Vladimir Zjabotinski - Afscheid van Odessa

"Over ‘die’ goeie ouwe tijd " 
afscheidodessa.jpg

Vladimir Zjabotinski - Afscheid van Odessa

 
Familieroman en ode aan een stad aan de Zwarte zee.
 
Het mooiste portret van een stad werd geschreven door de Turkse schrijver Orhan Pamuk: over Istanbul, zijn geboorteplaats, wiens verleden hij met veel weemoed beschrijft. Er waren begin twintigste eeuw meer steden, die later met de nodige heimwee werden beschreven, omdat ze door de geschiedenis een volledige verandering ondergingen. Zo werden velen ervan bewoond door een internationaal gezelschap, dat door zijn straten flaneerde, een bloeiende handel onderhield en waar de cafés overvol waren. Oorlogen maakte korte metten met deze florerende handel en etnische broederschap. Lees o.a. over Izmir (Giles Milton – Paradise lost: Smyrna), Bakoe (Kurban Said – Ali en Nino), Oran (Yasmina Khadra – Wat de dag verschuldigd is aan de nacht) en je krijgt gegarandeerd een gevoel van heimwee naar het tijdperk van een stad, dat niet meer bestaat.
 
Ook Odessa was zo’n stad, waar Russen, Grieken, Joden, Armeniërs en Duitsers naast elkaar konden leven, ook al was er af en toe broodnijd, die enkele bloedige schermutselingen veroorzaakte. Dit leidde echter niet tot een uittocht van een bepaalde bevolkingsgroep en zo groeide Vladimir Zjabotinski (1880 – 1940) op tussen een kleurrijke bevolking in een culturele vrijhaven en paradijs aan de Zwarte zee. 
 
Zjabotinski werd journalist en ook een actief voorstander van het zionisme. Zonder te weten welke catastrofe de joden te wachten stond (hij heeft de afloop nooit geweten omdat hij in 1940 overleed), beschreef hij in zijn boek De vijf, dat in 1936 werd gepubliceerd, hoe de joden steeds vaker het leven onmogelijk werd gemaakt. Hij doet dit aan de hand van de wederwaardigheden van de familie Milgrom, die vijf kinderen had, allen even eigenzinnig: de prachtige Maroesja die de mannen om haar vingers wond en het leven als één groot feest zag, haar knappe broer Serjozja aan wie het niet ontbrak aan de nodige immorele streken, haar verstrooide broer Marko die de wetenschap interessanter vond dan mensen, Lika, een gesloten meisje dat haar eigen revolutionaire weg ging en de jongste telg Torik, de enige die zich serieus aan een studie zette. Maar het zijn vooral Maroesja, die in het centrum staat van de verhalen en aan wie de verteller zijn hart had verpand en haar moeder Anna, met wie de verteller het meest contact heeft.
 
Maroesja walst door Odessa, als was het een balzaal, met in haar gevolg heel wat uiteenlopende stadsgenoten. De volgelingen komen ook bij haar thuis, zodat het huis van de Milgroms op een cultureel centrum leek, waar altijd vertier en gezelschap te vinden was en waar de verteller moeder Anna menig maal een luisterend oor biedt, wanneer zij de wanhoop nabij was wegens de kinderen. Op de achtergrond vouwt de stad zijn charmes uit.
 
Net zoals in het gezin, lijkt ook Odessa wars van regels en leeft men erop los. Terwijl in de rest van het land al de eerste pogroms plaatsvinden, lijkt de stad zich niets aan te trekken van de naderende donderwolken en te denken dat ze immuun is voor zulke onmenselijke ontwikkelingen (net zoals ook Izmir dacht onschendbaar te zijn tot vlak voor de Grote Catastrofe). Maar telkens wanneer de schrijver terugkeert naar zijn stad na een buitenlandse reis, heeft de stad meer regels gemaakt, zeker voor de joden, en zo realiseert de verteller zich dat ook zijn geboorteplaats niet aan de naderende orkaan kan ontkomen.
 
Zjabotinski beschrijft de stad met net zoveel liefde als Pamuk Istanbul. Hij leidt je door de straten, parken en de haven, met beschrijving van passanten, winkels, bedrijven en gebeurtenissen. En zo is er een portret ontstaan van een levendige stad, waar theaterstukken het gesprek van de dag vormden en waar schrijvers en dichters onbezorgd hun ziel konden bloot leggen.
 
Dit fraaie boek is terecht opnieuw uitgegeven onder de naam Afscheid van Odessa. Zoals zoveel andere boeken beschrijft het vooroorlogse jaren, toen de internationale handel zorgde voor meer welvaart, de kunst tot grote bloei kwam en heel wat mensen probeerden te leven zonder de tekens van een naderende catastrofe te herkennen. En zo zwierig als het leven toen leek, zo zwierig heeft Zjabotinski de lotgevallen van de vijf kinderen van de Milgroms beschreven. Een mooi verhaal.
 
Vladimir Zjabotinski –Afscheid van Odessa (Pjatero, vert. Otto Boele en Inge van Gemert)
 
Weemoedige stadsportretten:
Orhan Pamuk - Istanbul
Giles Milton – Paradise lost: Smyrna
Kurban Said – Ali en Nino
Yasmina Khadra – Wat de dag verschuldigd is aan de nacht
Alfred Doblin – Berlin – Alexanderplatz
Erich Kästner – Naar de haaien

  

« Terug

bol

Bestel
Vladimir Zjabotinski - Afscheid van Odessa
via de internet boekhandel bol