Richard Flanagan - Dood van een riviergids

"Tasmanische roman over een riviergids en TasmaniĆ«." 
riviergids.gif

Richard Flanagan - Dood van een riviergids

Ode aan Tasmanië

Aljaz Cosini gaat dood. En terwijl hij sterft ontkomt hij niet aan een massa visioenen die zowel het verloop van zijn laatste tocht over de rivier laten zien, als ook zijn leven en dat van zijn voorvaderen laten zien.

Richard Flanagan kreeg vooral bekendheid in Nederland met zijn derde roman 'Het boek van Gould', een prachtig uitgegeven verhaal geïllustreerd met 12 tekeningen van vissen. Het speelt op een gevangeniseiland in Van Diemensland, de vroegere naam van Tasmanië, waar de schrijver vandaan komt en waar hij woont en schrijft.
'Dood van een riviergids' was zijn eerste roman die tegen alle verwachtingen in goed scoorde in Australië waar het in 1994 werd uitgegeven. De verwachtingen waren niet te hoog gesteld omdat Flanagan een vreemde eend in de bijt leek, die schreef over zijn geboorteland en niet meedeed met de heersende schrijversmode van moderne stijl en navelgestaar, wat volgens hem veel jonge Australische schrijvers doen.

'Dood van een riviergids' is niet alleen het verhaal van de hoofdpersoon Aljaz Cosini, maar het is ook een ode en beeld van een ver land genaamd Tasmanië. Het grote eiland onder Australië heeft een uitgestrekte wilde natuur, maar het heeft ook een trieste geschiedenis over veel verval. De oorspronkelijke bewoners, de Tasmanische aboriginals, zijn uitgestorven. Of dit oude volk al gedoemd was om uit te sterven en geholpen was hiermee door de Engelsen die het land in de 19de eeuw koloniseerde, of dat de uitroeiing alleen aan de Engelsen te danken was die met zeer racistische hand regeerden, daarover zijn sommige historici nog steeds niet uit.

Net als het volk dat niet zeker is van zijn afstamming. Om zichzelf te beschermen tegen de rigoureuze Engelse aanpak die er vanuit ging dat de Tasmaanse aboriginals maar een curieus minderwaardig volk was en hierdoor als minder dan derderangs burgers moesten worden behandeld, hadden de aboriginals vele manieren gevonden om te overleven. Een daarvan was om je afkomst gewoon te verloochenen. Dit werd hen makkelijk gemaakt omdat er veel kinderen werden geboren uit gekleurde huwelijken en zodra je maar wat blank bloed in de familie had, dan was je gewoon blank, ook al was je huidskleur donker. Hetzelfde was met de afstammelingen van gevangenen. Van Diemensland was ooit een plek waar uit Engeland naar Australië getransporteerde gevangenen heen vluchtten. En er bestonden ook Engelse gevangeniskampen op het eiland, waarover Flanagan in zijn Vissenboek uitgebreid heeft geschreven. De mensen die afstamden van deze gevangenen voelden zich minderwaardig en deden er alles aan om hun afkomst te verloochenen.

Zo ook in het verhaal van 'Dood van een riviergids', waarin Aljaz visioenen uit het leven van zijn voorvaderen ziet, maar ook de spiegel krijgt aangereikt omtrent zijn afkomst. In tegenstelling tot de Australische Kim Scott, die ditzelfde thema in zijn aangrijpende boek 'Benang, uit het hart' behandelt en met trieste en choquerende verhalen uitweidt over dit onderwerp, houdt Flanagan dit onderwerp enigszins in de hand en sluimert het aan de oppervlakte van het verhaal. De lezer krijgt alle keuze om zelf alles aan te vullen.

Want een lezer van Flanagan krijgt meer te lezen dan de trieste geschiedenis van dit oude volk die heden ten dagen vaak alleen maar met hun door familie overgeleverde verhalen kunnen bewijzen dat ze afstammen van de originele bewoners van Tasmanië.

Het verhaal gaat ook over de ontembare Tasmaanse natuur zoals vele wilde rivieren, die gevaar lopen te worden geëlimineerd door het moderne leven. En over toeristen die geen benul hebben van het leven in de natuur.

Het verhaal van de tocht over de Franklin rivier is behalve bloedstollend ook een veeg uit de pan naar het moderne toerisme, waarin mensen met genoeg geld 'veilige' avonturen hopen te kopen. Hierin schuilt de bijtende humor van Flanagan, zelf ook ooit eens een riviergids, die in zijn verhaal een groep toeristen over een gevaarlijke rivier stuurt met een man die de tocht 'als een grap beschouwt'. Niet letterlijk, want hij heeft zoveel ontzag voor de natuur en het vliedende water dat hij om zijn angst te verbloemen van alles een grapje probeert te maken. Wat hem duur komt te staan.

En dan is er het leven van Aljaz Cosini zelf, die zich als een mislukkeling ziet. De grootste fout was dat hij de enige vrouw waarvan hij hield had verlaten: Couta Ho. Hij probeert in te zien waarom, wat hem even de kracht geeft om toch te willen overleven.

Richard Flanagan is een schrijver die zijn beroep serieus neemt en voor wie boeken een speciale plaats in zijn leven innemen. Dat was niet alleen aan de mooie uitgave van zijn later geschreven 'Het verhaal van Gould' te merken, het is ook in zijn eerste boek al te voelen. Hij heeft respect voor de lezer en geeft volop kans je zijn verhaal eigen te maken.

Het openslaan van 'Dood van een riviergids' is je storten in een stroomversnelling waarbij de visioenen van de stervende hoofdpersoon je meenemen naar een hartstollend leven in Tasmanië over grootouders, ouders, ooms, tantes en andere familieleden. Het geeft een prachtig beeld van dit land dat eens bevolkt werd door een volk dat kon lezen en schrijven met de natuur waarin en waarmee ze leefden, maar die ook buitennatuurlijke gaven had. Het eiland werd later bevolkt door allerhand soorten mensen, van gevangenen tot vrije emigranten zoals de moeder van Aljaz Cosini, die net als Flanagan's vrouw uit Slovenië kwam. Het is het verhaal van een man die gekozen heeft voor zijn land, die trots is op zijn land, en die zijn liefde voor zowel zijn volk als zijn land wil uitdragen. Gingen vroeger de verhalen van oor tot oor, nu zijn het boeken die vertellen en door kunnen vertellen. Wat Richard Flanagan met veel verve doet.

RICHARD FLANAGAN - DOOD VAN EEN RIVIERGIDS (Death of a River Guide, vert. Ankie Blommesteijn), Anthos, 2003

Leeslinks Van dezelfde schrijver:
De onbekende terrorist
Het boek van Gould. Een verhaal in 12 vissen
Meer over aboriginals:
Kim Scott - Benang, uit het hart
Over de 19de eeuwse bewoners van Australië:
Robert Hughes - De fatale kust
Peter Carey - Oscar en Lucinda

« Terug

bol

Bestel
Richard Flanagan - Dood van een riviergids
via de internet boekhandel bol