Margot Vanderstraeten - De vertraging

"Belgische roman over man die zich uitgeeft voor een ander." 
vertragingverstraeten.gif

Margot Vanderstraeten - De vertraging

Opgroeien in een bejaardentehuis

Walter Cottyns trein komt niet opdagen. Daarvoor in de plaats moet hij een latere trein nemen om naar zijn werk te gaan.
Walter raakt van slag, hij houdt nu eenmaal van regelmaat. Hij ergert zich aan een passagier die te dicht bij hem komt staan. Die naast hem komt zitten, zijn krant openslaat.
Walter heeft de indruk dat hij de man kent. Wanneer diens telefoon gaat weet Walter het weer. Het is Thibault van Branteghem, een oude bekende aan wie Walter geen goede herinneringen heeft.
Wanneer Thibault zijn paraplu en zijn gsm in de trein laat liggen, ontstaat er bij Walter een plan.

Want Walter staat op een keerpunt in zijn leven. Hij is geboren en getogen in het bejaardentehuis wat zijn moeder bestierde. In het testament dat zijn vader ooit achterliet stond dat hij en zijn moeder dit jaar uit het tehuis zouden moeten vertrekken.

De ontmoeting met Thibault biedt Walter een uitweg. Voor een nieuw leven. Ver weg van alle oudjes waar hij de maag van vol heeft, ver weg onder een stralende zon waar hij alles kan vergeten.

De roman begint met het einde. En dat is geen zonnige scène. Vervolgens stappen we het leven binnen van Walter Cottyns dat in het teken staat van ouderdom en dood. Hij kent alle fases van de ouderdom, hij kent alle trucjes die het leven met de bejaarden probeert uit te halen. Hij kent een aftakelend lichaam van a tot z. Altijd gekleed in afdankertjes van de bewoners, opgevoed door de bejaarden, hij weet er alles van.

Ook zijn werk gaat niet over de vrolijkste kant van het leven. Hij heeft de verantwoordelijkheid van de rouwadvertenties in een krant.

Na haar leven alleen maar in dienst van het tehuis te hebben gestaan, is zijn moeder inmiddels zelf aan het aftakelingsproces begonnen. Die breit kilometers lappen stof, dat is het enige wat ze nog kan. Ze herkent Walter niet eens meer, kan alleen nog maar met wol omgaan.

Of Walter nou helemaal bij zijn volle verstand is, of het is de moeder die zo'n tyrannie over haar zoon uitoefende dat de zoon niet anders weet, dat wordt niet geheel duidelijk uit het verhaal.

Wel krijgen we een beeld van een bijna 50-jarige man die niet met beide benen in de wereld staat, maar wel in bejaarden-zaken. Een man die staat op privacy omdat hij onwennig is in de echte wereld, een man die geen mensen dichtbij hem duldt, bang misschien dat ze de geur van zijn 'thuis' zouden ruiken, een man die niet weet wat karaoke is, die nog nooit een voet in een disco heeft gezet, die alleen de liedjes van vroeger kent omdat hij altijd voor en met de bejaarden moest zingen.

Het is het verhaal van een man die geen leven heeft gehad en nu opeens een leven ruikt. Een tragi-comedie want je voelt dat dat avontuur niet goed kan aflopen.

Beslist niet zachtzinnig beschrijft de Belgische schrijfster Margot Vanderstraeten de aftakeling van het lichaam. De kwabbige huid, de kwaaltjes, de hulpeloosheid wanneer niet alles meer functioneert. Al op jonge leeftijd werd Walter geconfronteerd met deze oude lichamen. Hij moest helpen met wassen, pamperen en afleggen. Bepaald geen pretjes, zeker voor een kind. Daarnaast was zijn moeder altijd bezig met deze oude mensjes. De zoon kon lang wachten, maar meestal had zijn moeder geen tijd.

Toch houdt Walter van zijn moeder. Hoewel de eerste tekenen van opstandigheid daar zijn, en ook de eerste beschuldigingen. Maar wanneer je op je vijftigste nog een moederskindje bent, ook al ben jij het die je moeder moet verzorgen, dan is er geen redden meer aan.

Margot Vanderstraeten ontving in 2003 de Debuutprijs van Vlaanderen voor haar eerste roman 'Alle mensen bijten'. 'De vertraging' is een geslaagde opvolger. Haar creatie van Walter Cottyn als een aandoenlijke anti-held met zijn angst voor mensen en vooral voor vrouwen, met zijn haat-liefde verhouding met de bejaarden, zijn onzekere stappen de wijde wereld in, maken 'De vertraging' tot een onvergetelijke roman.
Vanderstraeten's subtiele stijl van rake beschrijvingen, van gevoelens die op geniale wijze worden verwoord maken het verhaal nog aantrekkelijker. Ondanks het sombere onderwerp is dit een boek dat je niet makkelijk weglegt.

MARGOT VANDERSTRAETEN - DE VERTRAGING, Querido, 2004

Leeslinks
Over een ander moederskindje die de wijde wereld intrekt:
John Kennedy Toole - De idioten
Nog meer boeken over bejaardentehuizen:
Deborah Moggach - Gekkenhuis
Marc Wortmann - De weduwetrooster

« Terug