Giles Foden - Zanzibar

"Politieke thriller over de Al Qaida-aanslagen op de Amerikaanse ambassades in Afrika in augustus 1998." 
zanzibar.jpg

Giles Foden - Zanzibar

Terrorisme in de tropen

Toen Khaled zijn ouders vermoord had gevonden op het eilandje Pemba naast Zanzibar, stortte hij zich op feesten met vrouwen en alcohol. Pas toen al zijn geld op was kwam een vriend van zijn ouders Zayn hem halen om een goed moslim te worden. Volgens Zayn waren zijn ouders door Amerikanen gedood en daarom trad Khaled tot de Al-Qaida strijders.
Queller heeft ooit een arm verloren in de oorlog in Afganistan. Toen hij terugkeerde bleek zijn vrouw kanker te hebben en overleed ze. Nog steeds heeft de veiligheidsadviseur Queller het moeilijk met deze dood.
Nick Karolides, marinebioloog, heeft genoeg van Amerika. Daarom grijpt hij met beide handen een baan in Zanzibar via USAID aan waar hij koraalriffen moet bewaken.
Miranda heeft haar studie veiligheidsbeambte afgerond en wordt uitgezonden naar de ambassade van Dar-Es-Salaam in Tanzania.
Dit zijn de hoofdpersonen die uiteindelijk gaan samenkomen op het Afrikaanse eilandje Zanzibar.

Een tropische cocktail voor een spannende, actuele en beeldende thriller over de Amerikaanse terroristenstrijd tegen Osama bin Laden.
In een voorwoord van de auteur wordt uitgedrukkelijk gezegd dat het boek reeds was geschreven voor de aanval van 11 september, wat de roman des te bitterder maakt.
Hoewel fictief, heeft de Engelse journalist de roman gebaseerd op een groot aantal non-fictieve aspecten. En hoewel ook het karakter van Queller fictief is, klinken zijn meningen verre van gefantaseerd. Nooit duidelijk is het geworden wie er achter de aanslagen op de ambassades in Afrika zat. Wel is het een feit dat Osama bin Laden, of de mysterieuse cheikh zoals hij vroeger bekend stond, in die tijd bovenaan de lijst stond van meest gezochte terroristen. Mensen die zich daar niet zo mee bezig hielden kregen de naam pas in rode letters voorgeschoteld na 11 september 2001, voor de ingewijden was deze naam al een nachtmerrie voor de Twin Towers werden aangevallen.
Dezelfde dreiging die er voor 11 september hing, waarnaar misschien niet genoeg naar geluisterd is, hing er volgens het boek ook voor de aanvallen in 1998 op de Amerikaanse ambassades in Dar-Es-Salaam en Nairobi, waarbij over de 200 doden vielen.
Degene die de dreiging wel goed aanvoelde is het karakter Jack Queller, Midden Oosten specialist, terroristenbestrijder en CIA-man, die zelfs door persoonlijk toedoen van Osama bin Laden een arm verloor. Niet alleen is hij de ziener die gelijk krijgt in het boek, hij is ook de man die predikt voor begrip. Pas wanneer je je vijand begrijpt kun je hem bevechten. Queller, die door collega's scheef wordt aangekeken omdat hij mediteert en Oosterse poëzie leest, probeert de islam beter te begrijpen.
Twee andere hoofdkarakters, de marinebioloog Nick Karolides, en de terroristenbestrijdster Miranda Powers zijn als het ware a-politiek. Nick is gelukkig op het eilandje Zanzibar waar hij het opneemt voor de natuur, Miranda probeert een leventje op te zetten in Afrika, samen met haar collega Ray en op de vele cocktailparty's, waar de ex-pats hun zinnen verzetten. Ook na alle bloederige gebeurtenissen spreken zij zich politiek niet uit, want ze zijn bezig met hun eigen liefdesgeschiedenis.
De vierde hoofdpersoon van het boek, en wat mij betreft de zwakste, is de Tanzaniaanse jongen Khaled al-Kidr die omdat hij gelooft dat zijn ouders door de Amerikanen zijn vermoord, zich laat inlijven bij de Al-Qaida strijders voor de heilige jihad. Hoewel ik me best kan voorstellen dat wraak een reden kan zijn tot je laten omdrillen in heilige soldaat, geloof ik persoonlijk dat dat niet zo simpel is en dat deze brute strijders meer diepgaandere redenen hebben voor wat zij doen. Vooral cultureel gezien. Ook het feit dat Khaled na de bomaanslagen spijt kreeg van zijn daad en inzag dat Allah dit waarschijnlijk toch niet goedkeurde, vind ik een beetje goedkoop. Alsof het karakter voor de goede (Westerse) moraal nog even omgeturnd moest worden.
Het is de derde roman van de Engelse schrijver en journalist Giles Foden die niet alleen voor zijn politieke stukken geprezen wordt, maar wiens eerste roman - over de Oegandese dictator Idi Amin - 'The last king of Scotland' in 1998/1999 vier gerenommeerde prijzen kreeg: De Whitbread First Novel Award, de Betty Trask Award, de Somerset Maugham Award en de Winifred Holtby Prize. Zijn tweede boek 'Ladysmith' (1999) gaat over de Zuid-Afrikaanse Boerenoorlog.
Met 'Zanzibar' heeft Foden weer een andere gewelddadige fase uit de Afrikaanse geschiedenis beschreven: de participatie in het Al-Qaida netwerk. Behalve de actuele waarde spreekt er uit het boek ook de liefde voor Afrika. De schrijver leefde tot zijn 13de jaar in Malawi. Vooral de overheersende scènes op Zanzibar zijn zeer beeldend geschreven en het boek is dus ook aan te raden voor Afrika-liefhebbers. Het boek is spannend, hoewel er op het einde iets te veel gemoraliseerd wordt over de affaire Bin Laden-Amerika. Nog altijd dus een journalist in hart en nieren. Maar Foden bewijst wel dat hij het fictieschrijven steeds beter beheerst. Misschien is het geen 100 procent overtuigende thriller - buiten het zwakke karakter van Khaled, de iets te veel plaatsinnemende moraal is er ook de obligate liefde - is het boek van zo'n grote actuele waarde, dat het ook voor niet-thriller liefhebbers een grote bron van informatie kan zijn. Het boek stimuleert wat kritischer na te denken over Amerika, wat in deze tijden zeker geen kwaad kan, het predikt een beter begrip voor de islam en het boek stimuleert onbetwist een reisje naar Zanzibar.

GILES FODEN - ZANZIBAR (Zanzibar, vert. Rogier van Kappel) Cargo, 2003

Leeslinks

De spannende boeken van Hotel-Boekenlust

« Terug

bol

Bestel
Giles Foden - Zanzibar
via de internet boekhandel bol