdrinker - Duitse bruiloft
Literatuur en kanker:
Elisabeth Robinson - De wonderlijke avonturen van de zusjes Hunt
Marian Boyer - Fantastisch lichaam
Zuid-Afrika en apartheid:
Troy Blacklaws - Jongen uit de Karoo
Alexandra Fuller - We gaan niet naar de hel vannacht (over Rhodesië)
Barbara Trapido - De witte aap
Even Venter - Dans aan het einde van de dag
Andre Brink - Zandkastelen
Gillian Slovo - Rood stof
Zwarte schrijvers over modern Zuid-Afrika:
Zakes Mda - Rouwer van beroep
K. Sello Duiker - Het stille geweld van dromen

« Terug

bol

Bestel
Nadine Gordimer - Word wakker
via de internet boekhandel bol