Alice Ferney - Sierlijk en berooid

"Franse roman over meisje dat kinderen gaat voorlezen in een zigeunerkamp." 
berooid.jpg

Alice Ferney - Sierlijk en berooid

De bibliothecaresse

Een zigeunerkamp is neergestreken op een verwaarloosd oud landje.
Angélina staat aan het hoofd van haar familieclan: haar oudste zoon Angélo, ongetrouwd, die in haar caravan woont, Lulu die met Misia is getrouwd, Antonio, getrouwd met Nadia, maar die wel vreemd gaat. Simon, gestoord en getrouwd met Hélène en tenslotte Moustique die getrouwd is met Milena. De getrouwde stellen hebben verschillende kinderen, die de godganse dag buiten spelen en ravotten. Wanneer Misia moet bevallen, wordt ze naar het ziekenhuis gebracht. Pas na flink aandringen wordt ze geholpen en onder wantrouwende ogen bevalt ze van een jongetje dat ze Djumbo noemen. De burgerlijke staat weigert echter deze naam in te schrijven: er is geen heilige van die naam. Dan wordt-ie maar niet ingeschreven, tenslotte is het kind er gezond en wel.
Op een dag komt het niet-zigeunermeisje, Esther, in een gele Renault aanzetten: ze gaat met Angélina praten en legt uit dat ze de kinderen wil voorlezen. Waarom, vraagt Angélina. Boeken is een rijkdom, dat hebben ze nodig. Zo antwoordt Esther, die vanaf die dag elke week het kamp bezoekt om de kinderen voor te lezen. Maar niet alleen de kinderen genieten van de boeken, ook de volwassenen kunnen weldra niet zonder dit wekelijkse bezoek.

Het boek leest als een als een sprookje: er was eens een zigeunermama met vijf zonen en een heleboel kleinkinderen. Op een dag kwam er een meisje verhaaltjes voorlezen, zodat de kinderen de smaak van lezen en schrijven te pakken kregen. Zodra het eerste kleinkind naar school ging, kon de mama met een gerust hart sterven.
Wat opvalt in het boek is dat de schrijfster de zigeuners neerzet met alle clichés van dien: ze zijn vuil, ze stelen, ze leven in barre armoede en in afzondering, ze zijn niet makkelijk. Het enige cliché dat ontbreekt is messentrekken.
Maar ondanks deze cliché's beschrijft Véronique Olmi - zelf geen zigeunerin - deze groep mensen met veel liefde en komen ze over als heel gewone mensen. Ondanks hun armoedige kampleven weten zij ook van liefde en scheiding, van leven en dood, zijn ze gek met hun kinderen, weten zij ook naastenliefde te geven. En ook al wordt er naar beide kanten geprikt, naar de gemeente die alleen met politiek bezig is, naar het ziekenhuispersoneel die de zigeuners het liefst niet behandelt omdat ze zo smerig zijn, alsook naar de wantrouwende zigeuners die er vanuit gaan dat de buitenwereld hen haat, de schrijfster neemt geen stelling. De lucht is blauw en de zigeuners zijn zigeuners; zo is het nu eenmaal. Er wordt niet geprobeerd het hele kamp te leren lezen en schrijven, er wordt geen demonstratie op touw gezet tegen de gemeente, het ziekenhuispersoneel krijgt geen schop onder de kont, er wordt geen wasgelegenheid in het kamp aangebracht. Verandering komt in eigen tempo. Je moet de dingen niet forceren.
Het verhaal gaat over de moederliefde van een zigeunerin die haar zoons ziet trouwen en kinderen krijgen: de ene zoon komt goed terecht, de andere niet en ook al weet ze van te voren dat die zoon niet spoort, met haar moederliefde hoopt ze op een wonder van het huwelijk, en hoewel ze dondersgoed weet wat de gevolgen voor de bruid kunnen zijn, ze zegt niets. De moeder die besluit een buitenstaander in haar familie toe te laten ten bate van haar kleinkinderen. Angélina is een moeder die troost, die mijmert over haar leven, die stiekem ook wil leren lezen door de boeken onder haar hoofdkussen te leggen, de moeder die vecht voor komende veranderingen: een van de kinderen mag naar school.
Het is een betoverend verhaal over de kracht van boeken en werd in Frankrijk bekroond met de Prijs van bibliothecarissen.

ALICE FERNEY - SIERLIJK EN BEROOID (Grâce et dénuement, vert. Jeanne Holierhoek), De Geus 2002

Leeslinks
Een ander pakkend en ontroerend Frans verhaal:
Véronique Olmi - Geen gewone dag

« Terug

bol

Bestel
Alice Ferney - Sierlijk en berooid
via de internet boekhandel bol