Jerzy Kosinski - De geverfde vogel (1965)

"ControversiĆ«le Pools/Amerikaanse roman over een jongetje dat door Polen dwaalt tijdens WO II." 
geverfdevogel.jpg

Jerzy Kosinski - De geverfde vogel (1965)

Over een schrijver die in discrediet geraakte.

'De geverfde vogel' werd in 1965 voor het eerst gepubliceerd in Amerika. De titel is ontleend aan het gebruik van een vogelhouder die, om wrede redenen, een vogel verfde en hem dan losliet. De vogel keerde naar zijn soortgenoten terug, maar deze herkenden de gekleurde vogel niet en reten hem in stukken.

Het geeft meteen de toon van het boek aan, dat misschien niet schokkend genoemd kan worden, maar waarin wel vele gruweldaden worden beschreven.

Een 6-jarig jongetje wordt door zijn ouders naar het platteland gestuurd tijdens de Tweede Wereldoorlog omdat ze denken dat hij daar meer kans heeft om te overleven. Het loopt er echter op uit dat dit kind over het platteland dwaalt en af en toe door mensen wordt opgevangen of wordt mishandeld. Wat hij ziet zijn geen vijandelijke wreedheden, maar vooral de boerse ruwe manier van leven, in de ogen van een kind net zo gruwelijk als welke oorlogsmisdaad ook.

Het boek werd dan ook in Polen verboden omdat het zijn bevolking afschilderde als erg primitieve en wrede mensen. De Polen waren beledigd. In de meeste landen werd 'De geverfde vogel' echter als een meesterwerk ontvangen. Het kreeg vele prijzen en stond model voor de gruwelijkheden van de oorlog en de jodenvervolging.

Pas later kwam men erachter dat de schrijver, die nooit ontkende dat het verhaal autobiografisch was, het verhaal toch verzonnen moest hebben. In het zwakste geval waren het de verhalen van vrienden die de oorlog overleefd hadden.

Na drie bestsellers te hebben geproduceerd (De geverfde vogel, Steps en Being there), viel de Poolse schrijver in ongenade. Jerzy Kosinksi werd o.a. beschuldigd van plagiaat. Zijn door Hal Ashley met succes verfilmde roman 'Being there' (met in de hoofdrol Peter Sellers) bleek zeer veel te lijken op de Poolse bestseller van Tadeusz Dolega-Mostowicz 'The Career of Nikodem Dyzma'. Vervolgens bleek ook nog dat zijn romans waren geschreven met de hulp van co-schrijvers omdat Kosinski de Engelse taal niet genoeg beheerste.

Nadat was gebleken dat de communisten niet snel uit Polen zouden vertrekken, hoopte Jerzy Kosinski in 1959 een betere wereld in Amerika te vinden. In 1991 pleegde hij zelfmoord in het land dat hem roem had gebracht.

Ondanks al deze controversiële feiten blijft 'De geverfde vogel' een hartstollend boek over de gruwelijkheden die mensen worden aangedaan die 'anders' zijn, in dit geval joden. Het verhaal wordt des te aangrijpender omdat de wreedheden beschreven worden door een 6-jarig jongetje dat op zijn eentje in een boze wereld moet zien te overleven. Controversieel of niet, het blijft een klassieker die op menige boekenlijst zal blijven voorkomen.

JERZY KOSINSKI - DE GEVERFDE VOGEL (The painted bird, vert. Oscar Timmers) De Bezige Bij, 2005

Van dezelfde auteur:
Steps (1969)
Being there (1970)
The hermite of 79th Street (1988)

Leeslinks
Over kinderen tijdens de oorlog:
Günter Grass - De blikken trommel
Ward Ruyslinck - Wierook en tranen
Over een jongetje na een terreuraanslag:
Jonathan Safran Foer - Extreem luid & ongelooflijk dichtbij

« Terug

bol

Bestel
Jerzy Kosinski - De geverfde vogel (1965)
via de internet boekhandel bol