Lisa Tetzner - Levende bezems

"Schurken en helden ontmoeten elkaar in een op historische feiten gebaseerd verhaal." 
levendebezems.jpg

Lisa Tetzner - Levende bezems

Levende bezems van Lisa Tetzner is een klassieker waarvan de eerste Nederlandse uitgave al in 1951 verscheen. Sinds dit jaar is het boek door de negende, volledig herziene druk, weer verkrijgbaar. Gezien de periode waarin Tetzner Levende bezems schreef is het daarom even wennen aan het tempo. Anno 2003 is de lezer eraan gewend dat er snel achter elkaar veel gebeurt en dat de auteur in meerdere of mindere mate op een suggestieve manier schrijft. In Levende bezems is daarvan geen sprake. Het boek begint al met een bladzijdenlange sfeerbeschrijving van het dorp in het zuiden van Zwitserland waar de hoofdpersoon Giorgio woont. Dergelijke beschrijvingen krijgt de lezer ook van andere steden en dorpen, landschappen én gebeurtenissen. Tot in detail worden beelden, geluiden, geuren en emoties beschreven. Zelfs zo bloemrijk dat er nauwelijks meer een beroep wordt gedaan op de suggestie van de lezer. Hierdoor blijft er lange tijd een zekere afstand bestaan tussen de lezer en Giorgio. Toch lukt het Tetzner om de lezer uiteindelijk te betrekken bij het verhaal en om de verontwaardiging te voelen voor de handel in jonge jongens die in vroeger tijden door Italiaanse schoorsteenvegers als bezems werden gebruikt.

Levende bezems vertelt de geschiedenis van Giorgio, een dertienjarige jongen die met zijn ouders, tweelingbroertjes en oma een klein huisje in de Zwitserse Tessiner Alpen bewoont. Ze zijn arm, maar hebben nog te eten en te drinken. Giorgio's vader Roberto peinst er dan ook niet over om zijn zoon voor een half jaar aan een handelaar in schoorsteenvegershulpjes te verkopen. Deze man zegt een jaar later terug te zullen komen en voorspelt Roberto dat hij dan maar wat graag een koop wil sluiten. Giorgio's vader kan zich daar niets bij voorstellen. Totdat de wijnoogst bevriest, de regen uitblijft, de bossen rondom het dorp afbranden en Giorgio's moeder Anna een dokter nodig heeft. Roberto handelt uit pure nood als hij Giorgio verkoopt aan 'de man met het litteken'.
In zijn eentje moet Giorgio vanuit zijn dorp naar Locarno lopen: een tocht van twee dagen. Daarvandaan wordt hij naar Milaan gebracht om weer te worden verkocht.
Als hij voor de eerste keer een schoorsteen in moet kruipen om het roet eruit te krabben, komt Giorgio tot de ontdekking dat hij een afschuwelijk baantje heeft. Daarbij wordt hij ook nog eens slecht behandeld door de vrouw van zijn baas en getreiterd door hun zoon. Giorgio put moed uit het feit dat hij dit werk doet om de dokter voor zijn moeder te betalen. Later vindt hij ook nog steun bij de Bond van de Zwartgezichten, waarin de levende bezems van Milaan zich hebben verenigd, en bij een Zwitserse arts die in Milaan op bezoek is.
Dat de vrouw van zijn baas hem slecht behandelt deert Giorgio niet zo. Maar als zelfs zijn baas denkt dat hij liegt, is voor hem de maat vol. Samen met drie vrienden vlucht hij lopend(!) vanuit Milaan naar het Zwitserse Lugano. De tocht verloopt als een avonturenroman: vol onverwachte hindernissen met altijd op het laatste moment een redding. Giorgio keert uiteindelijk zelfs terug naar zijn geboortedorp.

Lisa Tetzner (1894-1963) was sociaal zeer bewogen en liet dit doorschemeren in haar werk. Ook in Levende bezems stelt ze maatschappelijke misstanden aan de kaak: de grote verschillen tussen arm en rijk, waarvan het misbruik van de jonge schoorsteenvegershulpjes een krankzinnig uitvloeisel is. Deze historische feiten verwerkte ze in een avonturenroman met grote slechteriken en echte helden, zodat de lezer ontdekt hoe kinderen verhandeld werden zonder meteen het gevoel te hebben dat ze een zwaar maatschappijkritisch werk in handen hebben.

Lisa Tetzner - Levende bezems, met tekeningen van Annet Schaap, Ploegsma, 2003
(P.M.)

« Terug

bol

Bestel
Lisa Tetzner - Levende bezems
via de internet boekhandel bol