Ha Jin - De waanzinnige

"Chinese roman over student die genoeg van China heeft na het Plein-van-de Vrede-incident in 1989." 
waanzinnige.gif

Ha Jin - De waanzinnige

Partijcorruptie

In de lente van 1989 kreeg professor Yang een hersenbloeding en werd opgenomen in het ziekenhuis in Shanning. Omdat zijn familie ver weg was, zorgde de Partijsecretaris van de universiteit, Ying Peng, ervoor dat enkele van zijn studenten hem verzorgden. Een daarvan was Jian, die verloofd was met Yang's dochter Meimei, die in Bejing studeerde. Jian stond voor zijn PH doctoraal en was zeer getroffen door de ziekte van zijn professor, die hem met zijn literaire studie hielp. Nu moet hij elke middag naar het ziekenhuis en verliest hij kostbare studietijd.
Professor Yang is er niet goed aan toe en lijkt wartaal uit te slaan. Jian hoort hem verbijsterd aan: hij heeft het over een vrouw met borsten als rijpe perziken, maar wanneer Jian aan mevrouw Yang denkt, ziet hij geen rijpe vruchten. Yang zingt, schreeuwt en praat en Jian moet wel luisteren.
Zo komt hij niet toe aan studeren, maar komt hij wel achter een heel ander beeld van zijn professor dan hij zich had voorgesteld. Wanneer bovendien de spanningen op de universtiteit toenemen wegens de studentenopstanden op het Plein van de Vrede in Bejing, is dat voor hem het hek van de dam.

Het verhaal, hoewel simpel geschreven, zit ietwat ingewikkeld in elkaar omdat de student zoveel wartaal aanhoort aan het ziekbed van zijn professor en aanstaande schoonvader. Hij probeert als het ware het leven van de professor te reconstrueren en komt tot de conclusie dat de man die hij zo bewondert geen geluk in het leven heeft gekend. Dit zet hem ook aan het denken over zijn eigen leven, want binnenkort zou hij gaan trouwen met de dochter van de professor.
Tussendoor de gegevens over dit verhaal krijgen we hele lessen en citaten over poëzie en literatuur en reizen we naar een provincie, waar Jian ziet hoe arm de mensen het daar hebben. Dit zijn gedeeltes die afleiden en niet zoveel met het verhaal te maken hebben. Pas ruim over de helft, wanneer Jian besluit te stoppen met zijn doctoraal, begint er iets meer pit in het verhaal te komen en beginnen we iets meer te begrijpen van de ingewikkelde constructie. Want als lezer moet je je ook tussen de wartaal van Yang een weg zoeken in het verhaal.
Uiteraard gaan de meeste Chinese romans over de Chinese Partijpolitiek. Ook hier is het weer een hoofdthema: de onderdrukking van de vrijheid van het Chinese volk. 'De waanzinnige' gaat over een student die best wel in de Partij gelooft, maar zijn vertrouwen kwijtraakt door de vele corruptie en het geweld. Jian heeft tot nu toe alles gedaan wat de Partij hem opdroeg zonder vragen te stellen, zoals zijn reis naar een andere provincie. Hij wilde op een gegeven moment zelfs bij de politie, wat betekent dat, ondanks dat hij geen Partijlid was, hij niet twijfelde aan de Chinese Heersers. Een beetje naïef. Ook het verhaal dat professor Yang misschien wel een hoge Partijbeambte had willen zijn (zoals hij in zijn koortsdromen uit) omdat hij dan meer luxe zou hebben, is een verhaallijn die niet geheel uit de verf komt.
Hoewel bij vlagen boeiend (vooral naar het einde toe) en een enkel keertje beeldend (het platteland) is het al met al een wat slappe roman die kritiek levert op het Chinese stelsel, waarin deze roman niet de eerste is.
De schrijver Ha Jin (pseudoniem voor Jin Xuefei) studeerde ten tijde van de opstanden op het Plein van de Vrede literatuur in Amerika. Na deze gebeurtenissen wilde hij niet meer terug naar China en werd officieel Amerikaan. Hij doceert nu Engelse literatuur op diverse Amerikaanse universiteiten. Hij schrijft in het Engels, wat op zich een prestatie is, maar wat in dit boek geen positieve toevoeging aan zijn werk is: de schrijfstijl van 'De waanzinnige' is redelijk stijf. Voor zijn vorige roman 'Wachten' kreeg hij in 2000 de Amerikaanse National Book Award. Zijn vorig jaar in Nederland gepubliceerde roman 'Uit het gareel' is ook een stuk vlotter geschreven met heerlijke zelfspot. Maar het lijkt of de schrijver met 'De waanzinnige' een beetje verdwaald is in al die ingewikkelde vriendjes- en partijpolitiek.
Hoewel niet slecht is de 'De waanzinnige' een ietwat tamme roman.

HA JIN - DE WAANZINNIGE (The Crazed, vert. Manon Smiths), Ambo, 2003

Leeslinks
Van dezelfde schrijver:
Uit het gareel
Wachten
Andere boeken over het schrikbewind in China:
Dai Sijie - Balzac en het Chinese naaistertje
Jung Chang - Wilde zwanen
Jaia Sun Childers - Dochters van de rode zon
Lulu Wang - Het lelietheater

« Terug

bol

Bestel
Ha Jin - De waanzinnige
via de internet boekhandel bol