Ayu Utami - Samans missie

"Geruchtmakende Indonesische roman waarin taboe's zoals seks, onderdrukking en godsdienst doorbroken worden." 
missie.gif

Ayu Utami - Samans missie

Taboe's doorbreken in Indonesië

Laila wacht in Central Park in New York tevergeefs op haar geliefde, Sihar. Jaren geleden had ze hem ontmoet op een booreiland, waar door een stomme fout van de opzichter een vriend van hem verongelukte. Het was liefde op het eerste gezicht en ondanks dat Sihar getrouwd was en vaak zijn afspraken niet na kwam, bleef hij de grote liefde van Laila.
Wegens het ongeluk en de schuld van de opzichter heeft Laila Sihar in contact gebracht met haar oude jeugdliefde Saman, die strijdt tegen onderdrukking, en met Yasmin, een jeugdvriendin en advocate.
Dan volgt het verhaal van Saman, die als ex-priester een bewogen verleden heeft. Samans liefde lag in een rubberplantage en zijn bewoners, die door een grote palmolie-maatschappij bedreigd werden.
Shakuntala heeft haar vrijheid van toneelspelen en dansen in New York gevonden, nadat ze door haar familie bijna letterlijk Indonesië was uitgekeken. Zij vonden haar een hoer. Het is in deze stad van vrijheid dat haar jeugdvriendinnen Laila, Cok en Yasmin haar opzoeken. Altijd vriendinnen gebleven, wisselen ze hun seksuele ervaringen uit en verbazen ze zich over Laila die volgens hen nog maagd moet zijn.

Niet lang voor de val van Soeharto werd 'Samans missie' in 1998 in Indonesië uitgebracht. Het boek doorbrak taboe's zoals schrijven over seks, een relatie hebben met een getrouwde man, politieke onderdrukking en corruptie, een katholieke priester die politiek geëngageerd raakt. Het boek was een sensatie in de onderdrukte literaire wereld van Indonesië. Misschien is het dankzij de val van Soeharto dat het boek nooit verboden is geworden. Het wordt wel geweerd van de literatuurlijst op scholen. Ondanks deze censuur, is het boek met zijn vijftiende druk inmiddels een bestseller in Indonesië.
Ayu Utami (1968) heeft Russische letterkunde gestudeerd en is nu journaliste voor o.a. het Indonesische kunstblad 'Kalam'. Reeds vroeg politiek geëngageerd tegen de onderdrukking van het Soeharto-regime, wilde Utami met haar boek ook de literaire grenzen verkennen van schrijven en zich niet binden aan de geldende regels in Indonesië, dat vrouwen bijvoorbeeld nooit over seks behoren te schrijven. Ook doorbreekt ze een religieus taboe. Niet alleen komen in de briefwisseling tussen Yasmin en Saman bijbelteksten voor, het verhaal van Saman als katholieke priester, die zich inzet voor moslims en dan het priesterschap laat vallen, maakte zowel positieve als negatieve reacties los.
Het verhaal zelf bestaat uit meerdere lagen, die een beetje als los zand aan elkaar hangen. Lijkt het boek in het begin met Laila en Sihar op een ordinaire liefdesroman, met het daaropvolgende verhaal van Saman duiken we de politieke en warme wereld van Indonesië in. Daarna maken we kennis met Laila's vriendinnen, die hun kritiek en bedenkingen over Laila's relatie met Sihar niet onder stoelen of banken steken. Tenslotte eindigt het boek met de liefde tussen Saman en Yasmin, een nogal abrupt einde, want hoe het de liefde tussen Laila en Sihar vergaat, en wat die te maken heeft met Saman en Yasmin, is een vraagteken.
Eigenlijk moet je het zien als het verhaal van 4 vriendinnen die met elkaar in de klas zaten. Wat is er van ze geworden? De een zonder vriend, maar vrij in New York, de ander een mannenverslinder en eigenaresse van een grote hotelketen, maar niet te beroerd om haar vrienden te helpen, de politiek geëngageerde advocate Yasmin met haar geheime liefde voor Saman, en tenslotte Laila, die eerst van een priester hield en nu een onmogelijke liefde voor een getrouwde man heeft opgevat.
De politieke geschiedenis van Saman is er tussendoor gewoven, maar behalve dat hij bemind werd door 2 van de 4 vriendinnen, is zijn verhaal van geen invloed op die van de 4 vriendinnen.
Wat er overblijft is een met liefde geschreven boek, soms romantisch van toon, soms zeer beeldend, soms luchthartig. Zeker door zijn voor Indonesië revolutionaire inhoud, maar ook door het verhaal over vooral Saman, een mooi boek.

AYU UTAMI - SAMANS MISSIE (Saman), De Geus, 2001

Boekenlinks:
Indonesische affaire:
Peter van Zonneveld - De moord op Fientje Feniks
Nederlanders in Indonesië:
Helga Ruebsamen - Het lied van de waarheid
Hella Haasse - De heren van de thee

« Terug