Gregory David Roberts - Shantaram

"Australische semi-autobiografische roman over een ontsnapte gevangene in India." 
shantaram.jpg

Gregory David Roberts - Shantaram

Misdaad en straf

Er zullen weinig schrijvers zijn die zich kunnen bogen op zo een woelig verleden als dat van de Australische schrijver Gregory David Roberts {1952), een pseudoniem voor Gregory John Peter Smith. Meerdere malen verslaafd geweest aan de heroïne en weer afgekickt, meerdere malen gevangen gezeten en weer ontsnapt, roofovervallen gepleegd, een aantal jaren voor een maffiaorganisatie gewerkt, wapens gesmokkeld naar Afghanistan. Daarentegen heeft hij ook een klein kliniekje gerund met gratis medische hulp in een sloppenwijk van Bombai, heeft hij gefigureerd in enige Bollywood films en een agentschap voor figuranten opgezet in Bombay. En tenslotte ook nog een bestseller geschreven, die zal worden verfilmd door Warner Bros met in de hoofdrol niemand minder dan Johnny Depp als de alter ego van Roberts.

Er is geen land in de wereld dat zo beeldend wordt beschreven in romans als India. Of het nu door een Indische schrijver wordt geschreven zoals Vikram Chandra in 'Godenspelen', of door een buitenlander zoals Rudyard Kipling in 'Kim', het straatleven, het stof en de kleuren spatten van de bladzijdes. Bij 'Shantaram' is het niet anders. Het is een boek met vooral één grote passie: Roberts grote liefde voor India en vooral voor Bombay. Het boek munt uit in kleurrijke beschrijvingen over het woelige leven in de miljoenenstad Bombay. Roberts weet feilloos de stemmingen van de stad aan te geven, zijn stank en geuren, met stof gevulde straten en verkeersopstoppingen, leven in wankele sloppenwijken, paan spuwende mensen, medicijnrovende melaatsen, staande heiligen, filosofische maffiabazen.

'Shantaram' is een ode op India. Maar er is ook de andere helft van het verhaal, het semi-autobiografische gedeelte over een ontsnapte gevangene die een nieuw leven begint in Bombay. Zelfs met een vals paspoort en een nieuwe naam voelt de hoofdpersoon Jack Lindsay, afgekort tot Lin, zich nooit helemaal veilig. Zijn criminele verleden waarin hij mensen leed heeft aangedaan en het leed dat hem is aangedaan in de gevangenis, blijft altijd in zijn gedachten terugkomen. Dit is de zware lijn die pagina voor pagina door het boek kruipt: de lijn over goed en kwaad, over misdaad en straf, over spijt hebben en vergeven.

Het lijkt er even op dat de ontsnapte roofovervaller uit Australië van meest gezochte boef verandert in een Indiase heilige. Maar ook hier lijkt geldtekort weer de smoes om het misdaadpad op te gaan. Van een ontsnapte gevangene wordt Lin tot een blank lid van een grote Bombayse maffiabende. En ook al heeft Lin zelf nog nooit een persoon gedood en ook al wil de maffiabende alleen in geld, vervalsde paspoorten en wapens handelen en zich niet branden aan drugs- of prostitutiegeld, dat kunnen allemaal wel nobele gedachten zijn, maar een feit is dat de alter ego van Roberts gewoon zijn misdadigerspad voortzet in India.

'Shantaram' zit ergens tussen een avonturenroman over Robin Hood en een biografisch relaas 'Mijn leven met de maffia'. Lin fungeerde als een soort Robin Hood voor zijn vrienden uit de sloppenwijk en zijn vrienden in stamkroeg Leopold. Hij was nooit te beroerd om zijn vrienden uit de problemen te helpen, of het nu was om twee berendompteurs op het politiebureau te helpen, of meegaan naar een deal waar iemand niet alleen heen durfde. Daarnaast geeft 'Shantaram' een intrigerend relaas over maffiabendes in Bombai. Lin duikt de wereld in van zwart geld, paspoorten vervalsen en wapensmokkel.

Een ander opmerkelijk gegeven van de roman is de hartstocht die Lin voor zoveel mensen voelt. Allereerst is er de breed lachende gids Prabaker, voor wie Lin onmiddellijke sympathie opvat. Hij zal later door Prabaker's ouders als een zoon worden ontvangen en van hen de Indiase naam 'Shantaram' krijgen, wat ironisch genoeg betekent: man van vrede. Dan is er zijn vader-zoon verhouding met maffiabaas Abdel Khader Khan. Van hem leert Lin filosofische grondslagen, niet alleen over de misdaad, maar ook over het leven.

Tenslotte is er ook nog de echte liefde. Lin wordt vrijwel bij de eerste ontmoeting met Karla verliefd op haar. Alleen is Karla een heel mysterieuse dame. Lin komt er maar niet achter waar ze zich mee bezig houdt en Karla is ook al niet makkelijk in liefde geven. Karla is de vrouw die ondanks dat ze niet altijd in Bombay is, toch altijd aanwezig blijft in het verhaal.

Wanneer je het verhaal zou samenvatten, zou er een spannende avonturenthriller in zitten. Maar omdat Roberts zoveel gevoel in zijn boek legt, wordt de thrillerlijn ietwat ondergesneeuwd door de zielenroerselen van een ontsnapte gevangene. Wat wel maakt dat dit een verhaal is dat je meteen aangrijpt. Zeker wanneer je weet dat vele feiten autobiografisch zijn. 'Shantaram' kent net als India vele uitersten: spannend en bewogen, actiegericht en filosofisch, diep treurig en heel humorvol.

Net zoals je India moet ondergaan, moet je in feite ook 'Shantaram' ondergaan. De bijna 1000 pagina's nodigen uit tot een kleurrijke reis naar de ziel van een man die zijn leven probeert te beteren in een land waar zelfs de armste mensen je glimlachend in hun armen nemen.

GREGORY DAVID ROBERTS - SHANTARAM (Shantaram, vert. Auke Leistra), De Bezige Bij, 2007

Leeslinks
Over de Indiase misdaadwereld:
Vikram Chandra - Godenspelen
India...
 

« Terug

bol

Bestel
Gregory David Roberts - Shantaram
via de internet boekhandel bol