Barbara Trapido - De witte aap

"Engelse autobiografische roman over de jeugd van de schrijfster in Zuid-Afrika." 
witteaap.gif

Barbara Trapido - De witte aap

Opgroeien tussen wit en zwart

Dinah werd geboren toen er een Australisch oorlogsschip in de haven van Cape Town lag en dronken Aussie's door de stad zwierven. Haar vader, oorspronkelijk uit Holland, en ook wel genoemd Ta, is professor in de wiskunde. Dinah's moeder komt uit Duitsland, wat vaak aan haar accent maar ook aan de Duitse woorden te horen is die ze tussen haar Engels door gooit. Dinah heeft een oudere zus, Lisa, met wie ze een kamer deelt. Later gaat de familie in Durban op de Butcher Estate wonen tussen andere blanke gezinnen. Het leven in Cape Town was veel gekleurder dan in Durban, waar ze behalve Engelsen en Afrikaners ook Kaap gekleurde mensen hadden, afstammelingen van de Xhosa. Durban's leven is strenger voor alle gekleurde mensen, maar ook exotischer.

Terwijl Dinah opgroeit in Durban, haar eerste vriendinnetjes heeft en leert wat rascisme is, begint de strijd tussen twee blanke partijen om de macht: de Boeren (National Party) en de Engelsen (United Party). In 1948 mogen in de Kaap nog steeds kleurlingen stemmen, maar dat privilege zal hun snel worden afgenomen als de Act of Union wordt uitgeroepen door de winnende partij van de Boeren of Afrikaners. Dan worden de zwarte mensen uit banen en universiteiten verbannen en is het zelfs verboden seks te hebben met hen. Op Dinah's school is iedereen UP en Engels sprekend. Maar Dinah weet weinig van het Achterland, waar de Afrikaanse Boeren wonen. Dinah's familie komt bijna nooit buiten de stad en alleen Dinah's vader spreekt Afrikaans. Daarom denkt Dinah nog steeds dat Afrikaners een soort wilde blanken zijn.

Afrika verandert, vele blanken verlaten het land en ook de Butchers Estate moet worden ontruimd voor een kazerne. Dinah's moeder kan van een kleine erfenis een klein huisje laten bouwen, dat aan de rand van het latere Township Cato Manor komt te staan.

Lisa en Dinah gaan naar middelbare school wanneer Strijdom aan de macht komt en hij ook de laatste gekleurde vrijheid in de Kaap aan banden legt, net zoals de communisten verboden worden. Dinah's vader schreeuwt elke morgen steeds meer ongenoegens tegen de radio wanneer de leidende partij uitzendt.

Net nadat de gewelddadige wind door Zuid-Afrika ging waaien naar aanleiding van de gebeurtenissen in Sharpesville in maart 1960 gaat Dinah naar de universiteit. Daar leert ze haar aanstaande man kennen met wie ze wat later Zuid-Afrika voor Londen zal inruilen.

Veel schrijvers beginnen hun carrière met een autobiografische roman of blijven daarin steken. Barbara Trapido echter heeft 5 romans gewacht, waarna ze de stap durfde te zetten om haar eigen leven als hoofdonderwerp van een roman te nemen. Misschien is het wel hierdoor dat ze zeer goed werk heeft geleverd. Het is een roman geworden, zeer rijk aan veel gedetailleerde alledaagse tijdsbeelden als ook historische beelden.

Met genoeg afstand van haar eigen geschiedenis schrijft ze op bijna humoristische manier over haar eigen persoontje, maar ook over dat van haar familie - over haar moeders Duitse kant het meest uitgebreid - waardoor je een goed beeld krijgt van hoe Zuid-Afrika in elkaar steekt met zijn vele nationaliteiten. Niet alleen geeft ze heldere geschiedenislessen, maar ook sfeerbeelden van het alledaagse leven met beschrijvingen van kleding en voedsel die toen in de mode waren. Nooit worden haar schoolverhalen met vriendinnetjes en de onderwijzeressen saai. Of haar familieverhalen. Misschien heeft ze het geluk gehad een zeer belangrijke fase van de Zuid Afrikaanse geschiedenis te hebben beleefd: een staartje van de Tweede Wereldoorlog, de opkomst en overwinning van de Boerenpartij, waardoor er een piek ontstond in de rascistische geschiedenis en waardoor uiteindelijk de rascistische regering is gekelderd.

De autobiografische romans over een jeugd in Zuid-Afrika van zowel Eben Venter ('Dans aan het einde van de dag') als Alexandra Fuller ('We gaan niet naar de hel vannacht', welke eigenlijk over het oude Rhodesië gaat) spelen zich merendeels af op boerderijen op het platteland. Niet alleen speelt Trapido's verhaal zich in de stad af, ze weet op een weergaloze manier ook de tijd rondom haar heen goed uit te beelden en blijft niet steken in te veel familieverhalen, waardoor de geschiedenis enigszins naar achteren glijdt. Ze weet perfect alle spanningen op een originele manier bloot te leggen.
Hierdoor heeft ze niet alleen een zeer vermakelijke roman over haar jeugd geschreven, maar heeft ze een zeer rijk portret van Zuid-Afrika gemaakt, die je een heleboel meer over het land leren.

Zowel inhoudelijk als door haar onderhoudende stijl een goed boek voor iedereen die van autobiografiën en/of van Zuid-Afrika houdt.

BARBARA TRAPIDO - DE WITTE AAP (Frankie & Stankie, vert. Ella Aertsen), De Geus 2005

Leeslinks
Van dezelfde schrijfster:
De reizende muzikant
Andere autobiografiën en jeugdverhalen die in Afrika spelen:
Troy Blacklaws - Karoo
Eben Venter - Dans aan het einde van de dag
Alexandra Fuller - We gaan niet naar de hel vannacht
Nog meer boeken over Zuid-Afrika

« Terug